Interpelacja w sprawie niezbędnej regulacji ograniczeń w prowadzeniu aptek ogólnodostępnych, które przyczyniają się do pogorszenia dostępu do leków dla pacjentów, oraz zapowiedzianej zmiany przepisów Prawa farmaceutycznego określanych jako "apteka dla aptekarza"

Szanowna Pani Minister,

10 lutego 2025 r. prezes Rady Ministrów Donald Tusk ogłosił, że jednym z priorytetów polskiego rządu ma być wzrost konkurencyjności gospodarki. W tym celu Pan Premier zapowiedział przeprowadzenie sprawnego procesu deregulacji ograniczeń prawnych i biurokratycznych utrudniających funkcjonowanie polskich przedsiębiorstw. Zgodnie z informacją na stronach kancelarii premiera Polska ma się stać europejskim liderem deregulacji.

W grudniu 2024 roku Ministerstwo Zdrowia poinformowało, że w latach 2015-2024 liczba gmin, w których nie ma apteki lub nawet punktu aptecznego, wzrosła dwukrotnie. Według informacji podanej przez PAP już prawie 2 mln Polaków nie ma dostępu do apteki w swojej gminie, a takich gmin jest już ponad 400. Biorąc pod uwagę fakt szybkiego starzenia się społeczeństwa i konieczności zaopatrzenia seniorów w leki, jest to bardzo niepokojące. Dwa dni temu na X Europejskim Kongresie Samorządów na panelu „Apteczne białe plamy na samorządowej mapie Polski” samorządowcy wyrażali zaniepokojenie brakiem dostępu do leków dla swoich mieszkańców.

Uznani eksperci z dziedziny farmacji, prawa oraz ekonomii wyjaśniają, że główną przyczyną pogarszania się sytuacji w zakresie dystrybucji leków w Polsce są przepisy wprowadzone w roku 2017 oraz 2023 wskutek działań lobbingowych określonych jako „apteka dla aptekarza".

Międzynarodowa firma badawcza PEX poinformowała, że wskutek właśnie tych rozwiązań ustawowych liczba aptek w ostatnim czasie zmalała o kolejne 250. Zapisy poprawki wprowadzonej poza zakresem przedłożenia w ustawie o gwarancjach kredytów eksportowych mają negatywny wpływ na sytuację pacjentów, co wynika z badań przeprowadzonych przez Uniwersytet Warszawski, jak i kontroli Najwyższej Izby Kontroli.

Obecne przeregulowanie sektora dystrybucji leków realnie pogarsza system ochrony zdrowia w Polsce oraz ogranicza konkurencyjność podmiotów działających na tym rynku co skutkuje wzrostem cen leków nierefundowanych. Zaobserwowany wzrost cen to 6% powyżej stopy inflacji. Niepokoją też informacje o znaczącym spadku nowo wydawanych zezwoleń na prowadzenie apteki oraz informacje o kierowanych roszczeniach wobec Skarbu Państwa wysuwanych przed firmy, inwestorów amerykańskich i polskich przedsiębiorców, z tytułu wprowadzenia niekonstytucyjnych przepisów ograniczających ich prawa własności i uniemożliwiających ich rozwój.

W ostatnich miesiącach zostały zapowiedziane zmiany tych przepisów, uznane za bardzo szkodliwe. Apele licznych organizacji zrzeszających pacjentów, ale i samych aptekarzy, mają na celu zmianę modelu „apteka dla aptekarza" na „apteka dla pacjenta", tak jak się to dokonało w innych europejskich krajach, które ograniczyły już nadmierną regulację.

W świetle powyższych uwag zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami.

1. Jak obecnie przebiegają prace zmierzające do usunięcia niezgodnych z Konstytucją i szkodliwych zapisów ustawy określonej jako „apteka dla aptekarza"?

2. Ile gmin obecnie nie ma dostępu do apteki ogólnodostępnej?

3. Ile aptek zostało zamkniętych w Polsce od wejścia w życie tych przepisów?

4. Czy pogorszyła się dostępność aptek w małych miasteczkach i na wsiach od wejścia w życie tych przepisów?

5. Czy w punktach aptecznych można się zaopatrzyć w te same leki co w aptece i czy punkty te mogą brać udział w programie antykoncepcji awaryjnej?

6. Czy są dostępne dane, w ilu i w których gminach zamknięto aptekę ogólnodostępną w latach 2017-2023?

7. Ile wydano zezwoleń na prowadzenie apteki w roku 2014, a ile w 2024?

8. Czy wiadomo, w ilu gminach jest ośrodek zdrowia, a nie ma apteki ogólnodostępnej?

9. Jaka może być odpowiedzialność Polski po uznaniu zgłaszanych roszczeń?

10. Czy w wypadku śmierci właściciela apteki lub rozwiązania spółki w danej lokalizacji apteka przestała funkcjonować, a jeżeli tak, to ile było takich przypadków?