Interpelacja w sprawie obowiązku meldunkowego, czyli obowiązku zgłaszania przez obywateli miejsca pobytu

Szanowny Panie Ministrze,

obowiązek meldunkowy, czyli obowiązek zgłaszania przez obywateli miejsca pobytu, stanowi element systemu administracyjnego Polski. Historycznie instytucja ta miała zapewnić kontrolę populacji, umożliwiając sprawne wykonywanie zadań publicznych, takich jak organizacja wyborów, planowanie infrastruktury lokalnej czy realizacja zabezpieczenia społecznego. W dobie rosnącej mobilności społeczeństwa oraz postępu technologicznego pojawiają się jednak wątpliwości co do aktualności i efektywności tego rozwiązania.

Współcześnie system ten okazuje się być reliktem dawnych realiów, nie zawsze odzwierciedlającym rzeczywisty stan zamieszkania obywateli, szczególnie biorąc pod uwagę mobilność – studentów, pracowników migrujących oraz częste zmiany miejsca zamieszkania. Takiemu stanowi rzeczy sprzyja również brak karalności uchylenia się od tego obowiązku. Dlatego obowiązek meldunkowy w obecnej formie nie tylko generuje zbędne koszty administracyjne, ale również wprowadza rozbieżności między danymi ewidencyjnymi a faktycznym miejscem pobytu.

Istnieje więc potrzeba dostosowania rozwiązań ewidencyjnych do wyzwań współczesnego społeczeństwa oraz cyfryzacji administracji publicznej. Przykładowo, pojawiły się propozycje zastąpienia obowiązkowego meldunku systemem rejestracji dobrowolnej, realizowanej drogą elektroniczną, co mogłoby znacząco uprościć procedury zgłaszania zmiany adresu oraz zwiększyć dokładność zgromadzonych danych.

Należy podkreślić, iż meldunek stanowi narzędzie umożliwiające właściwe planowanie i alokację środków publicznych. Dane ewidencyjne są wykorzystywane przy sporządzaniu budżetów, wyliczaniu funduszy sołeckich, określaniu liczby radnych czy organizacji wyborów. Z drugiej strony obowiązek ten może budzić obawy dotyczące ingerencji państwa w prywatne życie obywateli, narzucając formalności, które dla wielu osób już nie mają praktycznego znaczenia, oraz faktycznej rzetelności tego źródła w związku z ww. powodami.

Biorąc pod uwagę powyższe:

1. Czy ministerstwo prowadzi obecnie prace nad całkowitym zniesieniem obowiązku meldunkowego dla obywateli polskich i obywateli Unii Europejskiej? Jeśli tak, jaki jest harmonogram tych zmian?
2. W jaki sposób rząd planuje zapewnić ciągłość funkcjonowania administracji publicznej – w zakresie planowania infrastruktury, organizacji wyborów i realizacji świadczeń – przy ewentualnym odejściu od obecnego systemu meldunkowego?
3. Czy istnieje projekt lub koncepcja wdrożenia systemu rejestracji miejsca zamieszkania opartego na technologiach cyfrowych, który umożliwi obywatelom samodzielną i bieżącą aktualizację swoich danych?
4. Jak ministerstwo ocenia potrzebę posiadania aktualnych danych ewidencyjnych, biorąc pod uwagę przestarzałość tych wynikających z meldunku?