Interpelacja w sprawie sytuacji w ośrodkach rehabilitacyjno-edukacyjno-wychowawczych i ośrodkach rewalidacyjno-wychowawczych

Do mojego biura poselskiego docierają bardzo niepokojące sygnały od przedstawicieli osób zarządzających ośrodkami rewalidacyjno-wychowawczymi i ośrodkami rehabilitacyjno-edukacyjno-wychowawczymi, a także szkołami specjalnymi niepublicznymi prowadzonymi przez Polskie Stowarzyszenie na rzecz Osób z Niepełnosprawnością Intelektualną, którzy obawiają się o swoją przyszłość ze względów finansowych.

Tych problemów jest wiele, ale przede wszystkim zwracają uwagę na wzrost minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej w roku 2024. Płaca minimalna w 2024 roku wzrośnie do 4242 zł od pierwszego stycznia, a od lipca planuje się także podwyżkę do kwoty 4300 zł. W budżecie państwa planuje się podwyżkę dla nauczycieli w wysokości 30/33%.

Te zmiany mają ogromny wpływ na sytuację finansową powyższych placówek, zwłaszcza że w placówkach rewalidacyjno-wychowawczych działalność edukacyjna jest nieodpłatna, a korzystający uczniowie czy wychowankowie potrzebują specjalistycznej terapii i wsparcia, do których potrzebni są wykwalifikowani specjaliści, jak nauczyciele oligofrenopedagodzy, ale również surdopedagodzy, tyflopedagodzy, neurologopedzi, psychologowie, fizjoterapeuci itp. Jednak w ostatnim czasie można zaobserwować drastyczny odpływ specjalistów z tych palcówek ze względu na różnice płacowe – nauczyciel oligofrenopedagog zatrudniony w szkole specjalnej publicznej za pracę 18 godzin lekcyjnych tygodniowo ma pensję w wysokości 8600 zł brutto (wynagrodzenie 5733,43 + 30% dodatku za uciążliwe warunki pracy + dodatek stażowy 20%). W OREW i ORW czy w szkołach specjalnych niepublicznych prowadzonych przez Polskie Stowarzyszenie na rzecz Osób z Niepełnosprawnością Intelektualną za pracę 40 godzin lekcyjnych tygodniowo nauczyciele otrzymują kwotę około 5500 zł brutto (nie mając żadnych dodatków do wynagrodzenia).

W zakładzie pracy spędzają 40 godzin tygodniowo (8 godzin dziennie zgodnie z Kodeksem pracy), nie mając prawa do urlopu na poratowanie zdrowia, korzystając z urlopu w wymiarze ustalonym przez Kodeks pracy powiększonym o 10 dni po przepracowaniu roku z dziećmi i młodzieżą z niepełnosprawnością intelektualną.

Poważnym problemem jest również dyskryminacja pracowników zatrudnionych w tych placówkach. Mimo że OREW/ORW, szkoły prowadzone przez PSONI, choć są placówkami niepublicznymi, nie pobierają czesnego, to ograniczono możliwość zarobków osób pracujących do 150% średniego wynagrodzenia nauczyciela dyplomowanego, podczas gdy w szkołach i przedszkolach publicznych oraz przedszkolach niepublicznych ten próg wynosi 250%.

Dodatkowo postulowane są zmiany aktów prawnych oraz nadanie statusu ucznia dzieciom i młodzieży z głęboką niepełnosprawnością intelektualną, zakwalifikowanym do zajęć rewalidacyjno-wychowawczych, niezależnie, czy ich edukacja i rehabilitacja odbywa się w szkołach, czy w ośrodkach rewalidacyjno-wychowawczych. Jest to prawo głęboko dyskryminujące zarówno osoby z niepełnosprawnością intelektualną, które pobierają edukację w ww. placówkach, jak również ich rodziców i nauczycieli. Program, liczba zajęć itd. muszą i są dostosowane do wszelkich wymogów MEN.

Ponadto przedstawiciele ośrodków rewalidacyjno-wychowawczych i ośrodków rehabilitacyjno-edukacyjno-wychowawczych przygotowali propozycje zmian w przepisach prawa, które niewątpliwie byłyby im pomocne w dalszej działalności (…). Dodatkowo zwracają także uwagę na zwiększenie wagi P67 oraz P8 z dotychczasowego 9,5 na 11,5, co pozwoli im na w miarę szybki powrót do stabilności finansowej.

W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z prośbą o przeanalizowanie zaistniałej sytuacji i podjęcie działań, aby pomóc tym placówkom w dalszym niesieniu pomocy dzieciom i młodzieży ze sprzężoną niepełnosprawnością, w której niepełnosprawnością podstawową jest niepełnosprawność intelektualna w stopniu umiarkowanym/znacznym lub głębokim oraz udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Czy Ministerstwo Edukacji Narodowej dostrzega wyżej opisane problemy, z jakimi borykają się ośrodki, i czy będzie podejmowało jakieś działania niosące im pomoc?
2. Czy Ministerstwo Edukacji Narodowej planuje prace nad nadaniem statusu ucznia dzieciom i młodzieży korzystającym z zajęć rewalidacyjno-wychowawczych?
3. Czy Ministerstwo Edukacji Narodowej planuje prace nad zwiększeniem wagi P67 oraz P8 z 9,5 na 11,5?
4. Czy będzie zrównana możliwość zarobkowania ze szkołami publicznymi, tj. ze 150% do 250% wynagrodzenia nauczyciela dyplomowanego?

Proszę także o możliwość spotkania i wyznaczenie terminu spotkania w tej sprawie z udziałem moim i przedstawicieli ośrodków rewalidacyjno-wychowawczych i rehabilitacyjno-edukacyjno-wychowawczych oraz szkół specjalnych niepublicznych prowadzonych przez Polskie Stowarzyszenie na rzecz Osób z Niepełnosprawnością Intelektualną.

Z poważaniem

Jagna Marczułajtis-Walczak
Poseł na Sejm RP