Interpelacja w sprawie zależności między systemem emerytalnym a poziomem dzietności w Polsce

Szanowna Pani Minister,

Polska od lat zmaga się z kryzysem demograficznym. Współczynnik dzietności utrzymuje się znacznie poniżej poziomu zastępowalności pokoleń, co w długiej perspektywie stanowi poważne zagrożenie dla stabilności systemu emerytalnego. Obecny system emerytalny, oparty na zasadzie repartycyjnej, uzależnia wysokość przyszłych świadczeń od liczby osób płacących składki. Paradoksalnie, osoby decydujące się na wychowanie dzieci, którzy staną się płatnikami składek, często doświadczają negatywnego wpływu tej decyzji na wysokość własnych świadczeń emerytalnych poprzez przerwy w zatrudnieniu czy pracę w niepełnym wymiarze.

Doświadczenia innych krajów europejskich, takich jak Niemcy czy Francja, pokazują, że możliwe jest wprowadzenie mechanizmów uwzględniających dzietność w systemie emerytalnym bez naruszania jego stabilności finansowej. Przykładowo, w systemie niemieckim od 1986 roku funkcjonują dodatkowe punkty emerytalne przyznawane za wychowanie dzieci, co stanowi formę rekompensaty za czas poświęcony opiece nad potomstwem.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności oraz długoterminowe prognozy demograficzne wskazujące na postępujące starzenie się społeczeństwa, konieczne jest podjęcie działań zmierzających do większego docenienia wkładu rodziców w system emerytalny oraz stworzenia mechanizmów zabezpieczających ich przyszłe świadczenia.

W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:

1. Czy ministerstwo identyfikuje spadający współczynnik dzietności jako zagrożenie dla przyszłości systemu emerytalnego?

2. Czy ministerstwo prowadzi analizy dotyczące korelacji między współczynnikiem dzietności a prognozowaną wysokością przyszłych świadczeń emerytalnych? Jeśli tak, jakie są główne wnioski z tych analiz?

3. Czy rozważane jest wprowadzenie mechanizmów w systemie emerytalnym, które premiowałyby osoby wychowujące dzieci? Jakie konkretne rozwiązania są brane pod uwagę?

4. Jakie działania podejmuje resort w celu zabezpieczenia emerytalnego osób, które ze względu na wychowywanie dzieci miały przerwy w zatrudnieniu lub pracowały w niepełnym wymiarze godzin?

5. Czy ministerstwo analizowało rozwiązania funkcjonujące w innych krajach europejskich, gdzie system emerytalny w większym stopniu uwzględnia dzietność? Jeśli tak, które z tych rozwiązań zostały uznane za warte rozważenia w warunkach polskich?

6. Jak ministerstwo ocenia możliwość wprowadzenia dodatkowych punktów emerytalnych lub wyższych współczynników przeliczeniowych dla osób wychowujących dzieci?

Z wyrazami szacunku

Janusz Cieszyński