Interpelacja w sprawie programu "Czyste Powietrze" oraz tragicznej sytuacji przedsiębiorców realizujących projekty w ramach środków finansowych pochodzących z tego programu

Szanowna Pani Minister,

w związku z licznymi sygnałami napływającymi do mojego biura poselskiego od przedsiębiorców z województwa łódzkiego uczestniczących w programie "Czyste Powietrze", pragnę zwrócić uwagę na szereg niepokojących kwestii dotyczących jego realizacji. Problemy te mają bezpośredni wpływ na kondycję firm zaangażowanych w poprawę efektywności energetycznej budynków oraz na osiągnięcie celów programu.

Z informacji przekazanych przez przedsiębiorców wynika, że pod pretekstem eliminacji firm stosujących nieetyczne praktyki, dochodzi do działań szkodzących również tym podmiotom, które działają zgodnie z zasadami i oczekiwaniami beneficjentów oraz w oparciu o przeprowadzone audyty energetyczne. W efekcie wiele z tych firm zmuszonych jest do redukcji zatrudnienia, co negatywnie wpływa na rynek pracy i realizację założeń programu.

Przedsiębiorcy sygnalizują, że oczekiwanie na płatności za wykonane prace wynosi od 8 do 12 miesięcy. Jest to sytuacja nieakceptowalna. Takie opóźnienia prowadzą do poważnych problemów płynnościowych i zagrażają stabilności finansowej przedsiębiorstw.

Istnieją sygnały, że opóźnienia w rozpatrywaniu wniosków wynikają z niedoboru kadry w funduszach odpowiedzialnych za realizację programu. Zamiast przyznać się do tych braków, odpowiedzialność za opóźnienia przerzucana jest na rzekome nieprawidłowości po stronie firm wykonawczych. Taka narracja jest krzywdząca dla przedsiębiorców, którzy rzetelnie realizują powierzone im zadania.

Przedsiębiorcy zwracają uwagę na częste zmiany regulaminu programu, w tym wprowadzanie niejasnych kryteriów dotyczących "cen rynkowych", które nie znajdują odzwierciedlenia w rzeczywistych kosztach realizacji prac. Brak transparentnych wytycznych w tym zakresie utrudnia firmom prawidłowe kalkulowanie kosztów i może prowadzić do sytuacji, w której realizacja projektów staje się nieopłacalna i bezzasadna z punktu widzenia efektywności energetycznej.

Wykonawcy skarżą się na brak klarownej komunikacji i koordynacji działań między Narodowym Funduszem Ochrony Środowiska a wojewódzkimi funduszami. Często spotykają się z sytuacją, w której obie instytucje wzajemnie przerzucają na siebie odpowiedzialność za zaistniałe problemy, co prowadzi do dezorientacji i frustracji wśród przedsiębiorców.

Pojawiają się niepokojące informacje o możliwym faworyzowaniu przez prezesa WFOŚ w Łodzi niektórych firm, które mają mieć szybciej procedowane umowy oraz wypłaty. Jeśli te zarzuty są prawdziwe, stanowi to poważne naruszenie zasad równości i transparentności w dostępie do środków publicznych.

W obliczu powyższych zarzutów zasadne wydaje się zaangażowanie Najwyższej Izby Kontroli w celu przeprowadzenia szczegółowego audytu działań zarówno wojewódzkich, jak i Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska. Celem takiej kontroli byłoby zweryfikowanie prawidłowości wydatkowania środków oraz eliminacja ewentualnych nieprawidłowości.

W związku z powyższym, uprzejmie proszę Panią Minister o odpowiedzi na następujące pytania:

1. Dlaczego w ramach walki z nieuczciwymi wykonawcami podejmowane są działania uderzające również w firmy rzetelnie realizujące projekty z programu "Czyste Powietrze"?

2. Jakie działania zamierza podjąć resort, by zminimalizować dramatyczne opóźnienia w wypłatach środków wykonawcom, którzy zostali zmuszeni do poniesienia kosztów podatkowych już po wystawieniu faktur końcowych?

3. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska uznaje, że obecna kadra funduszy (NFOŚ i WFOŚ) jest niewystarczająca do sprawnego realizowania programu? Jeśli tak – czy planowane są pilne działania kadrowe?

4. Na jakiej podstawie określane są „ceny rynkowe” usług i materiałów budowlanych w programie? Czy resort dysponuje jakimikolwiek badaniami z GUS lub innymi analizami rynkowymi w tym zakresie?

5. Czy ministerstwo planuje wprowadzenie jednolitego systemu komunikacji i jasnego podziału kompetencji między NFOŚ i WFOŚ, by zakończyć obecny chaos kompetencyjny?

6. Czy zostało wszczęte wewnętrzne postępowanie wyjaśniające w związku z zarzutami dotyczącymi możliwego faworyzowania firm powiązanych z kierownictwem WFOŚ w Łodzi?

7. Czy Pani Minister zwróci się z wnioskiem do Najwyższej Izby Kontroli o pilne przeprowadzenie kontroli w NFOŚ i we wszystkich WFOŚ, ze szczególnym uwzględnieniem województwa łódzkiego?

Z poważaniem

Tadeusz Woźniak
Poseł na Sejm RP