Interpelacja w sprawie kompetencji dzieci i młodzieży w kontekście polityki edukacyjnej i unijnych priorytetów

Szanowna Pani Minister,

w związku z opublikowanymi informacjami dotyczącymi luki kompetencyjnej w Unii Europejskiej, w tym w Polsce, proszę o informacje dotyczące działań podejmowanych przez resort edukacji w zakresie dostosowania systemu kształcenia do współczesnych wyzwań rynku pracy oraz inicjatywy Komisji Europejskiej „Union of Skills”.

Według przedstawionych danych, Europa pozostaje w tyle pod względem kluczowych umiejętności, co stanowi poważne zagrożenie dla konkurencyjności całej Unii Europejskiej. Aż 33% europejskich nastolatków nie radzi sobie z podstawową matematyką, 25% ma problemy z naukami ścisłymi, a prawie połowa nie posiada podstawowych umiejętności. Podobnie niepokojący jest obraz wśród dorosłych, szczególnie w zakresie umiejętności cyfrowych. W odpowiedzi na te wyzwania Komisja Europejska przyjęła projekt „Union of Skills” oraz dwa dodatkowe dokumenty: „Action Plan for Basic Skills” i „Action Plan for STEM Education”. Inicjatywy te mają na celu rozwiązanie problemu niedoboru siły roboczej i kompetencji poprzez inwestowanie w przekwalifikowanie, skupienie się na umiejętnościach zawodowych oraz wdrażanie gwarancji dla młodzieży i dzieci.

W tym kontekście szczególnie istotna wydaje się kwestia niedawnego zniesienia obowiązkowych prac domowych w polskich szkołach podstawowych. Ta reforma, mająca na celu zmniejszenie obciążenia uczniów, wywołuje pytania o jej potencjalny wpływ na rozwój kluczowych kompetencji wskazywanych przez Komisję Europejską jako deficytowe.

W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:

1. Czy ministerstwo przeprowadziło analizę poziomu podstawowych umiejętności wśród polskich uczniów i dorosłych w porównaniu do średniej europejskiej, szczególnie w zakresie matematyki, nauk ścisłych i kompetencji cyfrowych?

2. Jakie konkretne działania planuje podjąć resort edukacji w celu poprawy poziomu pięciu podstawowych umiejętności wskazanych przez Komisję Europejską: czytania i pisania, matematyki, nauk ścisłych, kompetencji cyfrowych oraz kompetencji obywatelskich?

3. Jaki wpływ na rozwój kluczowych kompetencji uczniów, szczególnie w zakresie matematyki i nauk ścisłych, ma zniesienie obowiązkowych prac domowych? Czy ministerstwo prowadzi monitoring efektów tej zmiany?

4. Czy w kontekście europejskich danych o deficycie umiejętności podstawowych planowane jest wprowadzenie alternatywnych form utrwalania wiedzy i samodzielnej pracy uczniów w miejsce tradycyjnych prac domowych?

5. W jaki sposób ministerstwo zamierza wdrożyć w Polsce inicjatywę „Union of Skills” w polskim systemie edukacji?

6. Jakie działania podejmuje resort w zakresie przygotowania uczniów i nauczycieli do wyzwań związanych z rozwojem sztucznej inteligencji?

7. Czy planowane są zmiany w programach nauczania, które uwzględniałyby rosnące znaczenie umiejętności cyfrowych oraz wykorzystania AI w różnych sektorach gospodarki?

8. W jaki sposób ministerstwo współpracuje z sektorem prywatnym (na wzór partnerstwa Komisji Europejskiej z firmą Cisco) w celu podnoszenia kwalifikacji uczniów i nauczycieli w zakresie nowoczesnych technologii?

Z wyrazami szacunku

Janusz Cieszyński