Interpelacja w sprawie statystyk dotyczących trwania spraw cywilnych, skarg na przewlekłość postępowań

Szanowny Panie Ministrze,

sprawny i skuteczny wymiar sprawiedliwości stanowi fundament demokratycznego państwa prawa, gwarantując obywatelom dostęp do ochrony ich praw w rozsądnym czasie. Szybkość i efektywność postępowań sądowych mają kluczowe znaczenie nie tylko dla zaufania społecznego do instytucji państwa, ale także dla stabilności stosunków społecznych i gospodarczych. Przewlekłość postępowań sądowych, zwłaszcza w sprawach cywilnych, może prowadzić do poważnych konsekwencji – od naruszenia praw stron, przez utratę wiary w sprawiedliwość, po realne straty materialne obywateli. W dobie dynamicznych zmian społecznych i gospodarczych, kiedy Polacy coraz częściej korzystają z sądów w celu rozstrzygania sporów, tempo pracy wymiaru sprawiedliwości staje się jednym z kluczowych wyzwań współczesnej administracji publicznej.

Tymczasem, jak wynika z artykułu opublikowanego w „Rzeczpospolitej“ pt. „Sądy coraz wolniejsze, a Polacy nie skarżą przewlekłości. Co jest powodem?“ (27 marca 2025 r.), polskie sądy borykają się z problemem wydłużającego się czasu rozpatrywania spraw cywilnych. Autorzy wskazują, że od 2011 roku czas oczekiwania na wyrok sądu pierwszej instancji w tego typu sprawach wzrósł o blisko 70%, co budzi poważne obawy o kondycję systemu sądownictwa. Co więcej, mimo pogarszających się statystyk, liczba skarg na przewlekłość postępowań maleje – w ciągu dekady spadła z 18 105 w 2014 roku do 9 495 w roku ubiegłym. Przyczyny tego zjawiska są złożone: od niskich kwot zasądzanych odszkodowań (średnio 3 381 zł w 2024 roku), przez wysokie wymagania formalne skarg, po brak skuteczności tego mechanizmu w przyspieszaniu postępowań.

W kontekście powyższego, jako poseł reprezentujący interesy obywateli, pragnę zwrócić uwagę na konieczność dogłębnej analizy tych problemów oraz podjęcia działań zmierzających do poprawy sytuacji. Sprawność wymiaru sprawiedliwości nie może być jedynie deklaracją – wymaga konkretnych danych, na podstawie których można ocenić skalę problemu i skuteczność dotychczasowych rozwiązań.

W związku z tym kieruję do Pana Ministra następujące pytania:

1. Jak zmieniały się statystyki dotyczące średniego czasu trwania spraw cywilnych w Polsce w ciągu ostatnich 20 lat (2005–2025)? Proszę o przedstawienie danych rok po roku, z podziałem na sądy pierwszej i drugiej instancji, jeśli to możliwe.
2. Jaka była liczba skarg na przewlekłość postępowań składanych w tym okresie zarówno w sprawach cywilnych, jak i ogółem? Proszę o dane roczne oraz informację, jaki odsetek tych skarg został uwzględniony.
3. Jak długo średnio trwało rozpatrywanie skarg na przewlekłość postępowań w latach 2005–2025? Czy czas ten ulegał zmianom, a jeśli tak, to w jakim kierunku?
4. O ile średnio przedłużało się rozpatrzenie sprawy głównej po wniesieniu skargi na przewlekłość? Czy mechanizm ten realnie przyspieszał postępowania, czy też skutkował dalszymi opóźnieniami?
5. Jakie kwoty odszkodowań zasądzano w ramach uwzględnionych skarg na przewlekłość w ciągu ostatnich 20 lat? Proszę o podanie średnich wartości rocznych oraz najwyższych i najniższych zasądzonych kwot w tym okresie.

Liczę na szczegółową odpowiedź, która pozwoli na ocenę dynamiki zmian w polskim sądownictwie oraz skuteczności mechanizmu skarg na przewlekłość.

Z wyrazami szacunku