Interpelacja w sprawie systemowego wyodrębnienia opieki długoterminowej i specjalistycznej opieki długoterminowej w kontekście domów pomocy społecznej

Szanowna Pani Minister!

Do mojego biura poselskiego zwracają się osoby prowadzące domy pomocy społecznej, wskazując konieczność prawnego wyodrębnienia pojęć opieki długoterminowej i specjalistycznej opieki długoterminowej w kontekście DPS-ów. Aktualne przepisy, tj. art. 56 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, wyodrębniają 7 typów DPS-ów. Jak jednak wynika z dotychczasowej praktyki, funkcjonowanie placówek dla osób przewlekle psychicznie chorych i niepełnosprawnych intelektualnie zdecydowanie różni się od funkcjonowania pozostałych typów domów. Domy te często nie są w stanie spełniać standardów przyjętych dla DPS-ów ze względu na przejawy agresji, autoagresji czy dewastacji ze strony mieszkańców, a także ich znaczny stopień niepełnosprawności i najczęściej niepełnosprawność sprzężoną. Kluczowym aspektem jest ponadto wymóg zatrudnienia specjalistycznej kadry, w tym zapewnienia całodobowej opieki pielęgniarskiej, ze względu na większą częstotliwość i konieczność zastosowania przymusu bezpośredniego. Na ten problem zwróciła m.in. uwagę Najwyższa Izba Kontroli w swoim raporcie LKI.430.3.2024 „Przestrzeganie Praw Mieszkańców Domów Pomocy Społecznej przeznaczonych dla Osób Dorosłych z Niepełnosprawnościami Intelektualnymi oraz dla Osób Przewlekle Psychicznie Chorych”. Braki kadrowe spowodowane nierównościami płacowymi pomiędzy podmiotami opieki zdrowotnej a podmiotami opieki społecznej powodują odpływ wykwalifikowanych pracowników i finalnie niemożność zapewnienia pełnej profesjonalnej opieki w domach pomocy społecznej o powyższych profilach.

Co więcej, jak wskazują osoby, które się do mnie zgłosiły, zasadnym byłoby wpisanie do katalogu zadań zleconych z zakresu administracji rządowej prowadzenia przez samorządy domów pomocy społecznej w ramach specjalistycznej opieki długoterminowej (tj. tych o profilu dla osób przewlekle psychicznie chorych i o profilu dla osób niepełnosprawnych intelektualnie). Wszystkie placówki wsparcia dziennego dla osób psychicznie chorych czy niepełnosprawnych intelektualnie, takie jak środowiskowe domy samopomocy czy warsztaty terapii zajęciowej, są bezpłatnymi formami wsparcia. Natomiast jeśli chodzi o domy pomocy społecznej, nakłada się obowiązek ponoszenia opłat za pobyt w nich przez krewnych tych osób.

Mając na uwadze powyższe uprzejmie proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Czy ministerstwo analizuje możliwość prawnego wyodrębnienia opieki długoterminowej i specjalistycznej opieki długoterminowej w przedmiotowym kontekście?
2. Czy planowane są zmiany legislacyjne lub organizacyjne, które doprecyzowałyby kwestie zatrudniania i przede wszystkim finansowania personelu medycznego w placówkach specjalistycznej opieki długoterminowej (tj. tych o profilu dla osób przewlekle chorych psychicznie i o profilu dla osób niepełnosprawnych intelektualnie)?
3. Jakie są aktualne plany rządu dotyczące zapewnienia opieki długoterminowej dla osób przewlekle psychicznie chorych oraz niepełnosprawnych intelektualnie, oczekujących przez kilka/kilkanaście miesięcy na wolne miejsce w domu pomocy społecznej?

Z wyrazami szacunku

Posłanka Katarzyna Osos