Interpelacja w sprawie prowadzenia postępowań o udzielenie zamówień publicznych w sposób uszczuplający wpływy do budżetu państwa i powodujący szkodę po stronie wykonawców

Szanowny Panie Ministrze,

zgodnie z art. 225 ust. 1 ustawy Prawo zamówień publicznych wykonawca, który składa ofertę w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego zobowiązany jest do poinformowania zamawiającego, że wybór jego oferty będzie prowadził do powstania u zamawiającego obowiązku podatkowego, wskazania nazwy (rodzaju) towaru lub usługi, których dostawa lub świadczenie będą prowadziły do powstania obowiązku podatkowego, wskazania wartości towaru lub usługi objętego obowiązkiem podatkowym zamawiającego oraz wskazania stawki podatku od towarów i usług, która zgodnie z wiedzą wykonawcy będzie miała zastosowanie.

Ponadto, zgodnie z ugruntowaną linią orzeczniczą Krajowej Izby Odwoławczej (Urzędu Zamówień Publicznych) cena oferty stanowi jedno z podstawowych kryteriów oceny ofert i w związku z tym nie może być żadnych wątpliwości co do jej wysokości czy też sposobu, w jaki została ona obliczona. Zastosowanie przez wykonawcę nieprawidłowej stawki podatku VAT przy obliczeniu ceny powoduje obowiązek odrzucenia oferty na podstawie art. 226 ust. 1 pkt 10 ustawy Prawo zamówień publicznych, zgodnie z którym zamawiający odrzuca ofertę zawierającą błędy w obliczeniu ceny lub kosztu.

Należy jednak zauważyć, że w toku prowadzonych postępowań o udzielenie zamówienia publicznego dochodzi do sytuacji, kiedy zamówienie publiczne udzielane jest przy zastosowaniu błędnej, zaniżonej stawki podatku od towarów i usług, a umowy podpisywane są z wykonawcami, których oferty powinny były zostać odrzucone przez zamawiających na etapie badania ofert. Tak miało miejsce m.in. np. w postępowaniu RCL.BDG.2710.4.2024 (II) prowadzonym przez Rządowe Centrum Legislacji (WIS z dnia 26.11.2024 r., 0112-KDSL2-2.440.438.2024.2.IC), czy postępowaniu 270/BF/23/TJ/NMF prowadzonym przez Komendę Główną Policji (WIS z dnia 29.05.2024 r., 0112-KDSL2-1.440.81.2024.4.AP).

Wiążące informacje stawkowe wydawane przez Ministra Finansów - dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej do konkretnych postępowań jednoznacznie potwierdzają błędy przy udzielanych zamówieniach publicznych, zaniżających stawki podatkowe.

Powyższe prowadzi do:

1. Uszczuplenia wpływów do budżetu państwa poprzez niewłaściwe stosowanie niższych stawek podatku VAT.

2. Pokrzywdzenia wykonawców, których oferty powinny jako kolejne, najwyżej ocenione – zostać wybrane do realizacji zamówień, czyli do udzielania de facto zamówień „uznaniowo”, bez odpowiedzialności prawnej względem poszkodowanego przedsiębiorcy.

Trzeba zauważyć, iż przedsiębiorca, którego oferta powinna zostać wybrana jako najkorzystniejsza, a zamówienie należałoby się jemu z mocy prawa (po uprzednim odrzuceniu oferty zawierającej błędną stawkę podatku VAT) ponosi stratę w postaci utraconych korzyści. Niestety, po uzyskaniu wiążącej informacji stawkowej dla konkretnego postępowania, nie ma on możliwości dochodzenia odszkodowania od Skarbu Państwa, gdyż aktualnie jedyną podstawę roszczenia przeciwko zamawiającym stanowi art. 261 ustawy Prawo zamówień publicznych, który stanowi lex specialis, wyłączając odpowiedzialność odszkodowawczą na zasadach ogólnych. Zgodnie z art. 261 ustawy Prawo zamówień publicznych wyłącznie w przypadku unieważnienia postępowania o udzielenie zamówienia z przyczyn leżących po stronie zamawiającego, wykonawcom, którzy złożyli oferty niepodlegające odrzuceniu, przysługuje roszczenie o zwrot uzasadnionych kosztów uczestnictwa w tym postępowaniu, w szczególności kosztów przygotowania oferty.

W związku z powyższym, w aktualnym stanie prawnym zamawiający, którym jest Skarb Państwa de facto nie ponosi odpowiedzialności za udzielanie zamówień publicznych z naruszeniem prawa wobec wykonawców, których oferty powinny były zostać wybrane, gdyby zamówienie zostało udzielone prawidłowo.

Jedynym środkiem prawnym jest wszczęcie przez prezesa Urzędu Zamówień Publicznych kontroli doraźnej, które może stwierdzić nieprawidłowość udzielonego zamówienia bez dalszych konsekwencji dla zamawiającego i wykonawcy, którzy złożyli oferty, a kolejno rozliczyli się, przy zastosowaniu błędnych stawek podatku od towarów i usług.

Szanowny Panie Ministrze,

mając na uwadze powyższe, zwracam się z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Czy rozważane jest, a jeżeli tak, to w jaki sposób planowane jest uszczelnienie systemu podatkowego w zakresie wpływów z tytułu podatku od towarów i usług przy realizacji zamówień publicznych?

2. Jakie są planowane rozwiązania prawne w zakresie rekompensaty finansowej dla wykonawców, którzy ponieśli szkodę w związku z błędnie udzielonym zamówieniem publicznym przez Skarb Państwa?

3. Na jakim etapie są prace legislacyjne w zakresie implementacji dyrektywy odwoławczej 2007/66/WE, która na państwa członkowskie nakłada wprowadzenie przepisów, które umożliwiałyby uzyskanie rekompensaty przez poszkodowanych wykonawców na skutek błędów popełnianych przez zamawiających na etapie prowadzenia postępowań o udzielenie zamówień publicznych?

4. Czy projektowane są zmiany w zakresie uprawnień prezesa Urzędu Zamówień Publicznych, bądź innych podmiotów, które po wykazaniu nieprawidłowości po przeprowadzonej kontroli doraźnej przez prezesa Urzędu Zamówień Publicznych mogłyby podjąć skuteczne działania w celu rekompensaty finansowej pokrzywdzonych wykonawców?

Z poważaniem

Iwona Krawczyk