Interpelacja w sprawie nieprawidłowości w statutach młodzieżowych rad gmin oraz konieczności ujednolicenia standardów ich funkcjonowania

Szanowna Pani Ministro!

W 2021 roku weszła w życie nowelizacja ustawy o samorządzie gminnym, która wprowadziła szczegółowe regulacje dotyczące powoływania i funkcjonowania młodzieżowych rad gmin. W latach 2022-2024 w różnych województwach odnotowano rozstrzygnięcia nadzorcze stwierdzające nieważność uchwał rad gmin w sprawie statutów młodzieżowych rad z powodu istotnych naruszeń prawa. Niestety, nadal w wielu gminach na terenie kraju statuty młodzieżowych rad gmin zawierają nieprawidłowe zapisy.

Pomimo dostępności na stronach rządowych przykładowych statutów młodzieżowych rad oraz wytycznych dotyczących ich funkcjonowania, część gmin nie dokonała aktualizacji swoich statutów, argumentując to brakiem interwencji ze strony organów nadzoru.

Taka sytuacja prowadzi do niejednolitości w funkcjonowaniu młodzieżowych rad oraz może skutkować naruszeniami prawa, w tym:

1. Ograniczania składu młodzieżowych rad wyłącznie do uczniów uczęszczających do szkół na terenie gminy, z pominięciem młodzieży zamieszkałej w gminie, lecz uczącej się poza jej obszarem.

2. Pomijania części zadań nałożonych ustawą o samorządzie gminnym na młodzieżową radę, co narusza ich prawo do podejmowania określonych inicjatyw.

3. Braku standardów ochrony małoletnich oraz nieprzeprowadzania odpowiednich procedur weryfikacyjnych wobec opiekunów młodzieżowych rad, co może naruszać obowiązujące przepisy dotyczące pracy z dziećmi i młodzieżą.

4. Niedostatecznej transparentności w zakresie dokumentacji oraz jej publikacji w Biuletynie Informacji Publicznej, co utrudnia kontrolę społeczną i dostęp do informacji publicznej.

5. Nieuregulowania kwestii finansowania działalności młodzieżowych rad, co może ograniczać ich efektywne funkcjonowanie i realizację celów statutowych.

Młodzieżowe rady gmin stanowią istotny element w procesie kształtowania postaw obywatelskich wśród młodzieży. Brak jednolitych standardów ich funkcjonowania oraz nieprawidłowości w statutach mogą prowadzić do naruszeń prawa i ograniczać ich efektywność. Dlatego konieczne jest podjęcie działań na szczeblu centralnym w celu zapewnienia spójności i zgodności funkcjonowania młodzieżowych rad z obowiązującymi przepisami oraz standardami ochrony małoletnich.

Nieprawidłowe zapisy w statutach tych organów mogą prowadzić do utrwalenia niewłaściwych wzorców postępowania. Dlatego tak istotne jest, aby proces legislacyjny dotyczący młodzieżowych rad był przeprowadzony z najwyższą starannością, zapewniając zgodność z obowiązującymi przepisami oraz promując wartości demokratyczne. Tylko w ten sposób możemy zapewnić młodzieży odpowiednie warunki do rozwoju obywatelskiego i społecznego, co w przyszłości przełoży się na silne i świadome społeczeństwo obywatelskie.

W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:

1. Czy ministerstwo planuje przeprowadzenie analizy zgodności statutów młodzieżowych rad gmin z obowiązującymi przepisami prawa oraz podjęcie działań mających na celu ujednolicenie standardów ich funkcjonowania?
2. Czy resort edukacji zamierza opracować i wdrożyć standardy ochrony małoletnich w kontekście działalności młodzieżowych rad, w tym procedury weryfikacji opiekunów pod kątem spełniania wymogów pracy z dziećmi i młodzieżą?
3. Jakie kroki podejmie ministerstwo w celu zapewnienia transparentności działania młodzieżowych rad, w szczególności w zakresie prowadzenia i publikacji wymaganej dokumentacji oraz ochrony danych osobowych młodych radnych?
4. Czy planowane są działania mające na celu wsparcie gmin w opracowywaniu i aktualizacji statutów młodzieżowych rad, aby były one zgodne z obowiązującymi przepisami oraz promowały rozwój edukacji obywatelskiej wśród młodzieży?

Z szacunkiem