Interpelacja w sprawie podjęcia działań prowadzących do wprowadzenia norm regulujących maksymalną ilość cukru i soli w produktach spożywczych w celu przeciwdziałania epidemii otyłości

Na mocy art. 14 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora oraz art. 192 Regulaminu Sejmu RP zwracam się z interpelacją poselską w sprawie podjęcia działań prowadzących do wprowadzenia norm regulujących maksymalną ilość cukru i soli w produktach spożywczych w celu przeciwdziałania epidemii otyłości.

Problem ten nabiera coraz większego znaczenia. Nadwagę ma 60 proc. dorosłych Polaków, a NCD Risk Factor Collaboration szacuje, że w 2025 roku w Polsce na otyłość chorować będzie 25,9% kobiet i 30,3% mężczyzn w wieku 20 lat lub więcej. Konsekwencje dla zdrowia publicznego oraz gospodarki są alarmujące, co pokazała m.in. Najwyższa Izba Kontroli w ubiegłorocznym raporcie „Profilaktyka i leczenie otyłości u osób dorosłych”.

Według najnowszych danych spożycie cukru i soli w Polsce znacznie przekracza zalecane normy. Co najmniej dwukrotnie w przypadku soli: średnio 11–15 gramów dziennie, kiedy według WHO powinno wynosić 5 gramów na dzień. W przypadku cukru ponad trzykrotnie: ok. 23 łyżeczek dziennie, mimo że WHO zaleca maksymalnie 6.

Ten stan rzeczy skutkuje lawinowym wzrostem liczby osób z nadwagą i otyłością, co generuje dodatkowe koszty dla NFZ i fatalnie wpływa na gospodarkę. W 2023 roku wartość refundacji leczenia chorób wprost wynikających z otyłości wyniosła 6,6 mld zł. Znaczące i nie do końca policzalne są koszty związane z utratą zdolności do pracy, wypłatą świadczeń socjalnych i przedwczesnymi zgonami spowodowanymi otyłością. Według wspomnianego powyżej raportu NIK „Profilaktyka i leczenie otyłości u osób dorosłych” z lutego 2024 r. przez 10 lat liczba dni nieobecności w pracy z powodu otyłości wzrosła ponad siedmiokrotnie, z ok. 28 tys. do prawie 206 tys., a wydatki państwa na ten cel zwiększyły się 12-krotnie, z ok. 1,7 mln zł do niemal 21 mln zł. Według szacunków OECD przez najbliższe 30 lat z powodu chorób związanych z otyłością Polska straci ok. 108 mld zł, czyli ponad 4 proc. PKB.

Od 2014 r. producenci są zobowiązani do deklarowania zawartości soli na etykietach produktów, a od 2021 r. obowiązuje w Polsce podatek cukrowy. Jak widać, te działania nie wpłynęły jednak na zdrowsze wybory żywieniowe Polaków. Z tego względu racjonalne wydaje się wprowadzenie odgórnych norm regulujących maksymalną ilość cukru i soli w produktach spożywczych w celu ich ograniczenia – w trosce o zdrowie Polaków, ale także dobrostan gospodarki.

Niniejszym proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Jakie konkretne działania podjęło Ministerstwo Zdrowia w celu ograniczenia zawartości cukru i soli w produktach spożywczych dostępnych na polskim rynku?

2. Czy resort rozważa podjęcie prac legislacyjnych nad wprowadzeniem norm regulujących maksymalną zawartość cukru i soli w produktach spożywczych?

3. Jeśli tak, na jakim etapie są prace i jaki jest planowany harmonogram ich wdrażania?

4. Czy ministerstwo planuje współpracę z producentami żywności w celu promowania zdrowszych receptur produktów?

5. Ile w roku 2025 budżet NFZ przeznaczy na leczenie chorób związanych z otyłością, a ile przeznaczył w latach 2023 i 2024?

Z wyrazami szacunku