Interpelacja w sprawie krajowego programu mieszkaniowego

Szanowni Państwo Ministrowie,

pełniąc w latach 2010-2014 urząd Prezydenta Miasta Ostrowa Wielkopolskiego wdrażałem program komunalnego budownictwa mieszkaniowego pn. „Ostrowski Program Mieszkaniowy“, który swój zaczyn znalazł w dwóch projektach mieszkaniowych z poprzedniej kadencji. Istotą programu było – i w zmodyfikowanej formie jest do dziś – umożliwienie w szczególności młodym ludziom posiadającym stałe źródła dochodu, lecz nieposiadającym innego lokalu, zdolności kredytowej oraz wkładu własnego, docelowe nabycie na własność mieszkania o powierzchni od 36 do 56 m2. W programie to gminna spółka mieszkaniowa zawierała bowiem umowę kredytową na budowę bloku, a następnie zawierała z lokatorami umowy najmu oraz przedwstępne umowy sprzedaży lokali. Rata na poczet nabycia własności mieszkania doliczana była do czynszu, zaś wykup mógł nastąpić maksymalnie po 30 latach. Dzięki temu do dziś w Ostrowie Wielkopolskim wybudowano łącznie ponad 200 mieszkań w kilkunastu budynkach.

Śledząc ostatnie dyskusje wokół sytuacji na rynku mieszkaniowym oraz spory wobec wyższości budownictwa komunalnego, społecznego czy komercyjnego ze wsparciem państwa, zastanawiam się, czy chcąc dać młodym Polakom szansę na posiadanie własnego lokum, nie warto wreszcie zaczerpnąć z projektów realizowanych przez wspólnoty lokalne zaspokajające bieżące potrzeby mieszkańców. Taki model współdziałania władz centralnych i samorządów idealnie sprawdził się choćby w ramach programu budowy Orlików. Sam Ostrowski Program Mieszkaniowy był również na tyle dobrze oceniany, że implementowały go niektóre inne gminy na terenie kraju.

Przekładając regulamin „Ostrowskiego Programu Mieszkaniowego“ na grunt krajowy, łącząc postulaty szerokich środowisk, krajowy program mieszkaniowy mógłby przyjąć następujące założenia wstępne:

• gmina lub gminna osoba prawna wnosi aportem grunt do programu i pozyskuje z Banku Gospodarstwa Krajowego kredyt 0% na realizację budowy bloku;
• kredytu pochodzącego ze środków budżetu państwa nie wlicza się do poziomu zadłużenia gminy;
• budowa bloku odbywa się zgodnie z dostosowanym do terenu, dostępnym wariantowo w ramach programu projektem budowlanym;
• gmina lub gminna osoba prawna, zawierając umowę przedwstępną sprzedaży, jednocześnie wynajmuje bez zysku mieszkania 1-, 2- i 3-pokojowe nieposiadającym innego mieszkania lub domu (również w okresie poprzedzającym złożenie wniosku) rodzinom lub związkom nieformalnym, w pierwszej kolejności z dziećmi lub singlom do 40 r.ż., posiadającym dochody na osobę w rodzinie na poziomie uprawniającym do najmu mieszkania komunalnego – nie jest badana zdolność kredytowa, a jedynie stałość dochodu w określonej wysokości, nie jest wymagany wkład własny;
• najemcy płacą comiesięczny czynsz na poziomie ustalonym w Wieloletnim Programie Gospodarowania Mieszkaniowym Zasobem Gminy, do którego doliczona jest rata na poczet wykupu mieszkania (okres rozłożenia rat wynosi 5-30 lat, po tym okresie obowiązywałoby czasowe ograniczenie możliwości zbycia lub wynajmu lokalu);
• gmina lub gminna osoba prawna przekazuje sumę rat kredytu na budowę danego bloku do Banku Gospodarstwa Krajowego;
• z chwilą spłaty wszystkich rat następuje przeniesienie aktem notarialnym prawa własności lokalu na najemcę.

Biorąc pod uwagę łączny koszt budowy dwóch ostatnich bloków w Ostrowie Wielkopolskim (5,75 mln zł) w 2022 r., dziś – po nałożeniu skumulowanej inflacji (40%) – byłaby to łączna kwota ok. 8 mln zł. To oznacza, że z obecnego funduszu dopłat do mieszkalnictwa, tj. 2,5 mld zł w 2025 r., mogłoby dzięki udziałowi samorządów powstać ok. 10 tys. mieszkań w rok.

Długofalowo samofinansujący się ze spłat program pozwoliłby samorządom realizować zadania własne i zmniejszać komunalne listy mieszkaniowe, umożliwiłby młodym ludziom zdobycie mieszkania docelowo na własność, bez wkładu własnego, bez badania zdolności kredytowej, jedynie badana byłaby sytuacja finansowa, za cenę odpowiadającą rynkowym, miesięcznym stawkom najmu. Jednocześnie program umożliwiałby dalszy rozwój prywatnego rynku sprzedaży mieszkań jako limitowany jedynie do osób, którym przysługuje prawo do lokalu komunalnego. Do tego zwiększona podaż ze strony budownictwa komunalnego mogłaby wesprzeć stabilizację cen na rynku prywatnym.

Mając na uwadze powyższe, zwracając się z wnioskiem o przeanalizowanie powyższej propozycji pod kątem możliwości wdrożenia, uprzejmie proszę o odpowiedź na pytania:

1. Kiedy planuje się sfinalizować prace nad programem mieszkaniowym dla młodych Polaków?
2. Jeśli nie zostanie on oparty o powyższe, proponowane założenia, jak będą się one kształtować?
3. Jaki budżet i w oparciu o jakie podmioty (jako realizatorów) zakłada się wydatkować na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych młodych Polaków?

Z wyrazami szacunku

Jarosław Urbaniak
Poseł na Sejm RP