Interpelacja w sprawie wypadków komunikacyjnych żołnierzy, Żandarmerii Wojskowej oraz strażników granicznych z żubrami na obszarze Puszczy Białowieskiej

Szanowny Panie Ministrze,

w związku z obecnością zwiększonej liczby żołnierzy, Żandarmerii Wojskowej i strażników granicznych wzdłuż granicy polsko-białoruskiej chciałabym zwrócić Pana uwagę na wysoce niepokojące informacje o liczbie zabitych dzikich zwierząt na terenie Puszczy Białowieskiej – w tym żubrów, które giną pod kołami pojazdów wojskowych.

Całość Puszczy Białowieskiej jest transgranicznym obiektem światowego dziedzictwa UNESCO – jednym z siedmiu lasów na tej liście, choć jedynym nizinnym. Puszcza stanowi 0,7 proc. powierzchni lasów Polski, znajduje się tu blisko 40 proc. populacji żubra, 10 proc. populacji rysia i 100 proc. populacji ryjówki średniej (białowieskiej).

Tymczasem od 2022 roku na terenie bezcennej puszczy kierowcy pojazdów wojskowych zdają się brać udział w jakichś wyścigach off road, pędząc przez drogi – w tym drogi leśne, nie zważając na miejsce, w którym się znajdują.

Pod kołami pojazdów wojskowych giną dziesiątki zwierząt, w tym zwierzęta gatunków objętych ścisłą ochroną, np. żubry.

Choć do tej pory w wyniku zderzeń z pojazdami wojskowymi zginęło co najmniej kilka osobników żubra, żaden z żołnierzy kierujących pojazdami nie został pociągnięty do odpowiedzialności, nawet na zasadzie Kodeksu wykroczeń.

Jak wiele osobników tego gatunku zostało zamordowanych na drogach - tego tak naprawdę nikt nie wie, gdyż wojskowi działający na terenie puszczy traktują ją jak poligon i wymykają się jakiejkolwiek kontroli ze strony przyrodników i organizacji pozarządowych zabiegających o ochronę przyrody.

Żubr w Polsce jest prawnie chroniony od XVI wieku, początkowo przez dekrety królewskie, a w okresie rozbiorów przez ukazy carskie. Czy obecnie ochrona tych zwierząt jest zbyt trudna? Czy żołnierze, strażnicy graniczni, Żandarmeria Wojskowa to grupa osób, wobec której nie obowiązują przepisy Prawa o ruchu drogowym lub ustawy o ochronie przyrody, czy też najprościej – zasady szczególnej ostrożności na terenach bytowania dzikiej zwierzyny?

Żubr od 1966 roku znajduje się w czerwonej księdze wydawanej przez Międzynarodową Unię Ochrony Przyrody (IUCN) oraz we wszystkich czerwonych księgach krajów, na terenie których występuje.

Żubr podlega również Konwencji o ochronie gatunków dzikiej flory i fauny europejskiej oraz ich siedlisk, sporządzonej w Bernie 19 września 1979 roku.

Obecnie żubr chroniony jest na mocy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. 2004 nr 92 poz. 880) oraz rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz. U. 2016 poz. 2183).

Biorąc pod uwagę powyższe, zwracam się z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Czy ministerstwo sprawuje jakąkolwiek kontrolę nad skutkami ekologicznymi zwiększonej i zintensyfikowanej obecności wojska i Straży Granicznej w obszarze chronionym Natura 2000, ze szczególnym uwzględnieniem Puszczy Białowieskiej?
2. Czy ministerstwo, bądź we współpracy z Ministerstwem Klimatu i Środowiska, dysponuje danymi o liczbie i gatunkach zwierząt, które zostały uśmiercone w związku ze zwiększoną i zintensyfikowaną obecnością wojska i Straży Granicznej w obszarze chronionym Natura 2000, ze szczególnym uwzględnieniem Puszczy Białowieskiej?
3. Czy ministerstwo powzięło jakikolwiek plan odpowiedniego zarządzania środowiskiem w strefie granicznej, a jeśli tak, kiedy to nastąpiło i w jaki sposób ma być sprawowany nadzór przyrodniczy?
4. Jakie są wyniki prowadzonego nadzoru przyrodniczego w strefie prowadzonych działań ochrony pogranicza?

Z poważaniem

Klaudia Jachira