Interpelacja w sprawie likwidacji szkół w małych miejscowościach i wsiach

Szanowna Pani Ministro,

w styczniu i lutym 2025 r. w województwie lubelskim do lubelskiego kuratora oświaty wpłynęły kolejne wnioski, które zostały złożone na podstawie art. 89 ustawy Prawo oświatowe. Dotyczyły one likwidacji szkół podstawowych lub ich reorganizacji. Rady gmin wyraziły wolę ich likwidacji w formie tzw. uchwał intencyjnych.

Lubelski kurator oświaty negatywnie zaopiniował wniosek burmistrza miasta Urzędów o reorganizację Szkół Podstawowych w Bobach-Kolonii i Moniakach. Również wniosek o likwidację Szkoły Podstawowej w Marianówce w gminie Wilkołaz został uznany za bezzasadny i został negatywnie zaopiniowany.

Głównym problemem poruszanym przez JST jest sytuacja demograficzna w Polsce i związana z nią konieczność sieciowania szkół. Ten stan rzeczy pogłębił się szczególnie w ciągu ostatnich dwóch lat i stał się dużym problemem, który w pierwszej kolejności dotyka systemu edukacji w Polsce. W obliczu niekorzystnych zmian demograficznych małe samorządy oczekują pomocy, w formie rozwiązań systemowych, których celem mogłoby być przekształcenie szkół w centra kulturalno-edukacyjne, z ofertą skierowaną do małych dzieci oraz seniorów.

Sposób funkcjonowania wiejskich szkół podstawowych powinien zostać zmieniony, tak by tereny wiejskie nie zostały pozbawione publicznego systemu oświaty, przy jednoczesnym finansowym wsparciu samorządów, aby proces likwidacji placówek oświatowych nie był konieczny.

Ponadto samorządowcy podkreślają, że niezbędne są zmiany w systemie finansowania oświaty oraz uregulowanie kwestii wzajemnych rozliczeń między poszczególnymi JST za uczniów, którzy pobierają naukę poza miejscem swojego zamieszkania.

W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania:

1. Na jakim etapie znajduje się proces legislacyjny, o którym informował wiceminister edukacji Henryk Kiepura, dotyczący prac wspierających małe wspólnoty samorządowe w funkcjonowaniu szkół na poziomie podstawowym?
2. Jakie będą podstawowe założenia projektu?
3. Czy, i w jaki sposób rodzice oraz nauczyciele mogą włączyć się w proces jego konsultacji?
4. Czy Ministerstwo Edukacji Narodowej planuje wprowadzenie przepisów prawnych umożliwiających gminom i powiatom przekształcanie szkół wiejskich w centra aktywizacji społecznej, edukacyjnej i kulturalnej?
5. Czy, i jakie środki finansowe lub programy wsparcia mogą być udostępnione samorządom, które zdecydują się na adaptację budynków szkolnych na cele inne niż wyłącznie edukacyjne?

Z poważaniem

Bożena Lisowska