Interpelacja w sprawie wdrożenia do polskiego prawa dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady UE 2024/1799 w sprawie wspólnych zasad promujących naprawę towarów oraz zmiany rozporządzenia (UE) 2017/2394 oraz dyrektyw (UE) 2019/771 i (UE) 2020/1828

Szanowny Panie Ministrze,

do mojego biura poselskiego wpłynęły liczne zgłoszenia mieszkańców województwa opolskiego, w tym zawodowych serwisantów sprzętu AGD, którzy alarmują o rosnącym problemie związanym z coraz krótszą żywotnością urządzeń AGD. Z ich relacji wynika, że sprzęt psuje się często tuż po zakończeniu okresu gwarancyjnego, a producenci, zamiast promowania napraw, decydują się na utylizację niesprawnych urządzeń. Taka praktyka nie tylko prowadzi do nadmiernego zanieczyszczenia środowiska, ale również zwiększa konsumpcjonizm, zmuszając obywateli do ponownego zakupu nowych produktów.

Problem ten został dostrzeżony przez Unię Europejską, która 13 czerwca 2024 roku uchwaliła tzw. dyrektywę o prawie do naprawy (dyrektywa 2024/1799 UE). Głównym celem tego aktu prawnego jest ograniczenie zjawiska jednorazowości poprzez promowanie napraw urządzeń, zamiast ich wymiany. Dyrektywa nakłada na państwa członkowskie obowiązek wdrożenia przepisów zapewniających dostępność części zamiennych oraz kluczowych informacji potrzebnych do naprawy urządzeń przez określony czas od wprowadzenia produktu na rynek. Dla sprzętu AGD okres ten wynosi od 7 do 10 lat.

Zgodnie z zapisami dyrektywy Polska – podobnie jak inne państwa członkowskie – ma czas na implementację tych przepisów do dnia 31 lipca 2026 roku. Tymczasem z dostępnych informacji wynika, że dotychczas nie podjęto żadnych formalnych działań mających na celu wprowadzenie tych regulacji do polskiego porządku prawnego.

Mając na uwadze powyższe, uważam, że sprawa wdrożenia dyrektywy 2024/1799 UE wymaga pilnej uwagi. Implementacja tych przepisów stanowiłaby nie tylko znaczący krok w kierunku ochrony praw konsumentów, ale również mogłaby przyczynić się do zmniejszenia negatywnego wpływu nadmiernej konsumpcji na środowisko naturalne. Zasada prawa do naprawy to rozwiązanie, które nie tylko promuje zrównoważony rozwój, ale również wspiera lokalnych serwisantów i przedsiębiorców, umożliwiając im prowadzenie działalności w oparciu o dostęp do części zamiennych i dokumentacji technicznej.

W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:

1. Czy ministerstwo rozpoczęło już prace legislacyjne nad wdrożeniem do polskiego prawa dyrektywy 2024/1799 UE, tzw. dyrektywy o prawie do naprawy? Jeśli tak, na jakim są one etapie?
2. Jaki jest przewidywany termin wdrożenia wspomnianej dyrektywy do polskiego porządku prawnego?
3. Czy ministerstwo dostrzega potencjalne zagrożenia lub trudności związane z implementacją tej dyrektywy? Jeśli tak, to jakie?
4. Jakie działania podejmie ministerstwo, aby zapewnić producentom wsparcie we wdrożeniu wymogów wynikających z dyrektywy? Czy planowane są konsultacje z branżą producentów oraz serwisantów sprzętu AGD?
5. Czy planuje się uruchomienie kampanii informacyjnej dla konsumentów i przedsiębiorców na temat przysługujących im praw oraz obowiązków wynikających z dyrektywy?
6. Czy polskie przepisy wprowadzą dodatkowe regulacje wykraczające poza minimalne wymogi dyrektywy, np. dotyczące edukacji konsumentów w zakresie napraw lub zachęt do korzystania z usług serwisowych?
7. Czy ministerstwo przewiduje powołanie dedykowanego systemu monitorowania skuteczności wdrożenia dyrektywy, np. wskaźników dotyczących liczby napraw w stosunku do zakupów nowych urządzeń?
8. Jakie będą kary dla producentów, którzy nie zapewnią dostępności części zamiennych lub dokumentacji technicznej przez wymagany okres (7–10 lat)? Czy ministerstwo planuje wprowadzenie mechanizmów kontrolnych, które będą zapobiegać takim praktykom?
9. Czy przewiduje się stworzenie systemu wsparcia dla lokalnych serwisantów, np. poprzez ułatwiony dostęp do części zamiennych lub specjalne ulgi podatkowe dla przedsiębiorstw oferujących usługi naprawy?
10. Czy ministerstwo analizowało potencjalne korzyści ekonomiczne wynikające z wdrożenia dyrektywy, np. zmniejszenie ilości elektrośmieci lub zwiększenie zatrudnienia w sektorze usług naprawczych?
11. Jak wdrożenie dyrektywy wpłynie na relacje między producentami a niezależnymi serwisantami, w szczególności w kontekście potencjalnych kosztów dostępu do części zamiennych i dokumentacji technicznej?
12. Czy planowane jest stworzenie publicznego rejestru lub platformy informacyjnej, która ułatwi konsumentom dostęp do autoryzowanych serwisów oraz informacji o dostępnych częściach zamiennych?
13. Czy wprowadzenie dyrektywy będzie miało wpływ na ceny urządzeń AGD na polskim rynku? Jak ministerstwo zamierza przeciwdziałać ewentualnym podwyżkom wynikającym z nowych wymogów?
14. Czy ministerstwo przewiduje wsparcie dla konsumentów w formie dopłat do napraw sprzętu AGD, szczególnie dla osób mniej zamożnych, aby zachęcić do korzystania z prawa do naprawy?
15. Czy Polska zamierza wdrożyć specjalne przepisy wspierające recykling części zamiennych, które nie nadają się do dalszego użytkowania, w celu dodatkowego zmniejszenia ilości odpadów?

Powyższe pytania wynikają z licznych próśb kierowanych przez mieszkańców Opolszczyzny, w tym zawodowych serwisantów sprzętu AGD, którzy na co dzień mierzą się z praktycznymi konsekwencjami obecnych problemów w tej branży. Wyrażam przekonanie, że rozwiązanie tego problemu przyniesie wymierne korzyści zarówno dla konsumentów, jak i środowiska naturalnego. Proszę zatem o wnikliwą analizę przedstawionej sytuacji oraz podjęcie skutecznych działań na rzecz implementacji dyrektywy 2024/1799 UE w możliwie jak najkrótszym terminie.

Z wyrazami szacunku

Danuta Jazłowiecka
Poseł na Sejm RP