Interpelacja w sprawie kompetencji oraz zakresu działań pracowników centrów integracji cudzoziemców (CIC) w zakresie kontroli legalności pobytu cudzoziemców

Warszawa, 4 kwietnia 2025 r.

Szanowny Panie Ministrze,

w trakcie debaty nad projektem rządowej ustawy o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw, która miała miejsce 2 kwietnia 2025 r., podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji, prof. dr hab. Maciej Duszczyk, stwierdził, że pracownicy centrów integracji cudzoziemców będą zobowiązani do zgłaszania Policji petentów tychże centrów w przypadku stwierdzenia, iż są oni nielegalnymi migrantami.

Przytoczona wypowiedź brzmiała:

„Jakby trafił tam nielegalny migrant, to ta osoba, która tam będzie [przedstawiciel CIC], zadzwoni na Policję, żeby został aresztowany. Ponieważ to jest tego typu sytuacja. To są tylko i wyłącznie legalni imigranci, które mogą tam być. Najwięcej z Ukrainy, Białorusi”.

W związku z powyższym, oraz mając na uwadze znaczenie praw cudzoziemców i potencjalne konsekwencje administracyjne wynikające z zapowiedzianej praktyki, zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:

1. Na jakiej podstawie prawnej pracownicy urzędów marszałkowskich (tj. pracownicy CIC) będą zobowiązani do przeprowadzania kontroli legalności pobytu cudzoziemców? Czy przepisy przewidują ich uprawnienia w tym zakresie?

2. Jak będzie wyglądał przebieg takiej weryfikacji legalności pobytu cudzoziemców w CIC? Jakie procedury zostaną wdrożone w tym zakresie?

3. Czy pracownicy CIC będą mieli dostęp do systemu „Pobyt” lub innych baz danych zawierających informacje o statusie prawnym cudzoziemców? Jeżeli tak, na jakiej podstawie?

4. Na mocy jakich przepisów Policja będzie zobowiązana do współpracy z CIC, które nie posiadają odrębnej osobowości prawnej?

5. Jaki będzie dokładny zakres współpracy pomiędzy CIC a Policją? Czy przewidziano konkretne wytyczne regulujące ten proces?

6. Czy pracownicy organizacji społecznych współpracujących z urzędami marszałkowskimi przy tworzeniu CIC również będą zobowiązani do zgłaszania cudzoziemców do Policji?

7. Jakimi dokumentami powinien dysponować cudzoziemiec, zgłaszając się do CIC? Czy wprowadzono w tym zakresie jednolite wytyczne?

8. Czy wymagania dokumentacyjne stoją w zgodzie z celami Funduszu Azylu, Migracji i Integracji (FAMI) i innymi zobowiązaniami międzynarodowymi Polski w zakresie polityki migracyjnej?

9. W jaki sposób weryfikacja legalności pobytu w CIC uwzględnia ochronę praw nieletnich oraz grup wrażliwych, takich jak osoby starsze, niepełnosprawne, LGBTQIA+ i inne?

10. Czy procedura kontroli legalności pobytu obejmie wszystkie kategorie cudzoziemców, w tym posiadaczy ochrony międzynarodowej, uchodźców, osoby ze statusem rezydenta długoterminowego UE?

11. Czy kontrola legalności pobytu będzie dokonywana każdorazowo podczas wizyty cudzoziemca w CIC, czy tylko w określonych sytuacjach?

12. Czy Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji planuje opracowanie regulacji prawnych przewidujących uprawnienia marszałków województw do przeprowadzania kontroli legalności pobytu cudzoziemców?

Z uwagi na szerokie zainteresowanie opinii publicznej oraz istotność problematyki legalności pobytu cudzoziemców w Polsce, uprzejmie proszę o szczegółowe odniesienie się do przedstawionych pytań i przedstawienie stanowiska ministerstwa w tej sprawie.

Z wyrazami szacunku

Anna Maria Żukowska
Przewodnicząca Koalicyjnego Klubu Parlamentarnego Lewicy