Interpelacja w sprawie ratyfikacji przez Polskę traktatu oceanicznego

Szanowny Panie Ministrze,

przez lata walkę z kryzysem klimatycznym zaniedbywały rządy niemal wszystkich państw. W konsekwencji wszelkie podejmowane działania są spóźnione i wszystkie są pilne. Musimy więc nie tylko odejść od paliw kopalnych i oprzeć się na bardziej ekologicznych rozwiązaniach. Ale niezbędny jest też szereg działań chroniących już dziś to, co jest zagrożone czy wręcz niszczone. Jednym z takich obszarów są morza i oceany.

Oceany są jednym z kluczowych elementów zmieniających się bezpośrednio w wyniku katastrofy klimatycznej. Oceany, pokrywające ponad 70% powierzchni naszej planety, odgrywają fundamentalną rolę w produkcji tlenu oraz wspieraniu światowej gospodarki. Równocześnie absorbują one około 30% antropogenicznych emisji CO2. Jednak zwiększona absorpcja dwutlenku węgla prowadzi do zakwaszania oceanów, co negatywnie wpływa na ekosystemy morskie, takie jak rafy koralowe i populacje ryb. Oceany są domem dla aż 80% światowej bioróżnorodności, co czyni ich ochronę nieodzowną w walce z kryzysem klimatycznym.

Ze względu na olbrzymią skalę tego przedsięwzięcia niezbędna jest międzynarodowa współpraca. Lata działań oddolnych, prowadzonych przez aktywistów i aktywistki z różnych państw, przyniosły wreszcie efekt. Polska i pozostałe państwa członkowskie ONZ po 20 latach prac podpisały w 2023 r. historyczny Światowy Traktat Oceaniczny. To przełomowy moment w historii walki o ochronę mórz i oceanów. Określa on, że do 2030 r. objętych ochroną powinno zostać 30% obszarów pełnego morza. Obszary te powinny być chronione rezerwatami morskimi, w których przyroda będzie mogła się odradzać i podtrzymywać życie na ziemi. Po 20 latach starań powstała więc podstawa prawna do tworzenia obszarów chronionych na pełnym morzu, czyli poza wodami kontrolowanymi przez poszczególne państwa. Następnie traktat musi zostać ratyfikowany przez co najmniej 60 państw.

Zatwierdzenie traktatu jest niezbędnym warunkiem do tego, by zachować i zregenerować życie w oceanach. Polska może być jednym z państw, które doprowadzą do wdrożenia zapisów traktatu, a w przyszłym roku podczas swojej prezydencji w Unii Europejskiej może przypieczętować jego ratyfikację przez wszystkie państwa członkowskie UE. Rola lidera w powstrzymywaniu, a w miarę możliwości także odwracania skutków katastrofy klimatycznej jest także zgodna z aktualnym kierunkiem działań UE, w szczególności wyrażonym przez przyjęcie Nature Restoration Law, a także podkreślonym w stanowisku Komisji Europejskiej.

W związku z powyższym zwracam się do Ministerstwa Spraw Zagranicznych z następującymi pytaniami:

1. Kiedy Polska ratyfikuje Światowy Traktat Oceaniczny?
2. Czy w czasie swojej prezydencji w UE Polska planuje doprowadzić do ratyfikacji traktatu przez pozostałe państwa członkowskie UE? Jeśli tak – jakie działania będą w tym celu podjęte? Jeśli nie – dlaczego?
3. Jakie inne działania na rzecz zatrzymania katastrofy klimatycznej będą częścią polskiej prezydencji?

Z poważaniem

Franciszek Sterczewski