Interpelacja w sprawie trudności w realizacji przez gminy programu "Rozświetlamy Polskę"

Szanowny Panie Ministrze!

Przedstawiciele Zrzeszenia Gmin Województwa Lubuskiego zwracają uwagę na ważne kwestie dotyczące realizacji programu "Rozświetlamy Polskę", który został właśnie rozstrzygnięty i problemów, z jakimi będą się zmagać gminy w kontekście wymiany oświetlenia na oprawy typu LED. Program finansowany ze środków Rządowego Funduszu Polski Ład: Programu Inwestycji Strategicznych ma na celu poprawę efektywności energetycznej i modernizację infrastruktury oświetleniowej. Jednakże pojawiają się istotne trudności prawne i finansowe dotyczące przekazywania gminom praw do dysponowania urządzeniami oświetleniowymi należącymi do przedsiębiorstw energetycznych, zasad wzajemnych rozliczeń nakładów inwestycyjnych czy trybu udzielania zamówienia z wolnej ręki.

ZGWL zauważa, że oferowane przez spółki energetyczne formy współpracy, takie jak najem czy dzierżawa, są sprzeczne z zasadami wydatkowania środków publicznych i nie uwzględniają równości świadczeń, warunkując jednocześnie obowiązek nieodpłatnego przekazania przez gminy na rzecz spółek majątku powstałego wskutek realizacji programu. Gminy, dążąc do modernizacji oświetlenia, narażone są na ponoszenie kosztów związanych z wymianą i konserwacją opraw niebędących ich własnością, co dodatkowo zwiększa wartość majątku spółek. W świetle obowiązujących przepisów finansowanie przez gminę ze środków własnych modernizacji oświetlenia ulicznego, w przypadku gdy właścicielem instalacji jest zakład energetyczny, jest niezgodne z prawem. Ponadto spółki uzależniają wyrażenie zgody na modernizację własnego majątku od zlecenia im tego zadania w trybie zamówienia z wolnej ręki na podstawie art. 214 Prawa zamówień publicznych, jednak nie sposób znaleźć uzasadnienia dla zastosowania tego trybu przy realizacji programu i tym samym dla ograniczenia konkurencyjności.

Zrzeszenie Gmin Województwa Lubuskiego wyraża pogląd, że zasadnym jest wprowadzenie jednoznacznych regulacji prawnych dotyczących modernizacji instalacji oświetleniowej stanowiącej własność zakładu energetycznego przez gminy (z ich majątku) bądź ustalających zasady wzajemnych rozliczeń poczynionych przez gminę nakładów inwestycyjnych z właścicielem sieci - zakładem energetycznym. Świadczenia obu stron umowy powinny być ekwiwalentne. Przedmiotowa kwestia wymaga pilnych działań legislacyjnych, aby umożliwić gminom legalne i efektywne działanie w zakresie modernizacji oświetlenia publicznego w ramach programu „Rozświetlamy Polskę”, a także w ramach kolejnych umów na modernizację oświetlenia proponowanych przez spółki.

Mając na uwadze powyższe uprzejmie proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Jak Pan Minister ustosunkuje się do przedstawionej sytuacji?
2. Czy ministerstwo podejmie szybkie analizy prawne oraz działania mające na celu wprowadzenie jednolitych zasad postępowania i rozliczeń między gminami a właścicielami sieci energetycznych?
3. Czy ministerstwo jest otwarte na współpracę z JST celem poszukiwania rozwiązań, które umożliwią gminom korzystanie z przyznanych środków w sposób sprawiedliwy i zgodny z prawem?

Z wyrazami szacunku

Posłanka Katarzyna Osos