Interpelacja w sprawie nieprawidłowości w organizacjach zbiorowego zarządzania

W ostatnim czasie w przestrzeni publicznej pojawia się coraz więcej doniesień dotyczących ogromnej skali nieprawidłowości, do jakich dochodzi w organizacjach zbiorowego zarządzania (OZZ) - czyli podmiotach, których statutowym zadaniem jest zbiorowe zarządzanie, a także ochrona powierzonych im praw autorskich oraz pokrewnych twórców, wykonawców, producentów. Informacje, które codziennie wychodzą na jaw, a dotyczą funkcjonowania np.: Stowarzyszenia Filmowców Polskich, pokazują bardzo dużą patologię, niegospodarność, nieproporcjonalną rozrzutność majątku stowarzyszenia, zarobki prezesa oraz zarządu są wręcz oszałamiające. Kontrola, zlecona przez minister Hannę Wróblewską, wykazała, że były prezes Jacek Bromski od stycznia 2020 r. do lutego 2024 r. zarobił ponad 3,7 mln zł. "Wieloletni prezes Jacek Bromski potraktował SFP jak dojną krowę" - czytamy w "GW".

Ewa Szacha-Głuchowicz, dyrektorka biura Stowarzyszenia Filmowców Polskich, zarobiła jeszcze więcej niż prezes. Jej wynagrodzenie, w tym premie i nagrody, wyniosło prawie 5,6 mln zł od początku 2020 r. do końca marca 2023 r. "Decyzją Bromskiego dyrektorce biura SFP oprócz miesięcznej pensji (w wysokości 30 tys., zwiększonej do 35 tys.) wypłacano liczne premie i nagrody pieniężne" - podaje "Gazeta Wyborcza".

Informacje te zawarte są między innymi w artykule serwisu Gazety Wyborczej ( https://wyborcza.pl/7,101707,31803384,ponad-milion-na-alkohol-to-tylko-kropla-w-morzu-nieprawidlowosci.html#S.index-K.C-B.1-L.2.duzy )

Taka sama szczegółowa i skrupulatna kontrola jak w Stowarzyszeniu Filmowców Polskich powinna być zrobiona w Stowarzyszeniu ZAiKS.

O patologiach w ZAiKS-sie informują artyści, delegaci zaniepokojeni działaniami organizacji, które powinny dbać o ich interesy. Koszty biura i obsługi stowarzyszenia według sprawozdań z ZAiKS -u za rok 2023 wyniosły ponad 116 mln zł (to 1/5 całego wpływu z tantiem), a zatrudnionych jest ponad 500 osób. To więcej niż w całym Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Główne zarzuty dotyczą niegospodarności - pierwszy przykład to Pałac w Janowicach. Zarząd ZAiKS podjął decyzje o wyprzedaży majątku stowarzyszenia za bezcen, co odzwierciedla sytuacja wystawionych na sprzedaż nieruchomości, czyli Pałacu w Janowicach ( w linku oferta sprzedaży z agencji nieruchomości potwierdzająca te działania.)

https://pro-per-ty.pl/property/polska_malopolskie_tarnowski_zakliczyn_1557m2_1851/

https://www.plesna.pl/dla-turysty/atrakcje-turystyczne/palac-z-xix-wieku-w-janowicach/

Zakup nieruchomości. Umowa zakupu Pałac w Janowicach k. Tarnowa przez ZAiKS w dniu 27.06.2013 r. za w kwotę - 5 536 230 zł (brutto) . Zestawienie kosztów utrzymania Pałacu w Janowicach w podziale na lata 2013 II - 2024 ponad - 4 600 000 zł suma 10 136 230 zł.

Uchwała ZAiKS-u z dnia 19.06.2023 nr 103/216/ 2023 o wyrażeniu zgody na sprzedaż Pałacu w Janowicach za 25 % jego wartości jest niezgodna z prawem.

Wg delegatów ZAiKS-u uchwały, które podjął zarząd w sprawie obniżenia wartości nieruchomości Pałacu w Janowicach, są niezgodne z prawem.

Na jakiej podstawie prawnej operat szacunkowy zrobiony przez rzeczoznawcę nieruchomości ma być obniżony w pierwszej kolejności o 50% jej wartości, a następnie, po 6 miesiącach bezskutecznej jej sprzedaży - o kolejne 25% jej wartości?

Stowarzyszenie nie ma uprawnień komornika czy syndyka, którzy mają taką możliwość obniżenia wyceny nieruchomości czy operatu szacunkowego. Komornik czy syndyk ma taką możliwość - ale za zgodą sądu.

Czy na tym polega zarządzanie majątkiem stowarzyszenia? Drogo kupić, a tanio sprzedać?

Co zyskują członkowie ZAiKS poprzez wyprzedaż w taki sposób wspólnego majątku? Jaką ma członek stowarzyszenia korzyść płynącą z takiego działania zarządu? - to jest ewidentna niegospodarność.

Pałac w Janowicach powstał w XIX wieku jako budowla w stylu angielskiego neogotyku. Park pałacowy o powierzchni 11 ha rozwinięty jest z założenia w stylu angielskim. W parku zachował się historyczny układ alejek i ścieżek. Na szczególną uwagę zasługuje tutaj flora w postaci ponad 200-letnich dębów bezszypułkowych i lip. Zespół parkowo-pałacowy usytuowany jest na niewielkim wzniesieniu o wysokości około 220 m.n.p.m. Obecnie jest to budowla kilkukondygnacyjna z pięciokondygnacyjną zbudowaną na rzucie kwadratu. Fasadę pałacu wieńczy ozdobny filarowy portyk, zdobią go sterczyny, kwiatony i herb szlachecki “Nałęcz”. Do wnętrza prowadzą dwubiegowe schody. Głównego wejścia strzegą dwa kamienne lwy. Od strony zachodniej fantazyjne schody wiodą z tarasu do ogrodu. W narożach budowli widzimy dwa półokrągłe ryzality, podobnie jak wieża zwieńczone krenelażem. Obok pałacu wybudowano wolnostojącą kwadratową wieżę połączoną z pałacem czteroprzęsłowym arkadowym przejściem. Dwuspadowy dach zdobią sterczyny, kominy i wieżyczki w narożach budynku.

Pałac w Janowicach od 2018 roku jest zamknięty, a koszty jego utrzymania są niewyobrażalnie wysokie - co pokazują wyżej zamieszczone liczby. Za tą niegospodarność zarządu płacą tylko i wyłącznie artyści. Stowarzyszenie jest zobowiązane zgodnie z ustawą z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach dbać o majątek stowarzyszenia.

Sytuacja jest na tyle poważna, że postanowieniem prokuratora Prokuratury Okręgowej w Warszawie z dnia 8.03.2023 r. zostało wszczęte śledztwo w sprawie nadużycia w latach 2OI3-2O22 w Warszawie przez ustalone osoby z zarządu, obowiązane na podstawie umowy do zajmowania się sprawami majątkowymi Stowarzyszenia Autorów ZAiKS i wyrządzenia szkody majątkowej temu Stowarzyszeniu w wielkich rozmiarach, poprzez nieprawidłowe rozdzielanie środków pieniężnych z tytułu tantiem dla twórców, wydatkowania kwoty ok. 15 mln zł na obchody jubileuszu ZAIKS w 2018 roku, zakupu Pałacu w Janowicach w 20I3 r. za kwotę 4,6 mln zł i niegospodarne administrowanie tą nieruchomością (zawiadomienie Sekretariatu Prokuratury Okręgowej w Warszawie, Wydział do Spraw Wojskowych).

Sprawa ta jest obecnie prowadzona w VIII Wydziale Karnym Sądu Okręgowego w Warszawie pod sygnaturą akt VIII Kp 557/24 od 11 kwietnia 2024 roku.

W związku z powyższym, a także faktem, że OZZ podlegają kontroli ze strony MKiDN zwracam się z prośbą o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy resort podlegający Pani Minister przeprowadził wnikliwą i skrupulatną kontrolę w organizacji zbiorowego zarządzania jakim jest ZAiKS za lata 2013-2025? Związana kontrola w związku ze śledztwem prokuratury, którą prowadziła Prokuratura Okręgowa w Warszawie, a dotyczącej wyżej wymienionych nieprawidłowości i zarzutów?

2. Czy kontrola była przeprowadzona tak szczegółowo i skrupulatnie jak w Stowarzyszeniu Filmowców Polskich? A jeżeli nie, to dlaczego nie przeprowadzono tak szczegółowej kontroli? I kiedy taka kontrola będzie przeprowadzona?

3. Dlaczego ZAiKS wystawia na sprzedaż po zaniżonej cenie Pałac w Janowicach wiedząc, że jest prowadzona sprawa w VII Wydziale Karnym Sądu Okręgowego w Warszawie pod sygnaturą akt VIII Kp 557/24 dotycząca niegospodarnego administrowania tą nieruchomością? Czy MKiDN było o tym informowane przez ZAiKS? Jakie kroki prawne MKiDN w tym temacie podjęło? Jakie działania w związku z tą decyzją zarządu ZAiKS - ministerstwo podejmie?

4. Czy MKiDN zrobiło audyt w ZAiKS-ie dotyczący Pałacu w Janowicach począwszy od dnia zakupu, wyrażeniu zgody przez Radę Stowarzyszenia, czy w przedmiocie zakupu nie zapadła Uchwała Zebrania Delegatów czy Komisji Rewizyjnej?

5. Czy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego ma wiedzę na temat toczących się ww. OZZ postępowań prokuratorskich i w jaki sposób się do nich odnosi?

6. Czy Ministerstwo Sprawiedliwości informuje o przebiegu toczących się postępowań innych przedstawicieli rządu - zwłaszcza kierownictwo MKiDN?

7. Jakie są ustalenia prokuratorów w przedmiotowych sprawach?

8. Czy MKiDN zamierza wprowadzić do ZAIKS-u zarząd komisaryczny jeżeli potwierdzą się wyżej wymienione nieprawidłowości o niegospodarności wielkich rozmiarach w tym stowarzyszeniu?

Pytania do ministra sprawiedliwości

1. Czy Ministerstwo Sprawiedliwości ma wiedzę na temat toczących się w wymienionych OZZ postępowań prokuratorskich i w jaki sposób się do nich odnosi?

2. Dlaczego ZAiKS wystawia na sprzedaż po zaniżonej cenie Pałac w Janowicach wiedząc, że jest prowadzona sprawa w VII Wydziale Karnym Sądu Okręgowego w Warszawie pod sygnaturą akt VIII Kp 557/24 dotycząca niegospodarnego administrowania tą nieruchomością? Czy Ministerstwo Sprawiedliwości było o tym informowane przez ZAiKS? Jakie kroki prawne Ministerstwo Sprawiedliwości w tym temacie podjął? Jakie działania w związku z tą decyzją zarządu ZAiKS-u Ministerstwo Sprawiedliwości podejmie?

3. Czy Ministerstwo Sprawiedliwości informuje o przebiegu toczących się postępowań innych przedstawicieli rządu - zwłaszcza kierownictwo MKiDN?

4. Jakie są ustalenia prokuratorów w przedmiotowych sprawach?

5. Czy są prowadzone jeszcze inne postępowania w prokuraturach dotyczące nieprawidłowości w ZAIKS-ie?

6. Czy Ministerstwo Sprawiedliwości będzie wszczynało w tej sprawie nowe śledztwo?