Interpelacja w sprawie ochrony konsumentów w zakresie bezpieczeństwa produktów

Warszawa, 10 kwietnia 2025 r.

Szanowny Panie Ministrze,

obecnie polscy konsumenci dokonujący zakupów na platformach spoza UE są narażeni na otrzymywanie produktów niespełniających europejskich norm bezpieczeństwa. Brak skutecznej kontroli nad produktami pochodzącymi z państw trzecich stwarza ryzyko dla zdrowia i bezpieczeństwa użytkowników, a także stawia polskich przedsiębiorców w nierównej pozycji wobec zagranicznej konkurencji.

W ostatnich latach liczne raporty i badania rynkowe wykazały, że w modelu sprzedaży detalicznej z państw spoza UE istnieje znacząca luka w egzekwowaniu prawa i nadzorze rynku. Raport opublikowany przez Greenpeace na temat niebezpiecznych substancji chemicznych występujących w importowanych produktach wykazał, że importowane produkty zawierają bardzo wysoki poziom ftalanów i formaldehydu, a niektóre z substancji przekraczały dopuszczalne wartości o 100% lub więcej[1]. Dodatkowo obecność niebezpiecznych chemikaliów i bezpieczeństwo produktów dla konsumentów, a także potencjalne wprowadzające w błąd praktyki cenowe były przedmiotem badania francuskiego urzędu ds. zwalczania nadużyć finansowych (DGCCRF)[2].

Ponadto także zabawki importowane spoza państw członkowskich UE zawierają substancje niebezpieczne. Z opublikowanego przez Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów raportu Inspekcji Handlowej: „Zabawki – obecność ftalanów“[3] jasno wynika, że na 220 modeli zabawek, z których 181 pochodziło z Chin, w przypadku aż 46 zabawek stwierdzono nieprawidłowości, a aż 39 zabawek (18% zbadanych zabawek) miało podwyższone stężenie ftalanów.

Od 13 grudnia 2024 r. stosuje się rozporządzenie (UE) nr 2023/988 w sprawie ogólnego bezpieczeństwa produktów, którego celem jest poprawa funkcjonowania rynku wewnętrznego przy równoczesnym zapewnieniu wysokiego poziomu ochrony konsumentów. Rozporządzenie 2023/988 nakłada szereg obowiązków na podmioty uczestniczące w łańcuchu dystrybucji produktu, które mają na celu zapewnienie bezpieczeństwa produktów. Natomiast zapewnienie właściwego poziomu ochrony konsumentów przed produktami niebezpiecznymi, w tym ubraniami i zabawkami, zależy w szczególności od skutecznego egzekwowania przepisów rozporządzenia. Prowadzi to do konieczności podejmowania przez odpowiednie organa nadzorcze aktywnych działań na rzecz przeprowadzania testów laboratoryjnych produktów i kontroli ich bezpieczeństwa.

W związku z tym kieruję do Pana Ministra następujące pytania:

1. Czy po rozpoczęciu stosowania rozporządzenia 2023/988 zaobserwowano poprawę w zakresie bezpieczeństwa produktów trafiających do konsumentów spoza UE, w tym zabawek i ubrań?
2. Czy mimo obowiązywania rozporządzenia 2023/988 potrzebne są zmiany w przepisach prawa w celu podwyższenia poziomu ochrony konsumentów w zakresie bezpieczeństwa produktów?
3. Czy są planowane dodatkowe regulacje lub mechanizmy wspierające od strony proceduralnej egzekwowanie obowiązków nałożonych w rozporządzeniu 2023/988?
4. Jakie działania są podejmowane, aby kontrolować importowane spoza UE ubrania i zabawki z perspektywy spełniania norm bezpieczeństwa?
5. Czy wiadomo, ile kontroli bezpieczeństwa produktów lub testów laboratoryjnych przeprowadzono w okresie od 13 grudnia 2024 r.? Jeżeli tak, to jaka jest to liczba?

[1] „Taking the Shine off SHEIN: A business model based on hazardous chemicals and environmental destruction Hazard warning“ https://www.greenpeace.de/publikationen/S04261_Konsumwende_StudieEN_Mehr%20Schein_v9.pdf

[2] Więcej: https://www.politico.eu/article/frances-le-maire-goes-after-chinese-fast-fashion-giant-shein/

[3] „Co za dużo, to niezdrowo. Ftalany w zabawkach – kontrola Inspekcji Handlowej“, https://uokik.gov.pl/aktualnosci.php?news_id=20343.