Interpelacja w sprawie afrykańskiego pomoru świń (ASF)

Szanowny Panie Ministrze,

sytuacja związana z rozwojem ASF w Polsce zaczyna być krytyczna. Wolny od wirusa jest tylko wąski pas w centralnej części kraju – wirus rozprzestrzenia się zarówno na wschodzie, jak i zachodzie – szczególnie niepokojące są informacje o licznych ogniskach wśród trzody chlewnej na północnym-zachodzie kraju. Rozporządzenia wykonawcze Komisji (UE) kwalifikują kolejne tereny do stref z ograniczeniami – tzw. strefy żółtej, niebieskiej, różowej i czerwonej. Najnowsze rozporządzenie wykonawcze Komisji UE 2024/3245 z dnia 19 XII 2024 r. wprowadziło strefy także na terenie powiatu lublinieckiego. Strefy te powodują realne straty ekonomiczne rolników, ponieważ spada cena skupu trzody chlewnej, jak również występują poważne trudności ze zbytem tuczników zarówno w cyklu otwartym, jak i zamkniętym hodowli.

Sytuację komplikuje fakt, iż w populacji dzika wirus zaczyna się namnażać w sposób niekontrolowany. Według danych na dzień 31 XII 2024 r. w Polsce wykryto 2304 ogniska – najwięcej w całej Unii Europejskiej. Dziki stanowią najistotniejszy wektor rozsiewania choroby, ich migracje zwiększają ryzyko dla istniejących hodowli. Jak pokazuje przykład Czech, szybka reakcja i radykalne zwiększenie odstrzału są najlepszym sposobem na opanowanie choroby – w przypadku tego kraju, jak i Słowacji, która wdrożyła równie radykalne metody, nie występują tam ogniska u świń w hodowlach.

Największe wątpliwości budzą ograniczenia w strefach zagrożonych i zapowietrzonych – na stronach Głównego Inspektoratu Weterynarii brak informacji o szczegółach wdrażanych ograniczeń – pojawia się wyłącznie komunikat „przebudowa podstrony”, a analiza tekstu rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 24 kwietnia 2024 r. przysparza problemów interpretacyjnych – wymagane są jednoznaczne informacje dla hodowców, rzeźni i realizujących transport.

Wobec powyższego zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:

1. Jakie łącznie środki zaplanowano w roku 2025 w budżecie i z innych źródeł na walkę z ASF i będą na nią przeznaczone, a ile z tych środków planuje się przeznaczyć na wypłatę odszkodowań dla rolników?
2. Czy są mechanizmy pozwalające rekompensować stratę w strefach zagrożonych, gdzie gwałtownie spada cena skupu żywca?
3. Czy ministerstwo pracuje nad systemem odszkodowań, który skuteczniej rekompensowałby straty poniesione przez rolników, tak by rekompensata obejmowała pełną wysokość poniesionych strat?
4. Czy ministerstwo prowadzi współpracę z organizacjami łowieckimi w celu ograniczenia populacji dzików oraz czy monitorowana jest skuteczność dotychczasowych działań w tym zakresie? Jak w 2024 r. realizowano odstrzał sanitarny dzików na terenie całego kraju oraz jaki wymiar tego odstrzału planowany jest w 2025 r.?
5. Czy są plany dotyczące budowy zapór lub stref bioasekuracji, mających na celu ograniczenie migracji dzików, które są jednym z głównych wektorów rozprzestrzeniania się wirusa?
6. Czy przewidziane są dodatkowe środki na wzmocnienie kadrowe i sprzętowe służb weterynaryjnych dla potrzeb szkoleniowych i spotkań w terenie z rolnikami, by przekazywać informacje o sposobie funkcjonowania w wyznaczonych strefach oraz udzielać niezbędnej pomocy?
7. Czy ministerstwo występuje do instytucji unijnych o dodatkowe środki wsparcia na walkę z ASF?