Interpelacja w sprawie narastających zagrożeń wynikających z permanentnego naruszania prawa przez kierowców pojazdów typu ATV (quadów)

Szanowni Państwo Ministrowie,

zwracam się do Państwa z problemem dotyczącym nielegalnego poruszania się quadami (pojazdami ATV) na Podhalu, zwłaszcza w powiecie tatrzańskim. Mieszkańcy oraz władze samorządowe coraz częściej alarmują o dewastacji przyrody, niszczeniu prywatnych pól uprawnych oraz łąk, a także o uciążliwym hałasie, który w sposób istotny wpływa na komfort życia lokalnej społeczności i negatywnie oddziałuje na wizerunek turystyczny regionu.

Zjawisko to powoduje ponadto szereg dotkliwych skutków, zarówno przyrodniczych, społecznych, jak i prawno-administracyjnych. Dewastacja terenów rolnych i leśnych, naruszenia spokoju mieszkańców oraz konflikty z właścicielami gruntów stają się coraz powszechniejsze. Na te problemy nakłada się trudna identyfikacja sprawców – wiele quadów nie jest rejestrowanych, nie posiada tablic rejestracyjnych lub je ukrywa, co znacznie utrudnia egzekwowanie prawa przez Policję, straż leśną czy inne służby.

Niewystarczająca jest również skuteczność identyfikacji osób łamiących przepisy. Znacząca część quadów pozostaje niezarejestrowana, co wynika m.in. z rozbieżności między przepisami krajowymi i unijnymi. Krajowa definicja czterokołowca lekkiego – do masy własnej nieprzekraczającej 350 kg (art. 2 pkt 42c ustawy – Prawo o ruchu drogowym) nie odpowiada limitowi 425 kg z unijnego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 168/2013 z dnia 15 stycznia 2013 r. w sprawie homologacji i nadzoru rynku pojazdów dwu- lub trzykołowych oraz czterokołowców (art. 4 ust. 2 lit. f), co skutkuje częstymi odmowami rejestracji i zniechęca wielu właścicieli do podejmowania formalnych starań. W praktyce urzędy komunikacji i stacje kontroli pojazdów często nie przyjmują do ewidencji quadów, które spełniają unijne standardy, ale przekraczają polskie limity. Taka sytuacja prowadzi do długotrwałych i kosztownych procedur administracyjnych (m.in. dodatkowych badań technicznych, opinii rzeczoznawców czy odwołań do samorządowego kolegium odwoławczego), a w konsekwencji do wzrostu liczby pojazdów bez tablic rejestracyjnych i faktycznej bezkarności kierowców.

Z perspektywy prawnej kluczowym zagadnieniem jest brak spójnych i skutecznie egzekwowanych przepisów, regulujących użytkowanie pojazdów terenowych poza drogami publicznymi. Organa samorządowe, wspierane przez mieszkańców, wnioskują o zaostrzenie regulacji – np. obowiązkową rejestrację wszystkich pojazdów typu ATV, niezależnie od parametrów technicznych, a także o wyższe sankcje za wjazd na tereny chronione czy prywatne. Służby porządkowe wskazują natomiast na niewystarczające narzędzia pozwalające na szybkie namierzenie kierowcy, a niejednokrotnie także na trudności w skutecznym podjęciu interwencji w trudno dostępnym terenie.

Bez wprowadzenia spójnych rozwiązań oraz ich konsekwentnej egzekucji konflikt wokół quadów na Podhalu i w powiecie tatrzańskim będzie narastał. Zarówno lokalne społeczności, jak i właściciele gruntów domagają się zdecydowanych działań, aby chronić środowisko, zapewnić bezpieczeństwo oraz zachować ład i spokój w regionie. Z dostępnych mi informacji wynika, że problem ten dotyczy nie tylko regionu Podhala, ale również innych części Polski.

Wobec powyższych problemów mieszkańcy zgłaszają potrzebę podjęcia działań w następującym zakresie:

1. pilna nowelizacja ustawy – Prawo o ruchu drogowym, aby ujednolicić polskie przepisy z rozporządzeniem unijnym, co usprawni rejestrację quadów i ułatwi egzekwowanie odpowiedzialności za wykroczenia;

2. obowiązkowa rejestracja wszystkich quadów niezależnie od ich parametrów technicznych po to, by organa ścigania mogły precyzyjnie identyfikować i karać użytkowników jeżdżących wbrew przepisom;

3. zaostrzenie sankcji za niszczenie terenów chronionych, prywatnych gruntów oraz płoszenie zwierząt;

4. wzmożenie kontroli i koordynacja działań służb, zwłaszcza w okresach największego natężenia ruchu turystycznego, jak również wyposażenie odpowiednich służb w narzędzia umożliwiające skuteczne ściganie wykroczeń dokonywanych z wykorzystaniem quadów;

5. działania edukacyjne skierowane do wypożyczalni oraz turystów, promujące odpowiedzialną jazdę i respektowanie praw właścicieli gruntów.

Biorąc powyższe pod uwagę zwracam się do Państwa na podstawie art. 115 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 14 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora z wnioskiem o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania wedle właściwości Państwa ministerstw w zakresie możliwości wdrożenia ww. postulatów:

1. Czy Państwa ministerstwa prowadzą obecnie prace nad przygotowaniem propozycji zmian w przepisach ustawowych bądź wykonawczych, zmierzających do większej kontroli pojazdów typu ATV np. w zakresie wdrożenia zaproponowanych wyżej propozycji? Proszę o udzielenie odpowiedzi w zakresie właściwym dla Państwa ministerstw.

2. Czy oprócz wyżej zaproponowanych zmian legislacyjnych prowadzą Państwo prace nad uregulowaniem tej kwestii również w innym zakresie? Jeżeli tak, to w jakim?

3. Czy w najbliższych miesiącach jest planowane przedstawienie Sejmowi propozycji zmian w tym zakresie bądź wydanie stosownych rozporządzeń, a jeżeli tak, to w jakim przedziale czasowym spodziewane jest przedłożenie takowych propozycji zmian bądź aktów normatywnych?

4. Czy pomiędzy Państwa resortami trwają prace mające na celu kompleksowe uregulowanie kwestii przeciwdziałania szkodom wyrządzanymi przez poruszanie się pojazdami typu ATV w miejscach niedozwolonych?

Z wyrazami szacunku

Weronika Smarduch
Posłanka na Sejm RP