Interpelacja w sprawie ustawowego zakazu zatrudniania adwokatów na podstawie umowy o pracę

Szanowna Pani Minister, Szanowny Panie Ministrze,

zgodnie z art. 4b ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o adwokaturze adwokaci wykonujący zawód nie mogą pozostawać w stosunku pracy. Jest to prawdopodobnie jedyna grupa zawodowa w Polsce, która została objęta takim zakazem, co wywołuje wątpliwości w zakresie zasadności tego rozwiązania oraz jego zgodności z Konstytucją RP.

Zakaz ten prowadzi do szeregu negatywnych konsekwencji, w tym zmuszania adwokatów do pracy na umowach cywilnoprawnych, które nie zapewniają im podstawowych praw pracowniczych, takich jak prawo do urlopu, zwolnień lekarskich czy stabilności zatrudnienia. W praktyce skutkuje to również problemami związanymi z zabezpieczeniem społecznym oraz emerytalnym tej grupy zawodowej. Warto podkreślić, że radcowie prawni, wykonujący zbliżone obowiązki, mogą być zatrudniani na podstawie umowy o pracę, co stawia pod znakiem zapytania zasadność takiego zróżnicowania regulacji prawnych.

W obliczu dynamicznych zmian na rynku usług prawnych, a także w kontekście licznych głosów środowiska adwokackiego wskazujących na konieczność reformy w tym zakresie, apeluję o podjęcie działań mających na celu likwidację przestarzałych i szkodliwych regulacji.

W związku z powyższym, działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1339), proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Jaka jest celowość utrzymywania ustawowego zakazu zatrudniania adwokatów na podstawie umowy o pracę? Jakie są argumenty za utrzymaniem tego rozwiązania?
2. Czy resorty dokonywały analizy zgodności tego zakazu z Konstytucją RP, w szczególności z art. 32 ust. 1 i 2 (zasada równości wobec prawa), art. 66 ust. 1 i 2 (prawo do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy), art. 67 ust. 1 (prawo do zabezpieczenia społecznego)?
3. Jakie prawne możliwości mają adwokaci, aby doprowadzić do oceny konstytucyjności art. 4b ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o adwokaturze przez niezależny wymiar sprawiedliwości? Czy Ministerstwo Sprawiedliwości dostrzega trudności w złożeniu skargi konstytucyjnej w sytuacji braku indywidualnego orzeczenia dotyczącego wolności i praw skarżącego? Jakie działania ministerstwo podejmuje w kontekście aktualnych wątpliwości co do legalności obecnego składu Trybunału Konstytucyjnego?
4. Czy Ministerstwo Sprawiedliwości planuje podjęcie działań legislacyjnych w kierunku uchylenia art. 4b ust. 1 pkt 1 oraz art. 4b ust. 3 ustawy Prawo o adwokaturze? Jeśli tak, to w jakim terminie można spodziewać się projektu zmian?

Z wyrazami szacunku

Paulina Matysiak
Posłanka na Sejm RP