Interpelacja w sprawie potrzeby nowelizacji przepisów Kodeksu cywilnego, Kodeksu karnego oraz Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w związku z wyzwaniami współczesnych realiów społecznych i technologicznych

Szanowny Panie Ministrze,

w związku z dynamicznymi zmianami społecznymi, gospodarczymi oraz technologicznymi, które mają miejsce w Polsce, pojawia się potrzeba dostosowania przepisów prawnych do współczesnych realiów. W szczególności dotyczy to takich aktów prawnych jak Kodeks cywilny, Kodeks karny oraz prawo rodzinne, które – mimo swojej fundamentalnej roli – niejednokrotnie nie odpowiadają na aktualne wyzwania i problemy społeczne. W związku z tym chciałbym zwrócić uwagę na kilka kwestii wymagających pilnej nowelizacji.

1. Kodeks cywilny

Obecne przepisy dotyczące zawierania umów, odpowiedzialności cywilnej czy ochrony dóbr osobistych nie zawsze uwzględniają zmiany, które zaszły w przestrzeni cyfrowej. Chociaż technologie internetowe stały się integralną częścią życia codziennego, prawo cywilne wciąż nie reguluje w pełni zagadnień związanych z transakcjami zawieranymi online, ochroną danych osobowych czy handlem elektronicznym. Konieczne jest więc wprowadzenie odpowiednich regulacji, które jasno określą zasady funkcjonowania rynku e-commerce, odpowiedzialności za działania podejmowane w sieci, a także zapewnią lepszą ochronę konsumentów.

2. Kodeks karny

Z kolei w Kodeksie karnym istnieje pilna potrzeba nowelizacji w zakresie przestępstw związanych z cyberprzestępczością, w tym ochroną danych osobowych, kradzieżą tożsamości czy oszustwami internetowymi. Zjawiska te stają się coraz bardziej powszechne, a obecne przepisy są niewystarczające w kontekście wyzwań związanych z rozwojem technologii i globalizacją. Proszę o rozważenie wprowadzenia bardziej szczegółowych regulacji w tym zakresie, a także o zwiększenie kar za takie przestępstwa, aby skuteczniej przeciwdziałać cyberprzestępczości.

3. Prawo rodzinne

Prawo rodzinne, mimo że jest jednym z kluczowych obszarów regulacji, również wymaga dostosowania do współczesnych potrzeb społecznych. W szczególności warto rozważyć zmianę przepisów dotyczących podziału majątku wspólnego w przypadku rozwodów oraz uregulowania kwestii dotyczących opieki nad dziećmi w kontekście rozwodów, szczególnie w sytuacjach, gdy rodzice nie są w stanie dojść do porozumienia w sprawach wychowawczych.

W związku z powyższym, zwracam się z prośbą o podjęcie inicjatywy legislacyjnej mającej na celu nowelizację przepisów Kodeksu cywilnego, Kodeksu karnego oraz prawa rodzinnego w celu dostosowania ich do zmieniających się realiów społecznych i technologicznych.

1. Czy w Ministerstwie Sprawiedliwości prowadzone są obecnie prace analityczne lub legislacyjne nad kompleksową nowelizacją Kodeksu cywilnego, w szczególności w zakresie dostosowania przepisów do realiów gospodarki cyfrowej, handlu elektronicznego i ochrony konsumentów w Internecie?

2. Czy resort planuje doprecyzowanie przepisów dotyczących zawierania umów online, w tym określenie jasnych zasad odpowiedzialności stron w przypadku naruszenia warunków transakcji w środowisku cyfrowym?

3. Czy w najbliższym czasie przewidywane są zmiany w Kodeksie karnym, które zwiększyłyby skuteczność walki z cyberprzestępczością, w tym przestępstwami takimi jak kradzież tożsamości, oszustwa internetowe czy nielegalne pozyskiwanie danych osobowych?

4. Czy ministerstwo planuje zaostrzenie kar za przestępstwa popełniane w przestrzeni cyfrowej, tak aby odstraszyć potencjalnych sprawców i lepiej chronić obywateli przed skutkami cyberataków?

5. Czy Ministerstwo Sprawiedliwości rozważa wprowadzenie do systemu prawa definicji nowych form przestępczości cyfrowej, które obecnie nie są w pełni ujęte w obowiązujących regulacjach, np. deepfake, phishing czy cyberstalking?

6. Czy w ramach planowanych prac legislacyjnych resort analizuje konieczność nowelizacji prawa rodzinnego, w szczególności w obszarze:

   • zasad podziału majątku wspólnego po rozwodzie,
   • uregulowania kwestii opieki naprzemiennej,
   • oraz procedur sądowych dotyczących sporów wychowawczych między rodzicami?

7. Czy ministerstwo rozważa powołanie zespołu eksperckiego, złożonego z przedstawicieli świata nauki, prawników praktyków oraz organizacji społecznych, który opracowałby propozycje nowoczesnych zmian w trzech wskazanych kodeksach, z uwzględnieniem realiów społeczeństwa cyfrowego?

8. Jakie działania podejmuje obecnie Ministerstwo Sprawiedliwości w celu przyspieszenia procesu legislacyjnego dotyczącego dostosowania polskiego prawa do zmian technologicznych, w tym do rozwoju sztucznej inteligencji, automatyzacji procesów i obrotu danymi?