Interpelacja w sprawie regulacji rynku farmaceutycznego

Szanowna Pani Minister,

w ostatnich latach obserwujemy istotne zmiany na polskim rynku aptecznym. Według dostępnych danych, w 2024 roku w Polsce funkcjonowało około 12 617 aptek, co stanowi spadek o 234 placówki w porównaniu do roku 2023. Niemal połowa z tych aptek należy do sieci korporacyjnych, które mają jeszcze większy udział wartościowy w rynku. Od 2001 roku podejmowano próby regulacji tego sektora, jednak przepisy były i są nadal często omijane. Dodatkowo, ostatnie zmiany, tzw. AdA 2.0, zostały wprowadzone nieprawidłowo.

W 2017 roku wprowadzono zasadę, że aptekę może prowadzić jedynie farmaceuta, a jeden farmaceuta może zarządzać maksymalnie czterema placówkami. Taka regulacja funkcjonuje z powodzeniem w wielu krajach Unii Europejskiej, chroniąc ten strategiczny rynek, jak ma to miejsce m.in. we Francji, Hiszpanii i Niemczech. W przeciwieństwie do tego, w takich krajach jak Wielka Brytania czy Stany Zjednoczone brak jest takich regulacji, co doprowadziło do zamknięcia setek aptek w Wielkiej Brytanii oraz kryzysu opioidowego w USA.

Rynek farmaceutyczny w Polsce jest wart około 40 miliardów złotych. Apteki indywidualne przynoszą państwu większe korzyści, odprowadzając wyższe podatki (715 milionów złotych), podczas gdy apteki sieciowe tylko 280 milionów złotych. Wiele krajów Unii Europejskiej dostrzegło te korzyści i 88% aptek działa w systemie rozdrobnienia, zakazując tworzenia sieci aptek. Ponadto, zasada, że tylko farmaceuta może prowadzić aptekę, zwiększa odpowiedzialność przedsiębiorcy, ponieważ farmaceuta odpowiada nie tylko za działalność gospodarczą, ale również jako przedstawiciel zawodu zaufania publicznego. W przypadku zagranicznych korporacji odpowiedzialność ta jest mniej wyraźna.

W związku z powyższym, zwracam się z następującymi pytaniami:

1. Jakie działania podejmuje Ministerstwo Zdrowia w związku z obecną praktyką omijania przepisów prawnych przez niektóre sieci apteczne? Według doniesień, około 700 aptek zmieniło właściciela z ominięciem zapisów ustawy tzw. "Apteki dla Aptekarza", a kolejne 50 zostało przejęte na tzw. słupy.

2. Czy są planowane zmiany w egzekwowaniu obowiązujących regulacji? Obecnie obserwuje się, że pomimo istniejących przepisów antykoncentracyjnych, niektóre sieci apteczne nadal rozwijają się, omijając prawo poprzez różne mechanizmy, takie jak umowy franczyzowe czy przejmowanie aptek przez podstawione osoby.

3. Czy ministerstwo zamierza wprowadzić zmiany w przepisach dotyczących lobbingu korporacji aptecznych, który może wpływać na proces legislacyjny i tworzenie nowych regulacji? Obecnie działalność lobbingowa jest regulowana, jednak pojawiają się sygnały o intensywnych działaniach lobbingowych ze strony korporacji aptecznych w celu wpływania na kształt przepisów.

4. Czy Ministerstwo Zdrowia rozważa wprowadzenie rozwiązań, które mogłyby wpłynąć na zmniejszenie liczby aptek sieciowych, aby wspierać rozwój małych, niezależnych placówek aptecznych, które mogą lepiej służyć lokalnym społecznościom? W wielu krajach Unii Europejskiej obowiązują przepisy ograniczające rozwój sieci aptecznych, co sprzyja rozdrobnieniu rynku i lepszemu dostępowi do usług farmaceutycznych dla obywateli.