Interpelacja w sprawie oprocentowania nowo udzielanych kredytów hipotecznych dla Polaków

Szanowny Panie Ministrze,

do mojego biura poselskiego zgłaszają się obywatele, którzy narzekają na bardzo wysokie oprocentowanie kredytów hipotecznych w Polsce, co często uniemożliwia im kupno nieruchomości. Problem ten dotyka zwłaszcza młodych ludzi, chcących nabyć swoje pierwsze mieszkanie i założyć rodzinę.

Porównanie oprocentowania kredytów hipotecznych w Polsce oraz w innych krajach Unii Europejskiej jest wysoce zastanawiające i nasuwa niepokojące wnioski. Mając na uwadze powagę problemu mam nadzieję, że Pan Minister odniesie się do tych wątpliwości ze szczególną uwagą i dokładnością.

Jak bowiem można przeczytać na portalach poświęconych finansom kredyty w Polsce należą do najdroższych lub wręcz są najdroższe w całej Unii Europejskiej:

• Polskie banki łupią kredytobiorców. Tak drogo, jak u nas, nie jest nigdzie w Europie. (https://businessinsider.com.pl/poradnik-finansowy/kredyty/polskie-banki-lupia-kredytobiorcow-tak-drogo-jak-u-nas-nie-jest-nigdzie-w-europie/j7bt82w)
• Polacy płacą fortunę za kredyty. Wyprzedziły nas nawet Węgry. (https://www.money.pl/gospodarka/polacy-placa-fortune-za-kredyty-wyprzedzily-nas-nawet-wegry-7044452171127328a.html)
• Dlaczego kredyty mieszkaniowe w Polsce są najdroższe w UE? (https://forsal.pl/nieruchomosci/aktualnosci/artykuly/9649342,dlaczego-kredyty-mieszkaniowe-w-polsce-sa-najdrozsze-w-ue.html)
• Polska na czele niechlubnej listy. Mamy najdroższe kredyty hipoteczne. (https://www.polskieradio.pl/13/53/Artykul/3421840,polska-na-czele-niechlubnej-listy-mamy-najdrozsze-kredyty-hipoteczne)
• Polskie kredyty hipoteczne niemal najdroższe w Europie. Jeden kraj nas wyprzedza. (https://www.bankier.pl/wiadomosc/Oprocentowanie-kredytow-hipotecznych-w-Europie-8809603.html)

Informacje medialne potwierdzają także dane jakie można znaleźć w raportach banków centralnych i innych instytucji zajmujących się tym tematem.

Przykładowe dane poniżej.

Grudzień 2024 r.:

• Średnie oprocentowanie nowo udzielonego kredytu hipotecznego w Polsce: 7,46% (źródło: Narodowy Bank Polski). Stopa referencyjna NBP: 5,75%.
• Średnie oprocentowanie nowo udzielonego kredytu hipotecznego w Czechach: 4,71% (źródło: Czeski Narodowy Bank). Stopa referencyjna ČNB (2T repo): 4,00%.
• Średnie oprocentowanie nowo udzielonego kredytu hipotecznego w Rumunii: 6,71–7,38% [w zależności od okresu kredytowania] (źródło: Narodowy Bank Rumunii). Referencyjna stopa procentowa (główna stopa procentowa) NBR: 6,50%.
• Średnie oprocentowanie nowo udzielonego kredytu hipotecznego w Bułgarii: 2,52% (źródło: Bułgarski Narodowego Banku). Stopa referencyjna BBN: 3,22% Średnie oprocentowanie nowo udzielonego kredytu hipotecznego w Hiszpanii (dane za październik 2024, danych za grudzień 2024 jeszcze nie ma): 3,42% (źródło: Bank Hiszpanii i Hiszpańskie Stowarzyszenie Hipoteczne). Stopa podstawowych operacji refinansujących EBC: 3,40%.

Czerwiec 2023:

• Średnie oprocentowanie nowo udzielonego kredytu hipotecznego w Polsce: 8,77% (źródło: Raport AMRON-SARFiN 2/2023). Stopa referencyjna NBP: 6,75% (najwyższa wartość z ostatniego okresu cyklu podwyżek stóp procentowych).
• Średnie oprocentowanie nowo udzielonego kredytu hipotecznego w Czechach: 5,49% (źródło: Czeski Narodowy Bank). Stopa referencyjna ČNB (2T repo): 7% (najwyższa wartość z ostatniego okresu cyklu podwyżek stóp procentowych).
• Średnie oprocentowanie nowo udzielonego kredytu hipotecznego w Rumunii: 7,30 – 8,20% [w zależności od okresu kredytowania] (źródło: Narodowy Bank Rumunii). Referencyjna stopa procentowa (główna stopa procentowa) NBR: 7% (najwyższa wartość z ostatniego okresu cyklu podwyżek stóp procentowych).
• Średnie oprocentowanie nowo udzielonego kredytu hipotecznego w Bułgarii: 2,57% (źródło: Bułgarski Narodowy Bank). Stopa referencyjna BNB: 2,77%.
• Średnie oprocentowanie nowo udzielonego kredytu hipotecznego: 4,04% (źródło: Bank Hiszpanii i Hiszpańskie Stowarzyszenie Hipoteczne). Stopa podstawowych operacji refinansujących EBC: 3,75%.

Tego „fenomenu” jakim jest rekordowe oprocentowanie kredytów hipotecznych w Polsce nie potrafią dokładnie wyjaśnić także ekonomiści. Np. Piotr Kuczyński, analityk Domu Inwestycyjnego Xelion, w rozmowie z Money.pl (https://www.money.pl/gospodarka/polacy-placa-fortune-za-kredyty-wyprzedzily-nas-nawet-wegry-7044452171127328a.html) w odpowiedzi na pytanie dlaczego kredyty hipoteczne w Polsce są najdroższe w Europie wskazał, że: „Powodem jest przede wszystkim to, że stopy procentowe są wysokie, ale to nie cała prawda. W Polsce średni kredyt hipoteczny ma oprocentowanie (jak pokazuje mapka) 7,58 proc., a Czechach 5,79 proc. - różnica 1,79 punktu procentowego, a przecież stopy procentowe różnią się o tylko 1 p.p. (…) Po prostu w Polsce oczekiwana inflacja będzie rosła, bo zmniejsza się tarcze ochronne, a w Czechach tego problemu nie ma, a inflacja jest na poziomie 2,6 proc. Trudniej wyjaśnić przypadek Węgier, gdzie stopy procentowe są wyższe o 1,3 p.p. niż w Polsce, a oprocentowanie kredytów niewiele niższe niż w Polsce. Taka widać jest tam polityka banków komercyjnych. Może to przez mniejszy popyt na kredyty?”.

Z uwagi jednak na to, że dotyczy to portfeli milionów Polaków, sprawa nie może zostać zbyta domysłami czy półsłówkami i musi być gruntowanie przeanalizowana. Należy się spodziewać, że Ministerstwo Finansów dysponuje takimi szczegółowymi analizami, gdyż sytuacja nie należy do nowych i występuje od wielu lat. Nie jest to też sprawa mało istotna, lecz kluczowa z punktu widzenia budżetu domowego milionów naszych obywateli.

Polacy zasługują na kompleksowe i przekonujące wyjaśnienie dlaczego płacą bankom jedne z najwyższych rat hipotecznych w Unii Europejskiej, a ich kredyty są dużo droższe niż w krajach o podobnej historii gospodarczej i uwarunkowanych ekonomicznych (np. w Czechach).

Mając na uwadze powyższe, w oparciu o art. 192 ust. 1 Regulaminu Sejmu RP, uprzejmie proszę Pana Ministra o szczegółową odpowiedź na poniższe konkretne pytania.

1. Czy minister finansów posiada informację na temat wysokości średniego oprocentowania nowo udzielanych kredytów hipotecznych w Polsce (dla konsumentów)? W przypadku odpowiedzi pozytywnej – proszę o przesłanie takiego zestawienia za okres od roku 2010 do chwili obecnej. W przypadku odpowiedzi negatywnej – proszę o wskazanie, który organ państwowy posiada takie dane.

2. Czy minister finansów posiada informację na temat wysokości średniego oprocentowania nowo udzielanych kredytów hipotecznych w innych państwach Unii Europejskiej (dla konsumentów)? W przypadku odpowiedzi pozytywnej – proszę o przesłanie takiego zestawienia za okres od roku 2010 do chwili obecnej. W przypadku odpowiedzi negatywnej – proszę o wskazanie, który organ państwowy posiada takie dane.

3. Czy minister finansów analizował przyczyny, dla których Polakom od lat są oferowane kredyty hipoteczne o dużo wyższym oprocentowaniu niż w innych krajach Unii Europejskiej, w tym krajach naszego regionu, posiadających podobną historię gospodarczą (np. w Czechach)?

4. Jakie działania zostały podjęte przez Ministerstwo Finansów w celu zmiany tej sytuacji? Chodzi o działania Ministerstwa Finansów zarówno pod obecnym kierownictwem, jak i w przeszłości, gdyż nie jest to sytuacja nowa i trwa ona od wielu lat.

5. Czy minister finansów analizował stosunek podstawowych stóp procentowych Narodowego Banku Centralnego względem oprocentowania kredytów hipotecznych w Polsce (dla konsumentów) w porównaniu do analogicznego stosunku w innych krajach Unii Europejskiej? Czy prawdą jest, że różnica między stopą referencyjną banku centralnego a średnim oprocentowaniem kredytów hipotecznych w Polsce jest wyższa niż większości (we wszystkich) innych krajach Unii Europejskiej?

6. Jakie działania zostały podjęte przez Ministerstwo Finansów w celu zmiany tej sytuacji? Chodzi o działania Ministerstwa Finansów zarówno pod obecnym kierownictwem, jak i w przeszłości, gdyż nie jest to sytuacja nowa i trwa ona od wielu lat.

7. Czy minister finansów posiada informację na temat wysokości średniej marży banków w nowo udzielanych kredytach hipotecznych w Polsce (dla konsumentów)? W przypadku odpowiedzi pozytywnej – proszę o przesłanie takiego zestawienia za okres od roku 2010 do chwili obecnej. W przypadku odpowiedzi negatywnej – proszę o wskazanie, który organ państwowy posiada takie dane.

8. Czy minister finansów posiada informację na temat wysokości średniej marży banków w nowo udzielanych kredytach hipotecznych w innych państwach Unii Europejskiej (dla konsumentów)? W przypadku odpowiedzi pozytywnej – proszę o przesłanie takiego zestawienia za okres od roku 2010 do chwili obecnej. W przypadku odpowiedzi negatywnej – proszę o wskazanie, który organ państwowy posiada takie dane.

9. Czy minister finansów analizował przyczyny, dla których banki w Polsce mają wyższe marże przy kredytach hipotecznych niż w większości innych krajów Unii Europejskiej?

10. Jakie działania zostały podjęte przez Ministerstwo Finansów w celu zmiany tej sytuacji? Chodzi o działania Ministerstwa Finansów zarówno pod obecnym kierownictwem, jak i w przeszłości, gdyż nie jest to sytuacja nowa i trwa ona od wielu lat.

Raz jeszcze podkreślam, że ww. kwestie mają ogromne znaczenie dla milionów polskich rodzin i z tego powodu muszą zostać potraktowane z najwyższą uwagą, na co liczę ze strony Pana Ministra.

Z wyrazami szacunku

Rafał Komarewicz