Interpelacja w sprawie polityki państwa wobec udziału kobiet w systemie obronnym RP w kontekście rozwiązań przyjętych w innych państwach europejskich

Szanowny Panie Premierze,

w ostatnich latach w Europie nastąpiły istotne zmiany w podejściu do służby wojskowej kobiet. Dania, jako trzeci kraj w Europie po Norwegii i Szwecji, zdecydowała o wprowadzeniu obowiązkowego poboru kobiet do armii z wymaganiami identycznymi jak dla mężczyzn. W Danii kobiety obecnie stanowią 25% żołnierzy, co jest rezultatem wysokiego zainteresowania ochotniczą służbą wojskową. Minister obrony Danii, Troels Lund Poulsen, uzasadnił tę decyzję potrzebą odpowiedzi na współczesne wyzwania obronne i mobilizacyjne.

Zmiany w tym zakresie zachodzą również na Ukrainie, gdzie od 2014 roku liczba kobiet w siłach zbrojnych wzrosła trzykrotnie. Aktualnie w wojskach lądowych Ukrainy służy ponad 16 tysięcy kobiet, a około 40% z nich brało udział w bezpośrednich działaniach bojowych. W przeciwieństwie do Polski ukraińskie żołnierki podlegają takim samym wymaganiom na testach fizycznych jak mężczyźni.

Jednocześnie rozwiązania przyjęte w Polsce różnią się od modeli wdrażanych w wymienionych krajach. Ustawa o obronie Ojczyzny nie przewiduje obowiązkowej kwalifikacji ani służby wojskowej dla kobiet, a jedynie możliwość ochotniczego wstępowania do Sił Zbrojnych. Kwalifikacja wojskowa dotyczy wyłącznie kobiet o określonych specjalizacjach (zawody medyczne, informatyka, tłumaczenie, nawigacja). Różnice są również widoczne w wymaganiach psychofizycznych, które są znacząco zróżnicowane dla obu płci, co prowadzi do traktowania kobiet jako żołnierzy „drugiej kategorii” i podważa zaufanie do ich zdolności bojowych.

W związku z powyższym zwracam się do ministerstwa z następującymi pytaniami:

1. Jakie analizy i oceny dotyczące różnych modeli udziału kobiet w Siłach Zbrojnych RP są prowadzone przez Ministerstwo Obrony Narodowej? Czy resort dysponuje raportami dotyczącymi skuteczności rozwiązań przyjętych w krajach skandynawskich oraz Ukrainie?

2. Czy resort obrony rozważa zrównanie wymagań psychofizycznych dla żołnierzy obu płci wzorem państw skandynawskich i Ukrainy? Jeśli nie, proszę o uzasadnienie utrzymywania zróżnicowanych standardów.

3. Czy ministerstwo posiada opracowania dotyczące potencjalnych konsekwencji militarnych, społecznych i ekonomicznych wprowadzenia w Polsce powszechnej kwalifikacji wojskowej dla mężczyzn i kobiet?

4. Jakie są statystyki dotyczące udziału kobiet w polskich Siłach Zbrojnych w ostatnich 10 latach z uwzględnieniem podziału na poszczególne rodzaje Sił Zbrojnych i funkcje?

5. Czy ministerstwo współpracuje z ministrem ds. równości w zakresie poprawy sytuacji kobiet w Siłach Zbrojnych RP? Jeśli tak, jakie konkretne działania zostały podjęte?

6. Czy w opinii resortu obrony aktualna sytuacja bezpieczeństwa w Europie uzasadnia szersze włączenie kobiet do systemu obronnego państwa zarówno w służbie czynnej, jak i w ramach przeszkolenia wojskowego?

7. Jaką rolę Ministerstwo Obrony Narodowej widzi dla kobiet w strukturach Sił Zbrojnych RP? Czy rozważane jest ich włączenie do wszystkich rodzajów Sił Zbrojnych i specjalności wojskowych, czy też przewiduje się określone ograniczenia?

8. Czy resort obrony prowadzi badania nad efektywnością obecnego systemu zróżnicowanych wymagań psychofizycznych dla kobiet i mężczyzn w polskiej armii? Jakie są wnioski z tych badań?

9. W jaki sposób ministerstwo ocenia wpływ obecnych regulacji na zdolności operacyjne Sił Zbrojnych RP zarówno w kontekście zasobów kadrowych, jak i efektywności działań?

10. Czy resort prowadzi konsultacje z organizacjami wojskowymi, ekspertami ds. bezpieczeństwa oraz organizacjami społecznymi na temat optymalnego modelu udziału kobiet w systemie obronnym państwa?

11. Czy ministerstwo analizuje możliwe scenariusze zmian legislacyjnych w zakresie poboru i służby wojskowej mężczyzn i kobiet w Polsce? Jeśli tak, jakie opcje są rozważane?

Z wyrazami szacunku

Janusz Cieszyński