Interpelacja w sprawie niezawierania przez organizacje zbiorowego zarządzania prawami autorskimi lub prawami pokrewnymi porozumień, o których mowa w art. 47 ust. 2 ustawy o zbiorowym zarządzaniu prawami autorskimi i prawami pokrewnymi

W ostatnim czasie zwróciła się do mnie grupa przedsiębiorców (operatorów sieci kablowych), skarżąc się na sprzeczne z prawem praktyki stosowane przez organizacje zbiorowego zarządzania prawami autorskimi lub prawami pokrewnymi. Przedsiębiorcy wskazali, że w myśl art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 15 czerwca 2018 r. o zbiorowym zarządzaniu prawami autorskimi i prawami pokrewnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2207, dalej: „ustawa”) w zakresie, w jakim zezwolenie na zbiorowe zarządzanie prawami danej kategorii uprawnionych do danego rodzaju utworów lub przedmiotów praw pokrewnych na danym polu eksploatacji posiada więcej niż jedna organizacja zbiorowego zarządzania, umowę o korzystanie z utworów lub przedmiotów praw pokrewnych lub pobór wynagrodzenia za takie korzystanie zawierają z użytkownikiem wszystkie te organizacje, działając wspólnie na podstawie zawartego między sobą porozumienia.

Przedsiębiorcy poinformowali mnie, że pomimo tak jednoznacznego brzmienia przepisu prawa powszechnie obowiązującego, organizacje zbiorowego zarządzania, które w myśl tego przepisu powinny zawrzeć między sobą porozumienie, nie czynią tego i osobno żądają od przedsiębiorców zawarcia umów dotyczących tej samej kategorii uprawnionych do danego rodzaju utworów lub przedmiotów praw pokrewnych na polu eksploatacji reemisja w sieciach kablowych.

Przedsiębiorcy podkreślili, że takie działanie organizacji zbiorowego zarządzania oceniają jako niezgodne z prawem i naruszające zasady bezpieczeństwa prawnego w działalności gospodarczej. Przedsiębiorcy podkreślili, że zawierając umowy z daną organizacją zbiorowego zarządzania, posiadającą zezwolenie na zbiorowe zarządzanie prawami danej kategorii uprawnionych do danego rodzaju utworów lub przedmiotów praw pokrewnych na polu eksploatacji reemisja w sieciach kablowych, pozostawali w przeświadczeniu, że obowiązujące w Polsce prawo gwarantuje im, że żadna inna organizacja posiadająca zezwolenie w tożsamym zakresie nie będzie od nich żądała dodatkowych płatności, skoro płatności w tym zakresie są już uiszczane na rzecz organizacji, z którą zawarli umowy.

Przedsiębiorcy wyrazili również swoje zaniepokojenie faktem, że organizacja zbiorowego zarządzania – z którą dotąd nie mieli zawartych umów, a która posiada tożsame zezwolenie co organizacja, z którą mają zawarte umowy – nie dość, że domaga się zawarcia osobnej umowy w sytuacji, gdy nie zawarła porozumienia z organizacją, z którą operator jest już związany umową, to uważa, że przedsiębiorcy powinni także uiścić na jej rzecz płatności za wcześniejszy okres, w żaden sposób nie respektując faktu obowiązywania w tym okresie umowy zawartej pomiędzy przedsiębiorcami a inną organizacją oraz całkowicie ignorując, że obie organizacje (działając w roli negotiorum gestora) bez zlecenia objęły zarządem prawa uprawnionych danej kategorii, niereprezentowanych (niezrzeszonych i niezwiązanych umową z żadną z tych organizacji).

W związku ze stosowaniem powyższych praktyk organizacji, użytkownicy korzystający z treści chronionych są zmuszani, żeby płacić każdej z konkurencyjnych organizacji funkcjonującej na danym polu eksploatacji za dzieła twórców niezrzeszonych i niezwiązanych umową z żadną z tych organizacji, a środki te tylko częściowo trafiają do podmiotów uprawnionych. Skutkiem takiego mechanizmu jest uszczerbek użytkowników w postaci ponoszenia nadmiarowych, nieuzasadnionych kosztów na rzecz organizacji faktycznie nieuprawnionych do działania na rzecz konkretnych właścicieli praw.

Na marginesie informuję, że tożsama interpelacja została przeze mnie wystosowana w poprzedniej kadencji Sejmu RP w dniu 23 maja 2023 r. i opatrzona była numerem 41308. Niestety interpelacja ta nigdy nie doczekała się odpowiedzi ze strony resortu kultury i dziedzictwa narodowego.

Mając na względzie powyższe, wnoszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Czy przedsiębiorca (operator sieci kablowej) – będący stroną umowy z organizacją, która posiada zezwolenie na zbiorowe zarządzanie prawami danej kategorii uprawnionych do danego rodzaju utworów lub przedmiotów praw pokrewnych na polu eksploatacji reemisja w sieciach kablowych (dalej: „zezwolenie”) – ma obowiązek:

   1. zawarcia umowy z inną organizacją, która posiada tożsame zezwolenie,

   2. uiszczenia jej płatności za wcześniejszy okres (przed ew. zawarciem z nią umowy) w sytuacji, gdy organizacje te nie zawarły między sobą porozumienia, o którym mowa w art. 47 ust. 2 ustawy (dalej: „porozumienie”), pomimo że przepis ten stanowi, że organizacje mają obowiązek działać wspólnie w stosunku do tego przedsiębiorcy na podstawie zawartego pomiędzy nimi porozumienia?

2. Czy przedsiębiorca (operator sieci kablowej) – będący stroną umowy z organizacją, która posiada zezwolenie – ma obowiązek:

   1. zawarcia umowy z inną organizacją, która posiada tożsame zezwolenie,

   2. uiszczenia jej płatności za wcześniejszy okres (przed ew. zawarciem z nią umowy) w sytuacji, kiedy każda z tych organizacji (działając w roli negotiorum gestora) bez zlecenia objęła zarządem prawa uprawnionych danej kategorii, niereprezentowanych (niezrzeszonych i niezwiązanych umową z żadną z tych organizacji) w zakresie utworów i pól eksploatacji zgodnych z zezwoleniem i organizacje te nie zawarły porozumienia?

3. Czy organizacja zbiorowego zarządzania – która otrzymała od danego przedsiębiorcy informację o tym, że przedsiębiorca ten jest już stroną umowy zawartej z inną organizacją zbiorowego zarządzania, dotyczącej tej samej kategorii uprawnionych do danego rodzaju utworów lub przedmiotów praw pokrewnych na danym polu eksploatacji – może domagać się płatności za wcześniejszy okres, pomimo że za ten okres przedsiębiorca uiścił już płatności na rzecz innej organizacji na podstawie zawartej z nią umowy, w sytuacji gdy organizacje te nie zawarły między sobą porozumienia?

4. Czy organizacja zbiorowego zarządzania – która otrzymała od danego przedsiębiorcy informację o tym, że przedsiębiorca ten jest już stroną umowy zawartej z inną organizacją zbiorowego zarządzania, dotyczącej tej samej kategorii uprawnionych do danego rodzaju utworów lub przedmiotów praw pokrewnych na danym polu eksploatacji – ma prawo domagać się od tego przedsiębiorcy zawarcia osobnej umowy oraz płatności za wcześniejszy okres, bez zawarcia porozumienia z organizacją, która jest już związana umową z danym przedsiębiorcą, oraz bez dokonania rozliczenia wynagrodzenia między tymi organizacjami za wcześniejszy okres (tj. za okres trwania umowy między przedsiębiorcą i jedną z tych organizacji)?

5. Jakie środki zastosował do tej pory minister kultury i dziedzictwa narodowego w ramach nadzoru nad organizacjami zbiorowego zarządzania przewidzianego w art. 96 ustawy w celu zapewnienia należytego wykonywania zbiorowego zarządzania prawami autorskimi i prawami pokrewnymi w zakresie:

   1. zgodności działalności organizacji z przepisami prawa, w tym w celu doprowadzenia do przestrzegania przez nie art. 47 ust. 2 ustawy,

   2. skutecznego funkcjonowania systemu zbiorowego zarządzania prawami autorskimi i prawami pokrewnymi w sytuacji, gdy dwie lub więcej organizacji posiadających tożsame zezwolenie (działając w roli negotiorum gestora) bez zlecenia objęło zarządem prawa uprawnionych danej kategorii, niereprezentowanych (niezrzeszonych i niezwiązanych umową z żadną z tych organizacji)?

6. Czy minister kultury i dziedzictwa narodowego jest uprawniony zobligować organizacje zbiorowego zarządzania – które zbiorowo zarządzają prawami danej kategorii uprawnionych do danego rodzaju utworów lub przedmiotów praw pokrewnych na danym polu eksploatacji – do zawarcia porozumienia oraz rozliczenia między nimi wynagrodzenia za wcześniejszy okres (przed zawarciem porozumienia)?

7. Jakie mogą być konsekwencje dla organizacji zbiorowego zarządzania w przypadku braku zawarcia porozumienia w sytuacji, gdy organizacje te wbrew brzmieniu tego przepisu domagają się od przedsiębiorców osobnego zawierania umów i dokonywania płatności za wcześniejszy okres?

8. Czy resort kultury zna opisywany przeze mnie problem i czy uważa, że w sprawie potrzebne jest podjęcie stosownych działań legislacyjnych – jeżeli tak, to jakich?