Interpelacja w sprawie przeciwdziałania wykluczeniu wyborczemu osób starszych, ze szczególnym uwzględnieniem opiekunów osób zależnych

Szanowna Pani Minister,

polski system wyborczy oferuje szereg ułatwień dla osób starszych (60+), w tym głosowanie korespondencyjne, bezpłatny transport do lokalu wyborczego, głosowanie przez pełnomocnika oraz prawo wyboru dogodnego lokalu wyborczego. Statystyki dotyczące partycypacji wyborczej osób starszych wskazują na znaczące różnice w poziomie ich uczestnictwa w poszczególnych wyborach. W głosowaniu do Parlamentu Europejskiego w 2019 roku odnotowano frekwencję na poziomie 47,4% w tej grupie wiekowej, co pozwoliło uplasować się seniorom na trzeciej pozycji pod względem aktywności wyborczej. Jednakże podczas wyborów prezydenckich w 2020 roku, mimo wzrostu ogólnej frekwencji do poziomu 55,4%, grupa osób starszych charakteryzowała się najniższym poziomem uczestnictwa spośród wszystkich grup wiekowych.

Szczególną grupę stanowią seniorzy sprawujący stałą opiekę nad osobami zależnymi, którzy często rezygnują z udziału w wyborach ze względu na brak możliwości opuszczenia podopiecznego lub brak wiedzy o alternatywnych formach głosowania. Sytuacja ta, w połączeniu z przekonaniem o małym znaczeniu pojedynczego głosu, prowadzi do wykluczenia tej grupy z procesu demokratycznego. Szczególnie zagrożona wykluczeniem z procesu wyborczego jest grupa seniorów żyjących w izolacji społecznej, nieuczestniczących w działalności organizacji senioralnych oraz mających ograniczone kontakty z otoczeniem.

W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:

1. Czy ministerstwo jest świadome tego problemu, czy uważa, że potrzebne jest podjęcie kroków w tym zakresie?

2. W jaki sposób ministerstwo planuje dotrzeć z informacją o możliwościach alternatywnych form głosowania do seniorów żyjących w izolacji społecznej?

3. Jakie rozwiązania systemowe przewiduje ministerstwo, aby ułatwić udział w wyborach osobom starszym, w szczególności sprawującym opiekę nad osobami zależnymi?

4. Czy planowane jest przeprowadzenie kampanii informacyjnej o dostępnych ułatwieniach wyborczych, skierowanej bezpośrednio do seniorów? Jeśli tak, jakie kanały komunikacji zostaną wykorzystane?

5. Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie dodatkowych form wsparcia dla seniorów w procesie wyborczym, wykraczających poza obecnie dostępne rozwiązania?

6. Czy przewidywane jest wprowadzenie dodatkowych rozwiązań ułatwiających udział w wyborach osobom, które nie mogą opuścić miejsca zamieszkania ze względu na sprawowaną opiekę?

7. Jakie działania planuje ministerstwo we współpracy z samorządami lokalnymi w celu identyfikacji i dotarcia do seniorów zagrożonych wykluczeniem z procesu wyborczego?

8. Czy prowadzone są analizy skuteczności obecnie funkcjonujących ułatwień wyborczych dla osób starszych? Jeśli tak, jakie są ich wyniki i wnioski?

9. Jaka jest liczba osób starszych, które skorzystały z poszczególnych form ułatwień w głosowaniu (głosowania korespondencyjnego, transportu do lokalu wyborczego, głosowania przez pełnomocnika) w wyborach na przestrzeni ostatnich?

10. Czy ministerstwo posiada dane dotyczące liczby seniorów, którzy nie uczestniczą w wyborach z powodu sprawowania opieki nad osobami zależnymi?

11. W jaki sposób ministerstwo zamierza przeciwdziałać zjawisku rezygnacji z udziału w wyborach wynikającemu z przekonania o małym znaczeniu pojedynczego głosu wśród seniorów?

Z wyrazami szacunku

Janusz Cieszyński