Interpelacja w sprawie możliwości pełnienia służby wojskowej przez osoby z niepełnosprawnościami

Szanowny Panie Ministrze,

ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny, a także akty wykonawcze do tejże ustawy przewidują możliwość dobrowolnego pełnienia służby wojskowej przez osoby z niepełnosprawnościami. Założenie to zostało przedstawione w uzasadnieniu do projektu ustawy o obronie Ojczyzny, cyt.: „Wśród nowych rozwiązań w tym zakresie wprowadzono następujące zmiany:

1) dopuszczono do służby w wybranych specjalnościach, grupach osobowych, osoby z niepełnosprawnością np. na stanowiskach związanych z cyberbezpieczeństwem (…)” (https://www.sejm.gov.pl/sejm9.nsf/druk.xsp?nr=2052).

W związku z tym należy zauważyć, iż od wejścia w życie ww. ustawy i aktów wykonawczych minął już okres pozwalający na dokonanie przeglądu i analizy praktyki w tym zakresie. Niewątpliwie, zgodnie z ówczesnymi zapowiedziami ówczesnego ministra obrony narodowej Mariusza Błaszczaka, osoby z niepełnosprawnościami wielokrotnie mogą posiadać kompetencje o kluczowym znaczeniu dla funkcjonowania Sił Zbrojnych, m.in. w zakresie informatyki, cyberbezpieczeństwa lub nowych technologii. Ochotnicy spełniający powyższe kryteria mogliby zatem zgłaszać się do służby wojskowej m.in. w Wojskach Obrony Cyberprzestrzeni. Jednakże należy zauważyć, iż nie chodzi tu tylko o niepełnosprawności ruchowe, ale i inne. Za przykład może tu posłużyć fakt, iż izraelska armia, a konkretnie jej jednostka 9900, zatrudnia osoby ze spektrum autyzmu do analizy satelitarnych zdjęć wywiadowczych oraz zdjęć wywiadowczych z dronów. Powodem może być to, że osoby nieneurotypowe potrafią analizować wiele pozornie podobnych obrazów i wychwytywać bardzo niewielkie różnice, które są źródłem ważnych danych wywiadowczych. Sukces jednostki 9900 otworzył drzwi wielu Izraelczykom z diagnozą autyzmu – pod koniec 2022 roku w całej armii izraelskiej pracowało ich już 500 nie tylko przy analizie zdjęć satelitarnych, ale również w cyberbezpieczeństwie.

W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy obecne przepisy polskiego prawa dopuszczają możliwość pełnienia służby wojskowej przez osoby z niepełnosprawnościami? Jeżeli tak, to proszę o podanie tychże aktów prawnych oraz rodzajów niepełnosprawności, z którymi ochotnicy mogą pełnić służbę wojskową w Wojsku Polskim. Jaki jest tryb przyjęcia takich osób do służby wojskowej?
2. Ile osób ze stwierdzoną niepełnosprawnością obecnie pełni służbę wojskową w Wojsku Polskim? W jakich rodzajach wojsk pełnią one służbę?
3. Czy obecne przepisy polskiego prawa dopuszczają możliwość pełnienia służby wojskowej przez osoby ze spektrum autyzmu? Jeżeli tak, to proszę o wskazanie trybu przyjęcia takich osób do służby, rodzajów tej służby i rodzajów wojsk, gdzie takie osoby mogłyby pełnić służbę. Proszę o uzasadnienie odpowiedzi.
4. Czy aktualnie w Siłach Zbrojnych RP służbę wojskową pełnią osoby ze spektrum autyzmu? Jeżeli tak, to ile jest takich osób i w jakich rodzajach wojsk pełnią służbę?
5. Czy aktualnie w Siłach Zbrojnych RP jako pracownicy cywilny lub personel RON pracują osoby ze spektrum autyzmu? Jeżeli tak, to ile jest takich osób i w jakich rodzajach wojsk pracują?
6. Czy Ministerstwo Obrony Narodowej i/lub Wojska Obrony Cyberprzestrzeni planują lub realizują nabór osób ze spektrum autyzmu celem pełnienia przez nich służby?
7. Czy w ocenie Ministerstwa Obrony Narodowej aktualne przepisy prawa oraz przewidziane stanowiska służbowe w ramach rodzajów wojsk (szczególnie Wojska Obrony Cyberprzestrzeni) umożliwiają aplikowanie osobom ze spektrum autyzmu do pełnienia czynnej służby wojskowej?
8. Czy w przypadku, gdy obecne przepisy nie dają możliwości do pełnienia służby wojskowej w Siłach Zbrojnych RP dla osób ze spektrum autyzmu, Ministerstwo Obrony Narodowej zamierza podjąć działania, aby poprzez zmiany aktów prawnych dać ww. osobom możliwość aplikowania do służby w Wojsku Polskim?
9. Czy w planach Ministerstwa Obrony Narodowej jest utworzenie programu, na wzór izraelskiego programu Sił Obronnych Izraela, angażującego żołnierzy ze spektrum autyzmu w działania z pogranicza wojny informacyjnej, białego wywiadu (OSINT) czy analizy danych wojskowych?
10. Czy Ministerstwo Obrony Narodowej posiada informacje, aby Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego (NATO) w ramach swojej działalności podejmowała uchwały, wytyczne, rezolucje lub stanowiska dotyczące omawianego zagadnienia? Jeżeli tak, to proszę o wskazanie tychże aktywności i przejawów działalności.

Z poważaniem

Waldemar Andzel
Poseł na Sejm RP