Interpelacja w sprawie wydawania decyzji dotyczących wjazdu, pobytu oraz nabycia obywatelstwa w stosunku do cudzoziemców

Szanowny Panie Ministrze!

Od 2014 roku odnotowujemy rekordową liczbę imigrantek i imigrantów, którzy przybywają do Polski. Pod koniec 2024 roku ponad 940 tys. cudzoziemek i cudzoziemców posiadało zezwolenie na zamieszkanie w Polsce (w tym osoby objęte ochroną międzynarodową), a jeszcze ponad 900 tys. obywatelek i obywateli Ukrainy przebywa w naszym kraju na podstawie ochrony czasowej (status PESEL UKR). Część z nich decyduje się na dłużej pozostać w Polsce i ubiega się o stały pobyt lub status rezydenta długoterminowego UE, niektórzy zaś składają podanie o nadanie lub uznanie za obywatela polskiego. W świetle istniejących statystyk dotyczących migracji możemy założyć, że w najbliższych latach liczba osób aplikujących o status rezydenta długoterminowego UE oraz o uznanie za polskiego obywatela będzie wzrastać i sięgnie kilkudziesięciu tysięcy wniosków rocznie.

Zgodnie z ustawą z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach i ustawą z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim na organach – czyli Policji, Straży Granicznej i Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego – spoczywa obowiązek sprawdzenia informacji, czy wjazd, pobyt albo nabycie obywatelstwa przez cudzoziemca mogą zagrażać obronności lub bezpieczeństwu państwa albo ochronie bezpieczeństwa i porządku publicznego. Instytucje podlegające MSWiA (wojewodowie, UdSC, Departament Obywatelstwa i Repatriacji) zaś biorąc pod uwagę te opinie wydając decyzje w sprawie przyznania prawa pobytu i obywatelstwa cudzoziemcom. Wagę tematu bezpieczeństwa podkreśla też przyjęta przez rząd strategia polityki migracyjnej na lata 2025-2030.

W związku ze wzrastającym znaczeniem tematu bezpieczeństwa imigracji oraz ze zróżnicowaniem terminologii użytej w ustawie z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (art. 28 ust. 1 pkt 10, art. 65 ust. 1 pkt 5, art. 100 ust. 1 pkt 4, art. 197 ust. 4, art. 214 ust. 1 pkt 2, art. 302 ust. 1 pkt 9) oraz w ustawie z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim (art. 31 ust. 2) zwracam się do Pana Ministra z prośbą o odpowiedź na następujące pytania:

1. Jakie działania ze strony cudzoziemek i cudzoziemców w związku z ich wjazdem i pobytem są uważane za zagrażające obronności lub bezpieczeństwu państwa albo ochronie bezpieczeństwa i porządku publicznego? Uprzejmie proszę o podanie ogólnych przykładów tych działań, bowiem z oczywistych przyczyn dostęp do akt w konkretnych przypadkach w tego typu sprawach z reguły jest tajny.

2. Czy istnieje gradacja stopni zagrożenia bezpieczeństwa w przypadku wjazdu, pobytu oraz nabycia obywatelstwa polskiego przez cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (mianowicie, czy może dojść do sytuacji, w której wjazd cudzoziemca do Polski nie stanowi zagrożenia, lecz pobyt długoterminowy - stanowi; kiedy pobyt długoterminowy nie stanowi, lecz uznanie za obywatela - stanowi)?

3. W ilu przypadkach począwszy od 2015 roku uprawnione organy państwowe składały podanie o wpisanie danych cudzoziemek i cudzoziemców do:

1. wykazu cudzoziemców, których pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest niepożądany,
2. Systemu Informacyjnego Schengen?

4. W ilu przypadkach robił to minister spraw wewnętrznych i administracji, a w ilu kierownik Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego?

5. Ile z tych wpisów zostało cofniętych przed upływem wyznaczonego terminu:

1. na wniosek uprawnionych organów państwowych,
2. w skutek realizacji odpowiedniego wyroku sądowego?

6. W ilu przypadkach począwszy od 2015 roku Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego wydała negatywną opinię w sprawach cudzoziemek i cudzoziemców ubiegających się o:

1. zezwolenie na pobyt czasowy,
2. zezwolenie na pobyt stały,
3. zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE,
4. uznanie za obywatela polskiego,
5. nadanie obywatelstwa polskiego

powołując się na zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego?

7. Czy są rodzaje działań, które Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego postrzega jako niezagrażające działania ze strony cudzoziemek i cudzoziemców w związku z ich wjazdem i pobytem na terenie RP, ale zagrażające obronności lub bezpieczeństwu państwa albo zagrażające ochronie bezpieczeństwa i porządku publicznego w przypadku nabycia przez cudzoziemca polskiego obywatelstwa? Jeżeli tak, uprzejmie proszę o podanie ogólnych przykładów tych działań, bowiem z oczywistych przyczyn dostęp do akt w konkretnych przypadkach w tego typu sprawach z reguły jest tajny.

8. Czy w przypadku oceny zagrożenia obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego pod uwagę jest brana tylko działalność cudzoziemki/cudzoziemca w Polsce czy też działalność w kraju pochodzenia?

9. W ilu przypadkach sprawy cudzoziemek i cudzoziemców dotyczące udzielenia:

1. zezwolenie na pobyt czasowy,
2. zezwolenie na pobyt stały,
3. zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE,
4. uznanie za obywatela polskiego,
5. nadania obywatelstwa polskiego,

pozostają niezaopiniowane przez ABW?

10. W ilu przypadkach począwszy od 2015 roku cudzoziemki i cudzoziemcy ubiegający się o zezwolenie na pobyt czasowy, zezwolenie na pobyt stały lub zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE, uznanie za obywatela polskiego lub nadanie obywatelstwa polskiego, wobec których Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego zgłosiła zastrzeżenia, zostali wezwani do ABW na rozmowę lub przesłuchanie? W ilu przypadkach rozmowa lub przesłuchanie skutkowały zmianą opinii wydanej przez Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego?

11. W ilu przypadkach począwszy od 2015 instytucje podległe MSWiA (wojewodowie, UdSC, Departament Obywatelstwa i Repatriacji) decydowały się na przyznanie cudzoziemcom prawa pobytu lub uznanie za obywatela polskiego wbrew negatywnej opinii ze strony ABW?

12. Wśród decyzji odmownych w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt lub uznania za obywatela polskiego, jaki odsetek stanowią decyzje wydane na podstawie przesłanki zagrożenia bezpieczeństwa?

13. W jaki sposób Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji zapewnia prawidłowe funkcjonowanie kontroli cywilnej nad ABW w sprawach dotyczących przyznania prawa pobytu cudzoziemcom lub uznania za obywatela polskiego?

Z wyrazami szacunku