Interpelacja w sprawie współpracy obronnej między Polską a Ukrainą i związanych z tym korzyści dla Polski

Szanowny Panie Ministrze,

w ostatnich latach Polska i Ukraina podpisały szereg umów dotyczących współpracy w zakresie obronności i bezpieczeństwa. Ich celem było wzmocnienie obronności Ukrainy oraz wsparcie jej wysiłków wojennych przeciwko rosyjskiej agresji, a pośrednio wzmocnienie bezpieczeństwa Polski. Podpisane porozumienia obejmują m.in.:

• umowę o wzajemnej współpracy w dziedzinie obronności z 2016 roku, która ustanowiła ramy prawne dla współpracy wojskowej, wymiany informacji i wspólnych szkoleń,
• umowę o współpracy w dziedzinie bezpieczeństwa z 2024 roku rozszerzającą zakres współpracy o możliwość stacjonowania wojsk, tworzenie ukraińskiego legionu w Polsce oraz wspólne działania w zakresie cyberbezpieczeństwa i ochrony infrastruktury krytycznej.

Nie ulega wątpliwości, że wspieranie bezpieczeństwa Ukrainy jest istotnym elementem stabilizacji regionu. Jednak jako państwo musimy również dbać o własne interesy i bilans korzyści wynikających z takich porozumień. Dlatego rodzą się pytania:
Czy Polska odnosi z tych umów konkretne korzyści, czy też nasza rola ogranicza się jedynie do ponoszenia kosztów?

Polska od początku wojny na Ukrainie ponosi znaczące wydatki na wsparcie naszego wschodniego sąsiada zarówno w postaci przekazywanego uzbrojenia, jak i pomocy humanitarnej. Jednak brakuje jasnych informacji o tym, jakie konkretne i wymierne korzyści Polska uzyskała z tej współpracy.

Potencjalne korzyści dla Polski powinny obejmować m.in.:

• korzyści gospodarcze i zamówienia dla polskiego przemysłu obronnego,
• wzmocnienie własnych zdolności obronnych i lepsze przygotowanie wojska do współczesnych konfliktów,
• współpracę w zakresie nowych technologii wojskowych i modernizacji armii,
• zabezpieczenie dostępu do rynku ukraińskiego dla polskich firm,
• polityczne wsparcie Ukrainy dla polskich interesów w Unii Europejskiej.

Niestety, w przestrzeni publicznej dominują informacje o tym, jak Polska wspiera Ukrainę, a nie o tym, jakie realne korzyści otrzymuje w zamian.

Współpraca z sąsiadami powinna opierać się na zasadzie wzajemnych korzyści, a nie jednostronnego poświęcenia. Tymczasem pojawiają się sygnały o jednostronności tej relacji:

• Polska przekazała Ukrainie sprzęt wojskowy o wartości wielu miliardów złotych, ale nie widać rekompensaty w postaci np. zamówień dla polskiego przemysłu obronnego;
• Ukraina od dłuższego czasu prowadzi politykę protekcjonistyczną wobec polskich firm, blokując np. eksport polskich towarów rolnych, co prowadziło do protestów rolników;
• nie widać oficjalnych deklaracji Kijowa o długoterminowym wsparciu dla Polski w polityce międzynarodowej – Ukraina koncentruje się na własnych interesach, co jest naturalne, ale Polska również powinna dbać o swoje priorytety;
• tworzenie ukraińskiego legionu na terenie Polski budzi pytania o jego finansowanie oraz ewentualne skutki społeczne i polityczne takiej inicjatywy.

Polska ma prawo wspierać swoich sąsiadów zwłaszcza w sytuacji wojny, ale powinna to robić na zasadach wzajemnych korzyści. Współpraca polsko-ukraińska w zakresie obronności musi być równoważna, a nie jednostronna.

W związku z powyższym zwracam się z prośbą o szczegółową odpowiedź na poniższe pytania oraz przedstawienie działań rządu mających na celu zabezpieczenie interesów Polski w tej współpracy:

1. Jakie konkretne korzyści gospodarcze, wojskowe i polityczne uzyskała Polska w ramach umowy o współpracy obronnej z 2016 i 2024 roku?
2. Czy istnieją mechanizmy, które zabezpieczają interesy Polski w tej współpracy, czy też jest ona jednostronna i oparta głównie na udzielaniu wsparcia Ukrainie?
3. Jakie kroki podjęło ministerstwo, aby w zamian za pomoc wojskową dla Ukrainy uzyskać większe zamówienia dla polskiego przemysłu obronnego?
4. Czy strona ukraińska zobowiązała się do jakichkolwiek działań mających na celu wsparcie polskich interesów, np. w zakresie współpracy gospodarczej czy wsparcia polskich firm na rynku ukraińskim?
5. Czy planowane jest rozliczenie kosztów wsparcia dla Ukrainy w postaci umów offsetowych lub innych mechanizmów rekompensujących poniesione wydatki?
6. Jakie są zasady finansowania ukraińskiego legionu w Polsce? Czy środki na jego utrzymanie pochodzą z budżetu państwa, czy też przewidziane są fundusze zewnętrzne?
7. Czy ministerstwo analizuje ryzyko związane z obecnością ukraińskich jednostek wojskowych na terytorium Polski w dłuższej perspektywie?