Interpelacja w sprawie niejednoznaczności i potencjalnej wadliwości zapisu § 34 pkt 9 załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 czerwca 2022 r.

Warszawa, 25 kwietnia 2025 r.

Szanowny Panie Ministrze,

działając na podstawie art. 115 ust. 1 Konstytucji RP, art. 191-196 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 14 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (Dz. U. z 2023 r. poz. 1422), zwracam się z interpelacją w związku z poważnymi wątpliwościami dotyczącymi § 34 pkt 9 załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 czerwca 2022 r. w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej (Dz. U. 2022 poz. 1243, zm. Dz. U. 2024 poz. 466).

Zgłosił się do mnie obywatel RP, p. B. B. – absolwent studiów wojskowych, promowany na pierwszy stopień oficerski, który został trzykrotnie zakwalifikowany jako niezdolny do zawodowej służby wojskowej wyłącznie na podstawie cytowanego przepisu. Pomimo pozytywnej oceny sprawności fizycznej, dokumentacji medycznej wskazującej brak przeciwwskazań neurologicznych i ortopedycznych oraz wysokiej motywacji do służby – jego kandydatura była każdorazowo odrzucana.

Przywołany przepis (§ 34 pkt 9) odnosi się do schorzeń i urazów kręgosłupa, jednak nie zawiera konkretnego katalogu jednostek chorobowych ani precyzyjnych kryteriów oceny. To rodzi pole do dowolnej interpretacji przez komisje lekarskie. Co istotne – orzecznicy sami przyznają, że taka niejednoznaczność powoduje rozbieżności: osoby po operacji kręgosłupa techniką klasyczną są automatycznie kwalifikowane jako „niezdolne”, mimo że przepis nie zawiera wyraźnego zakazu służby w takich przypadkach.

Sytuacja Pana B. wskazuje, że orzeczenia opierają się na uproszczonym schemacie interpretacyjnym, nieuwzględniającym rzeczywistego stanu zdrowia ani opinii specjalistów. Co więcej, orzecznik RWKL we Wrocławiu przyznał, że gdyby zainteresowany miał status byłego żołnierza zawodowego (nawet jednodniowego), to zostałby zakwalifikowany jako zdolny – mimo identycznego stanu zdrowia. To wyraźnie ukazuje systemową niespójność.

W związku z powyższym, zwracam się do Pana Ministra z pytaniami:

1. Czy Ministerstwo Obrony Narodowej planuje nowelizację lub doprecyzowanie treści § 34 pkt 9 w celu wyeliminowania niejednoznaczności interpretacyjnych oraz nierówności w traktowaniu kandydatów?
2. Czy brana jest pod uwagę zmiana przepisów, która wprowadzałaby możliwość indywidualnej oceny zdolności do służby na podstawie stanu klinicznego, dokumentacji medycznej i konsultacji specjalistycznych – zamiast automatyzmu orzeczniczego?
3. Czy istnieje plan przeglądu dotychczas wydanych orzeczeń opartych na § 34 pkt 9, które mogły być wydane bez realnej analizy zdrowotnej kandydatów?
4. Czy MON przeprowadzi analizę skutków finansowych i kadrowych związanych z eliminowaniem z systemu dobrze przygotowanych kandydatów, w których przeszkolenie zainwestowano znaczne środki publiczne?

W mojej ocenie istnieje realne ryzyko, że obecny kształt przepisu oraz jego interpretacja przez wojskowe komisje lekarskie są sprzeczne z zasadą racjonalnego ustawodawcy, naruszają konstytucyjne prawo do równego traktowania oraz prowadzą do marnotrawienia zasobów ludzkich i finansowych.

Z wyrazami szacunku

Anna Maria Żukowska
Przewodnicząca Koalicyjnego Klubu Parlamentarnego Lewicy