Interpelacja w sprawie przyznania poszkodowanym w wypadkach komunikacyjnych statusu konsumentów w relacji z ubezpieczycielami

Szanowny Panie Ministrze,

zwracam się z wątpliwościami co do zasadności aktualnego stanu prawnego odnoszącego się do statusu poszkodowanych w wypadkach komunikacyjnych w relacji z ubezpieczycielem. Na to zagadnienie zwrócił uwagę jeden z pokrzywdzonych obywateli proszący mnie o interwencję.

Obecnie osoby fizyczne, które nie prowadzą działalności gospodarczej, dochodząc roszczeń z tytułu OC sprawcy wypadku, są pozbawione ochrony konsumenckiej, co prowadzi do licznych nadużyć i patologii ze strony firm ubezpieczeniowych. Stanowisko to opiera się na uchwale Sądu Najwyższego z dnia 9 września 2015 r. (sygn. akt III SZP 2/15), która stwierdza, że poszkodowany, dochodząc roszczeń od ubezpieczyciela w ramach odpowiedzialności gwarancyjnej OC, nie dokonuje czynności prawnej, a zatem nie spełnia definicji konsumenta zawartej w art. 221 k.c. oraz art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Niestety, brak tej ochrony prowadzi do patologii, gdzie ubezpieczyciele wykorzystują swoją dominującą pozycję rynkową, co skutkuje:

- zaniżaniem wysokości odszkodowań,
- utrudnianiem procesu dochodzenia roszczeń,
- brakiem transparentności w wycenach szkód.

Wskazuje się na to, że firmy ubezpieczeniowe coraz częściej stosują praktyki ograniczające możliwość dochodzenia pełnych roszczeń przez obywateli, w szczególności przez:

1. Przewlekłość postępowań – ubezpieczyciele przeciągają procesy likwidacyjne, przekraczając ustawowe terminy, co powoduje, że poszkodowani przez wiele miesięcy, a nawet lat, pozostają bez należnych środków finansowych.

2. Brak transparentności – wyceny szkód są często oparte na niejasnych lub zamkniętych procedurach (np. tajnych aukcjach wraków), co uniemożliwia obywatelom weryfikację decyzji finansowych.

3. Zaniżanie odszkodowań – odszkodowania są celowo obniżane na podstawie nieweryfikowalnych danych, co prowadzi do sytuacji, w której poszkodowani nie mogą pokryć pełnych kosztów napraw lub strat.

4. Nieprawidłową obsługę reklamacji – firmy często uchylają się od udzielania merytorycznych odpowiedzi na reklamacje, ignorując prawa konsumentów i zasady dobrych praktyk.

5. Niewłaściwe traktowanie poszkodowanych – osoby, które już poniosły stratę w wyniku wypadku lub zdarzenia losowego, są narażone na stres, dodatkowe koszty (np. ubezpieczenia OC wraków) oraz przedłużające się postępowania, które prowadzą do pogorszenia ich sytuacji finansowej i psychicznej.

W związku z pojawiającymi się poważnymi zastrzeżeniami odnośnie do systemowego funkcjonowania sektora ubezpieczeń w Polsce proszę o odpowiedź na poniższe pytania:

1. Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie zmian prawnych, które polepszą sytuację poszkodowanych w wypadkach komunikacyjnych w relacji z ubezpieczycielami?

2. Czy możliwe jest przyznanie takim osobom statusu konsumentów?

3. Czy obecne uregulowania krajowe są całkowicie wystarczające z punktu widzenia implementacji prawa unijnego?

Z wyrazami szacunku

Lidia Czechak
Poseł na Sejm RP