Interpelacja w sprawie ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej

Szanowny Panie Ministrze,

szkolenia w ramach systemu ochrony ludności i obrony cywilnej mają być jednym z jego stałych i zasadniczych elementów. Można wręcz powiedzieć, że ich jakość przekładać się będzie na to, jak osoby przeszkolone reagować będą na sytuacje kryzysowe i zagrożenia. Dotyczy to nie tylko wiedzy ogólnej (o systemie), ale również np. znajomości sposobów i zasad alarmowania czy ewakuacji.

Przywołując art. 52 ustawy z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej:

„1. Organy ochrony ludności mogą również prowadzić szkolenia z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej dla podmiotów ochrony ludności, zrzeszeń i przedsiębiorców oraz ludności.

2. Podmioty ochrony ludności, w szczególności jednostki organizacyjne Państwowej Straży Pożarnej, związek ochotniczych straży pożarnych, Polski Czerwony Krzyż i Rządowe Centrum Bezpieczeństwa, wspomagają organy ochrony ludności w organizacji szkoleń z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej”.

Jednocześnie szkolenia o tej samej nazwie opisane są w rozporządzeniu MSWiA z dnia 6 lutego 2025 r. w sprawie programów szkoleń z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej oraz wymagań dla podmiotów prowadzących szkolenia, a mianowicie:

a) dla kadry podmiotów ochrony ludności – szkolenie określa załącznik nr 7;
b) dla członków zrzeszeń i przedsiębiorców – szkolenie określa załącznik nr 8;
c) dla ludności – szkolenie określa załącznik nr 9.

W przypadku dwóch pierwszych różnica polega tylko na dodaniu słowa „kadra” i „członkowie”, których w art. 52 nie ma. Trudno jednak uznać, że szkolenie dla pomiotów ochrony ludności lub przedsiębiorców jest czymś innym niż dla ich kadry/członków. Szkoleniu mogą bowiem podlegać jedynie osoby, a nie podmioty lub zrzeszenia.

Problem polega jednak na tym, że nie jest jasnym, kto właściwie może prowadzić szkolenia przewidziane w art. 52 i na jakich warunkach.

Formalnie rzecz biorąc użyto zwrotu: „Organy ochrony ludności mogą również prowadzić szkolenia…”, w odróżnieniu od zawartego w art. 50 ust. 2 in fine: „Szkolenia dla wójtów (burmistrzów, prezydentów miast) organizują wojewodowie”. Jeśli zaś chodzi o wspierających organy w tej aktywności, to kadra pomiotów sama podlega szkoleniom, o czym mowa w przywołanym art. 50 ust. 2 ww. ustawy i rozporządzeniu. Należałoby więc chyba uznać, że osoby te są zarówno w grupie osób przewidzianych do szkoleń, jak i mogących szkolić innych.

Analizując przepisy, nie jest do końca jasne, co ma być przedmiotem tych szkoleń (tematy, tezy, liczba godzin itd.). Możliwe są tu różne interpretacje. Biorąc powyższe pod uwagę, proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy szkolenia prowadzone na podstawie art. 52 ust. 1 ustawy organ (ich katalog określony jest w art. 9 ust. 1 ustawy) musi prowadzić samodzielnie, czy też może on upoważniać do ich prowadzenia w jego imieniu inne osoby?
2. Czy wsparcie przez podmioty (art. 52 ust. 2) oznacza wspólne prowadzenie zajęć, czy też może to być „zastąpienie” organu w prowadzeniu szkolenia?
3. Czy osoby prowadzące szkolenia z art. 52 ustawy (organ, inne osoby wspierające itd.) muszą spełniać kryteria fachowości określone w § 11 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z dnia 6 lutego 2025 r. w sprawie programów szkoleń z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej oraz wymagań dla podmiotów prowadzących szkolenia?
4. Jeżeli nie, czy osoby szkolące innych muszą najpierw same odbyć szkolenie, o którym mowa w art. 50 ustawy?
5. Jaki ma być program tych szkoleń? Czy ma być określony w odpowiednich załącznikach do ww. rozporządzenia z dnia 6 lutego 2025 r., czy też jest to indywidualną sprawą prowadzącego szkolenie?
6. W przypadku, gdyby nie obowiązywały w tym zakresie regulacje zawarte w ww. rozporządzeniu, czy szkolenie takie może trwać np. 2 godziny?
7. Jakie byłoby w takim wypadku uzasadnienie dla istnienia odmiennych wymogów w ramach takich samych szkoleń?
8. Czy szkolenie z art. 52 „zastępuje” szkolenia przewidziane w art. 50 ww. ustawy?
9. Jak będzie weryfikowana jakość szkoleń prowadzonych na podstawie art. 52 ustawy i kompetencje osób szkolących?
10. Jaki ma być sposób dokumentowania tych szkoleń?

Z poważaniem