Interpelacja w sprawie ochrony polskiego i europejskiego przemysłu stalowego oraz zmiany kryteriów wyboru ofert w zamówieniach publicznych

Szanowny Panie Ministrze,

niedawno opublikowano list otwarty przedstawicieli polskiej branży stalowej do prezesa Rady Ministrów Donalda Tuska, w którym zwracają oni uwagę na kryzys dotykający ten sektor. Branża stalowa w Polsce i całej Unii Europejskiej znajduje się w dramatycznej sytuacji, co potwierdza szereg faktów przytoczonych w liście, m.in. likwidacja zakładów (Walcownia Rur Andrzej, Rurexpol), redukcja produkcji stali (o około 3 mln ton rocznie w przypadku Thyssenkrupp), wstrzymanie planów dekarbonizacji (ArcelorMittal) oraz przejmowanie europejskich firm hutniczych przez podmioty zagraniczne (np. hiszpańskiego producenta rur STS przez turecki koncern Tosyali).

Przedstawiciele branży wskazują, że producenci z krajów takich jak Chiny, Indie czy Turcja mają przewagę konkurencyjną wynikającą z niższych kosztów produkcji, braku konieczności ponoszenia wysokich kosztów polityki klimatycznej oraz możliwości korzystania z tańszych surowców. W efekcie mogą oferować swoje produkty po niższych cenach, co powoduje wypieranie europejskich wyrobów z rynku.

Szczególnie niepokojący jest fakt, że w realizacji inwestycji finansowanych ze środków Unii Europejskiej, w tym Krajowego Planu Odbudowy, często wykorzystywane są materiały pochodzące spoza UE. Jako negatywny przykład autorzy listu wskazują politykę zakupową Grupy Orlen, która w ramach realizowanych przez siebie inwestycji nie wymaga od wykonawców wykorzystania unijnych produktów, co prowadzi do zakupu tańszych materiałów z Indii, Chin lub Turcji, co niekorzystnie działa na rodzimy przemysł.

W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:

1. Jak ministerstwo ustosunkowuje się do wspomnianego listu otwartego?

2. Czy ministerstwo planuje podjęcie działań mających na celu zmianę dominacji kryterium najniższej ceny w przetargach publicznych organizowanych przez spółki Skarbu Państwa, szczególnie w obszarze zakupu materiałów do realizacji strategicznych inwestycji infrastrukturalnych?

3. Czy rząd rozważa wprowadzenie zasady „patriotyzmu gospodarczego” w zamówieniach publicznych, polegającej na preferowaniu dostawców z Polski i Unii Europejskiej, w szczególności w kontekście wyroku Trybunału Sprawiedliwości UE z października 2024 roku, który według autorów listu daje takie możliwości?

4. Jakie działania planuje podjąć ministerstwo w celu ochrony polskiego przemysłu stalowego przed nieuczciwą konkurencją ze strony producentów spoza Unii Europejskiej?

5. Czy ministerstwo zamierza zobowiązać spółki Skarbu Państwa, w tym Grupę Orlen, do wprowadzenia podobnych wymogów jak te stosowane przez Gaz-System, który wymaga, aby co najmniej połowa produktów używanych w inwestycjach pochodziła z krajów UE?

6. Jakie rozwiązania planuje wprowadzić rząd, aby środki z Krajowego Planu Odbudowy i programu FEnIKS rzeczywiście wspierały rozwój polskiej gospodarki, a nie odpływały poza granice UE?

7. Czy ministerstwo dysponuje analizami dotyczącymi skali strat dla polskiej gospodarki wynikających z zakupu materiałów i usług od dostawców spoza UE przez spółki Skarbu Państwa?

Z wyrazami szacunku

Janusz Cieszyński