Interpelacja w sprawie zmian w tzw. koszyku inflacyjnym i ich wpływu na oficjalny poziom inflacji

Szanowny Panie Premierze,

zgodnie z art. 14 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. 2024 poz. 907) zwracam się z interpelacją w sprawie zmian w strukturze tzw. koszyka inflacyjnego, na podstawie którego wyliczany jest wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych (CPI) w Polsce.

W ostatnim czasie pojawiły się liczne sygnały ze strony opinii publicznej, środowisk eksperckich oraz mediów, wskazujące na istotne zmiany w wagach przypisanych poszczególnym kategoriom wydatków w koszyku inflacyjnym, które mogą wpływać na oficjalnie prezentowany poziom inflacji.

W związku z tym proszę o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania:

I. Geneza i proces wprowadzania zmian

1. Kiedy dokładnie wprowadzono zmiany w strukturze wag koszyka inflacyjnego stosowanego przez Główny Urząd Statystyczny?
2. Na jakiej podstawie dokonano przeliczenia wag? Jakie dane empiryczne zostały wykorzystane do tej operacji (np. badania budżetów gospodarstw domowych)?
3. Jakie podmioty lub zespoły ekspertów brały udział w rekomendowaniu lub zatwierdzaniu zmian? Czy zmiany były konsultowane z instytucjami rządowymi, takimi jak Ministerstwo Finansów lub Kancelaria Prezesa Rady Ministrów?
4. Czy zmiany miały charakter rutynowy (coroczny przegląd wag), czy wynikały z nadzwyczajnych okoliczności?

II. Wpływ na poziom inflacji

1. Które konkretne kategorie wydatków odnotowały największe zmiany wagowe i jaki był tego wpływ na ostateczny poziom wskaźnika CPI?
2. Czy GUS lub inna instytucja publiczna przeprowadziła analizę porównawczą pokazującą, jaki byłby poziom inflacji za 2023 r. oraz 2024 r., gdyby zastosowano nową strukturę koszyka?
3. O ile punktów procentowych różniłby się wskaźnik inflacji, gdyby nie wprowadzono wspomnianych zmian w strukturze wag?
4. Czy wprowadzone zmiany mogły mieć wpływ na sposób postrzegania sytuacji gospodarczej przez obywateli oraz uczestników rynku?

III. Transparentność i odpowiedzialność publiczna

1. Czy GUS lub Rada Ministrów przeprowadziły kampanię informacyjną wyjaśniającą zmiany metodologiczne w liczeniu inflacji?
2. W jaki sposób zapewniono przejrzystość i możliwość niezależnej oceny wpływu tych zmian na oficjalny wskaźnik inflacji?
3. Czy jest rozważane wprowadzenie dodatkowego wskaźnika inflacji alternatywnego (np. CPI wyliczanego według poprzednich wag), publikowanego równolegle dla celów analitycznych i porównawczych?

IV. Skutki społeczne i budżetowe

1. Czy zmiany w koszyku inflacyjnym miały wpływ na waloryzację świadczeń społecznych, rent, emerytur oraz innych instrumentów uzależnionych od poziomu inflacji?
2. Czy rząd analizował, jak wprowadzone zmiany wpływają na tzw. inflację odczuwaną przez różne grupy społeczne – w szczególności osoby starsze, rodziny wielodzietne, osoby o niższych dochodach?
3. Czy są planowane dalsze zmiany w metodologii liczenia inflacji w 2024 roku lub 2025 roku, w tym ewentualne dostosowanie do unijnych standardów (HICP) jako głównej miary?

Z uwagi na ogromne znaczenie wskaźnika inflacji dla oceny sytuacji gospodarczej kraju, zaufania do instytucji publicznych oraz kształtowania polityki społeczno-gospodarczej uprzejmie proszę o przedstawienie szczegółowych informacji i danych w odpowiedzi na powyższe pytania.

Z poważaniem

Rafał Romanowski