Interpelacja w sprawie budownictwa czynszowego i braku środków niezbędnych do realizacji polityki mieszkaniowej w ramach SIM i TBS

W 2020 roku rząd Prawa i Sprawiedliwości przyjął rozwiązania inicjujące nowy rządowy program budownictwa mieszkaniowego społecznych inicjatyw mieszkaniowych SIM oraz rozszerzył katalog możliwości w ramach funkcjonowania TBS-ów.

Program zakładał: budowę mieszkań o umiarkowanym czynszu przez SIM-y (dawne TBS-y) z przeznaczeniem dla osób i rodzin nieposiadających własnego mieszkania w danej miejscowości, którzy dysponują środkami na regularne opłacanie czynszu, jednak ich dochody są za niskie na zaciągnięcie kredytu hipotecznego na zakup mieszkania.

Utworzenie społecznych inicjatyw mieszkaniowych miało na celu: wybudowanie mieszkań na wynajem z niskim czynszem i możliwość dojścia lokatorów do własności wynajmowanego lokalu przy wpłacie niskiej partycypacji, skorzystanie z wakacji w płaceniu czynszu dla tych lokatorów, którzy nie zdecydują się na możliwość wykupu mieszkania (po upływie okresu spłaty przez SIM kredytu), lokatorom miały przysługiwać rządowe dopłaty do czynszu. Program społecznych inicjatyw mieszkaniowych zakładał: jednostkowe wsparcie w wysokości 3 mln zł udzielane gminom na utworzenie nowego SIM, dofinansowanie gmin na dokapitalizowanie działających SIM lub TBS w związku z planowaną inwestycją, możliwość skorzystania ze środków KPO.

Źródła finansowania SIM

Źródłami finansowania społecznych inicjatyw mieszkaniowych są: bezzwrotne wsparcie samorządów z Funduszu Dopłat pokrywające 35% kosztów inwestycji, od 10 do 30% udziału wniesione przez lokatorów, 35-55% preferencyjnego kredytu udzielanego z programu społecznego budownictwa czynszowego przez Bank Gospodarstwa Krajowego – kredyt będzie spłacany przez SIM z wpływów z płatności czynszowych.

Na wsparcie gmin zakładających SIM-y w ramach rządowego Funduszu Rozwoju Mieszkalnictwa przewidziano w sumie 1,5 mld zł w latach 2020-2022 i 2,4 mld zł w 2023 roku.

W 2023 roku przygotowaliśmy około 60 SIM-ów, które powinny wybudować 60 tys. lokali dla 200-250 tys. osób.

W okresie od lipca do grudnia 2022 roku SIM-y otrzymały pozwolenie na budowę około 3 tys. mieszkań, w 2023 roku było to już 10 tys. lokali i kolejne samorządy tworzyły z KZN nowe SIM-y.

Kilka dni temu media obiegła informacja udzielona przez Katarzynę Pełczyńską-Nałęcz, minister funduszy i polityki regionalnej, z której wynikało, że „tylnymi drzwiami” obcięto fundusze na budownictwo społeczne. Z zatwierdzonego wcześniej 1,1 miliarda zostało 618 mln zł.

Z udzielonej przez ministra Paszyka odpowiedzi wynika, iż kwota 500 milionów została przeznaczona, przesunięta na inne cele.

Według danych otrzymanych z Banku Gospodarstwa Krajowego w ramach zapotrzebowania SIM i TBS obecnie wymagalne jest 3,79 miliarda złotych, co odpowiada 103 złożonym wnioskom na budowę 5600 mieszkań. Jak więc rząd zamierza zrealizować budowę tych mieszkań, skoro obecnie budżet wynosi 618 mln zł?

Mając na uwadze oczekiwania społeczne w zakresie dostępu do tanich mieszkań na wynajem oraz doniesienia medialne potwierdzone przez członków rządu o ograniczeniu finansowania budownictwa mieszkaniowego w ramach rządowego programu budownictwa mieszkaniowego, proszę o udzielnie odpowiedzi na następujące pytania:

Dlaczego w 2024 roku nie były niezwłocznie wnoszone nieruchomości do SIM-ów?

Dlaczego poprzez niewnoszenie aportów (nieruchomości) KZN opóźnia proces inwestycyjny w SIM-ach?

Dlaczego nieruchomości KZN nie są wnoszone w całości do SIM (jak było do 2023 r.), przez co obniża się wartość SIM i obniża zdolność kredytową SIM?

Dlaczego KZN zrezygnował z udzielania zabezpieczeń kredytów dla SIM-ów, chociaż ma taką ustawową możliwość (w styczniu 2024 zlikwidowano tego rodzaju zabezpieczenia, jakie wprowadzono w 2023 r.)?

Ile założono nowych spółek SIM poza rozpoczętymi inicjatywami jeszcze w 2023 roku?

Ile środków zabezpieczono w RFRM na rok 2024 i ile przekazano do SIM-ów (w rozbiciu miesięcznym) do grudnia 2024 r.?

Dlaczego w ostatnich dniach grudnia 2024 r. przekazano środki z RFRM (przy okazji go likwidując) do udziałowców SIM, stawiając ich (gminy) w trudnej sytuacji na koniec roku budżetowego (!), szkodząc przy tym spółkom SIM, które nie mogły tych środków otrzymać w roku 2024, a tym samym nie mogły stworzyć pełnego montażu finansowego, a tym samym rozpocząć inwestycji (wszystkie inwestycje, jakie były w 2024 r realizowane i są też obecnie realizowane bazują na środkach, jakie zabezpieczyliśmy SIM-om w latach 2021-2023)?

Dlaczego rozpoczęto proces legislacyjny mający na celu zwiększenie dotacji podmiotowej dopiero w 2. połowie 2024 r., chociaż wiadomym było dużo wcześniej, że dotacja jest niewystarczająca? W konsekwencji otrzymano dotację w drugiej połowie grudnia 2024 r. (!).

Czy KZN poniósł z tego tytułu dodatkowe koszty (np. z tytułu opóźnień w opłaceniu zobowiązań)?

Dlaczego finalnie o 1/4 zwiększyła się dotacja budżetowa dla KZN (do 4,5 mln) w porównaniu do dotacji w roku 2023 (4 mln) i lat wcześniejszych?

Dlaczego w uzasadnieniu do zmiany ustawy o KZN podwyższającej dotację podmiotową kosztem dotacji celowej kłamano, iż taka zamiana jest obojętna dla budżetu państwa?

Kosztem był tu dodatkowy podatek, który poniósł Skarb Państwa:

- dotacja celowa finansowała VAT od wnoszonych aportów i ten VAT wracał do urzędu skarbowego;
- natomiast dotacja podmiotowa jest dodatkowym obciążeniem budżetu.

Czy prawdą jest, że minister Krzysztof Paszyk zasiada we władzach Fundacji Rozwoju, który posiada udziały w spółkach deweloperskich, takich jak: Lavender House, Dalia House, Clover House, Kalina House, Platan Finance?

Program, który opracował rząd Zjednoczonej Prawicy jest przełomowym i pierwszym w historii Polski po 1989 roku w zakresie społecznej budowy mieszkań we współpracy rządu z samorządem. Tym bardziej niepokoi fakt, że konsekwencją politycznych sporów w koalicji, co do kształtu polityki mieszkaniowej, zagrożone jest budownictwo mieszkaniowe mające na celu rozwiązanie problemów osób, których nie stać na żaden kredyt.

Samorząd terytorialny był głównym partnerem w opracowaniu, a następnie w praktycznej przebudowie tego programu.

Dlatego niezmiernie ważna jest pełna kontynuacja wieloletnich założeń, w sposób który nie podważa autorytetu państwa w zakresie planowania strategicznego i wieloletnich rozwiązań społecznych.