Interpelacja w sprawie trudnej sytuacji zawodowej instruktorów terapii zajęciowej zatrudnionych w warsztatach terapii zajęciowej (WTZ)

Szanowna Pani Ministro!

Pracownicy zgłaszają poważne problemy związane z brakiem systemowego uznania i wsparcia dla wykonywanego przez nich zawodu.

Wskazują na:

- brak odpowiedniego wynagrodzenia za trudną i odpowiedzialną pracę z osobami z niepełnosprawnością intelektualną,
- brak ścieżki awansu zawodowego,
- brak przynależności do jednolitego systemu opieki społecznej,
- pomijanie w systemie wynagrodzenia wsparcia, dofinansowania i dodatków motywacyjnych,
- brak klasyfikacji zawodu w przepisach wykonawczych, co prowadzi do jego marginalizacji.

Pracownicy WTZ, którzy od wielu lat z ogromnym oddaniem i poświęceniem pracują z osobami z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym i znacznym, zwracają się do mnie z prośbą o interwencję. Ich codzienna praca wymaga niezwykłej empatii, zaangażowania, wiedzy oraz odporności psychicznej. To nie tylko praca zawodowa – to misja, która przekracza standardowe obowiązki pracownicze. Instruktorzy terapii zajęciowej pełnią równocześnie rolę terapeutów, opiekunów, mentorów i przyjaciół – wspierają uczestników WTZ w codziennym funkcjonowaniu, rozwoju zawodowym, społecznym i emocjonalnym.

Pomimo ogromnego znaczenia tej pracy dla funkcjonowania osób z niepełnosprawnością intelektualną oraz ich rodzin przedstawiciele tego zawodu czują się niedostrzegani, pomijani przez system i marginalizowani. Brakuje systemowych rozwiązań gwarantujących godne wynagrodzenie, adekwatne warunki pracy, możliwość rozwoju zawodowego oraz prawnego usankcjonowania i uznania tego zawodu.

Pracownicy wskazują, że nie mają określonej ścieżki awansu, ich wynagrodzenia oscylują wokół najniższej krajowej, a mimo pełnego wymiaru pracy (40 godzin tygodniowo) nie przysługują im żadne dodatki ani świadczenia wynikające ze specyfiki pracy z osobami z niepełnosprawnościami.

Instruktorzy terapii zajęciowej pełnią nie tylko rolę nauczycieli, ale również terapeutów, opiekunów i mentorów osób dorosłych z niepełnosprawnością intelektualną. Ich zadaniem jest nie tylko realizacja terapii zajęciowej, ale również codzienne wsparcie emocjonalne, społeczne i często fizyczne.

Zgodnie z definicją zawartą w klasyfikacji zawodów i specjalności (Dz. U. z 2018 r. poz. 227) zawód ten znajduje się w grupie 325907 – instruktor terapii zajęciowej, jednak nie jest w pełni ujęty w systemie wynagradzania i awansu zawodowego.

Zgodnie z art. 69 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej osobom niepełnosprawnym przysługuje szczególna pomoc ze strony władz publicznych. Pomoc ta nie może ograniczać się wyłącznie do uczestników terapii – musi również objąć osoby, które na co dzień tę pomoc organizują i świadczą.

W związku z powyższym zwracam się z uprzejmą prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Czy Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej planuje podjąć działania mające na celu pełne uregulowanie statusu zawodowego instruktorów terapii zajęciowej w systemie opieki społecznej, w tym włączenie ich do systemu świadczeń, dodatków motywacyjnych oraz awansu zawodowego?

2. Czy planowane są zmiany legislacyjne dotyczące:

- jednoznacznego sklasyfikowania zawodu instruktora terapii zajęciowej jako zawodu o szczególnym charakterze,
- nadania mu statusu zawodu wykonywanego w warunkach szkodliwych lub uciążliwych (zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze – Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43, z późn. zm.),
- wprowadzenia mechanizmów dodatków stażowych, urlopów zdrowotnych lub motywacyjnych?

3. Czy możliwe jest opracowanie ogólnopolskich wytycznych dotyczących minimalnych stawek wynagrodzenia dla pracowników WTZ, z uwzględnieniem wykształcenia, stażu pracy i zakresu obowiązków?

4. Czy ministerstwo analizuje możliwość objęcia instruktorów terapii zajęciowej specjalnym programem wsparcia psychologicznego, prewencji wypalenia zawodowego oraz szkoleń podnoszących kwalifikacje?

5. Czy resort podejmie działania w celu zapewnienia lepszej integracji zawodów, w których pracuje się z osobami z niepełnosprawnościami w ramach systemu polityki społecznej, zgodnie z art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r. poz. 901, z późn. zm.)?

Z całą mocą podkreślam, że instruktorzy terapii zajęciowej wykonują niezwykle ważną społecznie pracę, która zasługuje na pełne uznanie i systemowe wsparcie. Ich głos, wyrażony w pełnym emocji i determinacji apelu, nie może pozostać bez odpowiedzi.

Apeluję o podjęcie zdecydowanych działań w celu poprawy ich sytuacji.

Z wyrazami szacunku

Andrzej Gut-Mostowy
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej