Interpelacja w sprawie wdrożenia technologii CCS w opolskich cementowniach

Szanowna Pani Minister,

branża cementowa w Polsce jest jedną z najnowocześniejszych w Europie, w 2020 roku przoduje jako drugi po Niemczech największy producent. Na terenie kraju działa łącznie 12 cementowni, z czego 2 w województwie opolskim (Cementownia Odra i Cementownia Górażdże w Choruli) będące jednymi z największych zakładów w Polsce. Istotność tego sektora motywują dane na temat produkcji cementu w Polsce, która wzrosła w ciągu roku od 2024 r. o ponad 100%. Jednak cementownie przyczyniają się do emisji CO2, odpowiadając za 3,8% krajowej emisji, z czego 63% pochodzi z procesów chemicznych zdolnych do wyeliminowania. Od 2034 roku cementownie będą także zobowiązane do ponoszenia kosztów ETS w pełnym wymiarze finansowym, a już w 2030 roku w wymiarze połowicznym. Wzrost cen cementu budzi poważne zagrożenie dla konkurencyjności tego sprawnego polskiego sektora i jak wskazują eksperci, regulacje importowe dla krajów nieprzestrzegających zasad ograniczania emisji CO2 nie rozwiążą tego problemu zupełnie.

Zgodnie z opiniami ekspertów jedynym rozwiązaniem na zachowanie konkurencyjności sektora cementowego w Polsce są technologie CCS (Carbon Capture and Storage). Taka technologia pozwala na wychwytywanie dwutlenku węgla przez oddzielenie od spalin w zakładzie przemysłowym, transport przez rurociągi lub statki do miejsca składowania oraz w końcu składowanie przez proces zatłaczania CO2 pod ziemię do formacji geologicznych. W celu wykorzystania tej technologii niezbędne są dwa elementy - warunki geologiczne oraz środki finansowe. Polska ma dogodne struktury skalne do składowania CO2 także na Opolszczyźnie. Koszty budowy CCS jednak pozostają wysokie i są szacowane na 300-500 mln dolarów na każdy zakład. Skutkować to będzie powstaniem dodatkowego zakładu przemysłowego ,,produkującego“ wychwytywane CO2. Zważywszy na priorytety oraz rewolucyjne i korzystne dla polskiej gospodarki inwestycje w postaci m.in. OZE budżet państwa może nie być zdolny do pokrycia takich kosztów, a same cementownie w pełni na podstawie oszczędności czy zysków operacyjnych mogą również nie być zdolne do samodzielnego podjęcia takich inwestycji szczególnie pod względem magazynowania ogromnych ilości gazu.

Narzucenie regulacji w postaci ETS wiąże się z koniecznością przystosowania gospodarki polskiej w różnych sektorach pod nowy ład energetyczny. W związku z kilkuletnim okresem na wdrożenie zmian oraz inwestycji w sektorze cementowym w Polsce możliwym, lecz kosztownym rozwiązaniem jest dostosowanie naszego rynku pod kształtującą się rzeczywistość. W związku więc z przymusem płynącym z Unii Europejskiej sektor powinien liczyć także na wsparcie funduszy unijnych względem wywiązywania się z obowiązków i przestrzegania regulacji.

W trosce o zachowanie konkurencyjności polskiego sektora cementowego zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:

1. Jakie działania podejmie resort w celu zachowania konkurencyjności i polskiego liderowania na arenie europejskiej w zakresie sektora cementowego, w tym dwóch opolskich zakładów, w obliczu regulacji Unii Europejskiej w postaci ETS?

2. Czy resort podejmie działania ukierunkowane na pozyskanie środków Unii Europejskiej dla opolskich cementowni, będących jednymi z największych w Polsce, na cele wdrożenia technologii CCS, a w szczególności w zakresie magazynowania CO2? Na jakie wsparcie mogą liczyć opolskie cementownie?