Interpelacja w sprawie opóźnień w wypłacie środków dla samorządów na realizację zadań z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej

Szanowny Panie Ministrze,

ustawa z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej, która weszła w życie 1 stycznia 2025 roku, nałożyła na jednostki samorządu terytorialnego obowiązek realizacji kluczowych zadań związanych z ochroną ludności i obroną cywilną, przy jednoczesnym zagwarantowaniu finansowania na poziomie co najmniej 0,3% PKB rocznie. Z publicznych zapowiedzi rządu wynikało, że w 2025 roku samorządy miały otrzymać znaczące środki – szacowane na miliardy złotych – na budowę i modernizację schronów, rozwój systemów ostrzegania, organizację szkoleń, zakup sprzętu ratowniczego oraz przygotowanie miejsc tymczasowego ukrycia.

Dziś, 7 kwietnia 2025 roku, mimo upływu ponad trzech miesięcy od wejścia ustawy w życie, sytuacja budzi poważne obawy. Nabory na środki zostały co prawda uruchomione, a samorządy złożyły zapotrzebowanie na fundusze, jednak na ich kontach wciąż nie pojawiły się żadne kwoty. Brak wypłat paraliżuje działania jednostek samorządu terytorialnego, które od miesięcy są wzywane przez wojewodów i MSWiA do pilnego przygotowania planów ochrony ludności – bez zapewnienia niezbędnego wsparcia finansowego.

Samorządy czekają w niepewności, obawiając się o bezpieczeństwo swoich mieszkańców. Realne zagrożenia takie jak powodzie – które we wrześniu 2024 r. dotknęły południowo-zachodnią Polskę, powodując śmierć 9 osób i ogromne straty materialne – mogą się powtórzyć. Wobec braku środków na prewencję i przygotowanie jednostki samorządu terytorialnego nie są w stanie skutecznie chronić obywateli przed skutkami katastrof naturalnych, kryzysów cywilnych czy zagrożeń geopolitycznych.

Taka sytuacja rodzi pytania o wiarygodność rządowych deklaracji dotyczących priorytetu bezpieczeństwa obywateli. Opóźnienia w przekazaniu środków, mimo uruchomienia naborów i zgłoszenia potrzeb przez samorządy, wskazują na poważne problemy organizacyjne lub decyzyjne na szczeblu centralnym.

W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Dlaczego, mimo uruchomienia naborów i złożenia zapotrzebowań przez samorządy, środki finansowe nie zostały jeszcze przekazane na ich konta?
2. Kiedy dokładnie samorządy mogą spodziewać się wypłaty funduszy, aby móc realizować zadania wynikające z ustawy?
3. Jakie są przyczyny opóźnień między uruchomieniem naborów a faktycznym przekazaniem środków?
4. Kto ponosi odpowiedzialność za obecny stan rzeczy narażający mieszkańców na ryzyko w sytuacjach kryzysowych takich jak potencjalne powodzie?
5. Czy MSWiA planuje działania naprawcze, aby przyspieszyć proces wypłat i wesprzeć samorządy w przygotowaniach do ewentualnych zagrożeń? Jeśli tak, w jakim terminie i zakresie?