Interpelacja w sprawie nowelizacji ustawy o rzemiośle

Szanowny Panie Ministrze,

pod koniec stycznia Pan Minister przekonywał, że w ciągu najbliższych tygodni projekt nowelizacji ustawy o rzemiośle zostanie poddany pod obrady Rady Ministrów. W niniejszej interpelacji zamierzam podjąć temat postulatów obejmujących propozycje wdrożenia rozwiązań wspierających rzemieślników oraz sieć organizacji, które zostały przedstawione przez Wielkopolską Izbę Rzemieślniczą.

Pośród różnych propozycji złożonych przez WIR znajdują się również te, które dotyczą zmiany zapisów ustawy o rzemiośle.

Izba postuluje:

1. Rozszerzenie form prowadzenia działalności gospodarczej, które uznaje się za rzemiosło, tak aby większa rzesza firm mogła zostać uznana za rzemiosło (m.in. spółki prawa handlowego).
2. Wyodrębnienie grupy zawodów mających szczególny wpływ na życie, zdrowie bądź powodujących potencjalnie duże straty materialne, których samodzielne wykonywanie wymagać będzie posiadania tytułu kwalifikacji zawodowych na poziomie mistrza bądź odpowiednio technika lub inżyniera z odpowiednim stażem zawodowym, wraz z obowiązkiem ich zrzeszania się w organizacjach rzemieślniczych. Organizacja byłaby odpowiedzialna za weryfikację kwalifikacji oraz udzielanie zgody na wykonywanie określonych prac. Byłoby to rozwiązaniem analogicznym do tego, jakie stosuje się w przypadku chęci sprawowania samodzielnych funkcji w budownictwie, prowadzenia aptek itp. Tam przynależność do odpowiednich izb jest obligatoryjna.
3. Zmianę sposobu naliczania opłat egzaminacyjnych, tak aby nie rosły tak bardzo, jak miało to miejsce w ostatnich latach. Proponujemy przyjęcie identycznego sposobu waloryzacji opłat jak ten, który został zgłoszony w projekcie nowelizacji ustawy Prawo oświatowe, tzn.: „Jeżeli średnioroczny wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem ogłaszany przez prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej Monitor Polski na podstawie art. 94 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1251, 1429 i 1672 oraz z 2024 r. poz. 834, 858 i 1234) za rok kalendarzowy, w którym była przeprowadzona ostatnia waloryzacja, a w przypadku waloryzacji dokonywanej po raz pierwszy – za rok 2024, wyniósł co najmniej 105, to wartość tego wskaźnika podzieloną przez 100 przyjmuje się jako wskaźnik waloryzacji”.
4. Wprowadzenie zapisów dotyczących finansowania organizacji rzemiosła (ZRP, izb rzemieślniczych oraz cechów), m.in. poprzez odpis od podatku, podobnie jak ma to miejsce w przypadku izb rolniczych, które na podstawie ustawy o izbach rolniczych (Dz. U. z 2022 r. poz. 183) mają zagwarantowane m.in. dochody z odpisu w wysokości 2% od uzyskanych wpływów z tytułu podatku rolnego pobieranego na obszarze działania izby oraz ze środków na realizację zadań zleconych przez administrację rządową lub samorządową. W przypadku izb rzemieślniczych mógłby to być odpis z podatku dochodowego płaconego przez rzemieślnika.
5. Uporządkowanie zasad wzajemnych relacji między izbami rzemieślniczymi w zakresie sprawowania nadzoru nad przygotowaniem zawodowym na terenie ich działania oraz wprowadzenie zasady, że nadzór ten jest sprawowany tylko przez jedną izbę rzemieślniczą i to ona w pierwszej kolejności przeprowadza egzamin czeladniczy młodocianych pracowników.
6. Wprowadzenie obligatoryjnej kadencyjności władz organów statutowych organizacji rzemiosła. Umożliwi to zmiany na poszczególnych stanowiskach i pozwoli na obejmowanie ich przez szersze grono potencjalnych kandydatów. Pozwoli to też na otwarcie się organizacji rzemieślniczych na ludzi młodszego pokolenia z nowym spojrzeniem na organizację i jej rozwój.

Bardzo wyczekiwaną zmianą przez środowisko jest wyłączenie wymogu, aby wszyscy wspólnicy spółek handlowych musieli mieć kwalifikacje zawodowe w rzemiośle.

Ponadto w imieniu Zarządu Cechu Rzemiosł Różnych w Jarocinie chcę zwrócić uwagę na kształcenie kursowe przedmiotów zawodowych pracowników młodocianych – uczniów branżowych szkół I stopnia. Zarząd wnioskuje o możliwość uczestniczenia młodzieży szkół branżowych klas od I do III w miesięcznych kursach zawodowych w ośrodkach kursowych, które realizowałyby naukę przedmiotów zawodowych w formie zdalnej, jak to było w okresie pandemii COVID-19 lub w formie hybrydowej, w zależności od sytuacji dojazdu danego dziecka. Obecnie młodzież ucząca się w szkole branżowej I stopnia realizuje teorię przedmiotów zawodowych na wyjazdowych turnusach w ośrodkach i centrach kształcenia zawodowego w całej Polsce. Szkoła branżowa I stopnia w Zespole Szkół Ponadpodstawowych nr 2 w Jarocinie czy inne placówki z Wielkopolski wysyłają swoich uczniów z I, II i III klas wielozawodowych na dokształcanie teoretyczne przedmiotów zawodowych do ośrodków w Mosinie, Poznaniu, we Wschowie, Wągrowcu, Kluczborku, Szczecinie, Grudziądzu, Zielonej Górze czy Drawsku Pomorskim. Dotyczy to m.in. takich zawodów jak: krawiec, operator obrabiarek skrawających, ślusarz, piekarz, dekarz, murarz-tynkarz, blacharz budowlany, elektromechanik, stolarz, monter sieci i instalacji sanitarnych, monter zabudowy i robót wykończeniowych w budownictwie, blacharz samochodowy, tapicer, przetwórca mięsa, drukarz offsetowy, lakiernik samochodowy, elektronik. Koszty dojazdów, wyżywienia i zakwaterowania ponoszą rodzice, a są to wydatki rzędu 600–1000 złotych za czterotygodniowy turnus. Stanowi to dodatkową barierę przy wyborze mniej obecnie popularnych, lecz bardzo potrzebnych zawodów.

W związku z ww. propozycjami proszę o odpowiedź na poniższe pytania:

1. Czy propozycje przedstawione przez WIR znajdują się w projekcie nowelizacji ustawy o rzemiośle przygotowanym przez ministerstwo?
2. Jeśli tak, to które i w jakim zakresie?
3. Na kiedy planowane jest wejście w życie nowych przepisów ustawy o rzemiośle?
4. Jakie jest stanowisko ministerstwa w stosunku do propozycji Zarządu Cechu Rzemiosł Różnych w Jarocinie odnośnie do prowadzenia nauki przedmiotów zawodowych w formie hybrydowej?
5. Czy nowe przepisy znoszą wymóg, aby wszyscy wspólnicy spółek handlowych musieli mieć kwalifikacje zawodowe w rzemiośle?

Z wyrazami szacunku

Lidia Czechak
Poseł na Sejm RP