Interpelacja w sprawie wykładni przepisów dotyczących użytkowania wieczystego nieruchomości rolnych Skarbu Państwa

Szanowna Pani Minister,

w piśmiennictwie prawniczym [zob. np. P. Bury, Aktualizacja wysokości opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste – problemy praktyczne, n.ius z 21.04.2023 r., Legalis] odnotowano problem, że Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa [dalej: KOWR] odmawia stosowania przy aktualizacji wysokości opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste nieruchomości rolnych Skarbu Państwa art. 77 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 344, ze zm.).

Ma to o tyle istotne znaczenie dla użytkowników wieczystych nieruchomości rolnych Skarbu Państwa, że art. 77 ust. 2a ustawy o gospodarce nieruchomościami przewiduje mechanizm ochronny mający zastosowanie w przypadku skokowego podwyższenia opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste:

„W przypadku gdy zaktualizowana wysokość opłaty rocznej przewyższa co najmniej dwukrotnie wysokość dotychczasowej opłaty rocznej, użytkownik wieczysty wnosi opłatę roczną w wysokości odpowiadającej dwukrotności dotychczasowej opłaty rocznej. Pozostałą kwotę ponad dwukrotność dotychczasowej opłaty (nadwyżka) rozkłada się na dwie równe części, które powiększają opłatę roczną w następnych dwóch latach. Opłata roczna w trzecim roku od aktualizacji jest równa kwocie wynikającej z tej aktualizacji”.

KOWR stoi tymczasem na stanowisku, że odesłanie z art. 17b ust. 2a ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2329, ze zm.) – czyli ustawy, na podstawie której działa KOWR – nie dotyczy art. 77 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a jedynie art. 78–81 tejże ustawy. Nie wynika to jednak z literalnego brzemienia art. 17b ust. 2a ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, a wyłącznie z interpretacji przyjmowanej przez KOWR.

Powstaje wobec tego niepożądana sytuacja – budząca wątpliwości choćby z perspektywy konstytucyjnej zasady równości – w której użytkownik wieczysty nieruchomości należącej do Skarbu Państwa może skorzystać z dobrodziejstwa art. 77 ust. 2a ustawy o gospodarce nieruchomościami, a użytkownik wieczysty nieruchomości rolnej Skarbu Państwa już nie. Nie ma jednak żadnych powodów, aby pod tym względem inaczej traktować użytkowników wieczystych nieruchomości rolnych. Między obiema kategoriami użytkowników wieczystych nie występuje żadna istotna różnica, która usprawiedliwiałaby, aby użytkownik wieczysty nieruchomości rolnej był traktowany gorzej w tym przedmiocie. Co więcej, mając na uwadze znaczenie nieruchomości rolnych dla ustroju rolnego Rzeczypospolitej Polskiej, wydaje się wręcz, że to użytkownicy wieczyści nieruchomości rolnych powinni być odpowiednio premiowani. Tymczasem – wskutek interpretacji przyjmowanej przez KOWR – są oni pozbawieni ochronnej funkcji art. 77 ust. 2a ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Ponadto, gdyby art. 17b ust. 2a ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa odsyłał jedynie do art. 78–81 ustawy o gospodarce nieruchomościami, tak jak chce tego KOWR, to w odniesieniu do nieruchomości rolnych Skarbu Państwa brak byłoby regulacji o częstotliwości dokonywania aktualizacji opłaty rocznej (por. art. 77 ust. 1) czy o możliwości dokonania aktualizacji opłaty rocznej z urzędu albo na wniosek użytkownika wieczystego (por. art. 77 ust. 3). Brak zastosowania art. 77 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami oznaczałby przykładowo, że użytkownik wieczysty nie mógłby wystąpić o aktualizację opłaty rocznej w przypadku zmniejszenia wartości nieruchomości.

Przedmiotowa, przyjmowana przez KOWR interpretacja, zdaje się stać w sprzeczności także do poglądów wyrażanych w orzecznictwie – zob. np. stanowisko przyjęte przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku w orzeczeniu z 2 kwietnia 2015 r., SKO.41/II-8225/100/2014, czy Naczelny Sąd Administracyjny (zob. postanowienia NSA z dnia 5 czerwca 2009 r., II OW 51/08, oraz z dnia 24 października 2012 r., II OW 121/12, zgodnie z którymi w zakresie nieuregulowanym ustawą o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa stosuje się przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami).

Mając na uwadze szczególne znaczenie, jakie dla interesu użytkowników wieczystych nieruchomości rolnych należących do Skarbu Państwa ma art. 77 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w szczególności zaś art. 77 ust. 2a tej ustawy, uprzejmie wnoszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Jakie jest stanowisko Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie możliwości stosowania art. 77 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w szczególności art. 77 ust. 2a tej ustawy, w odniesieniu do nieruchomości rolnych należących do Skarbu Państwa?

2. Czy Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi planuje podjęcie działań mających na celu wykluczenie powstających rozbieżności dotyczących sposobu interpretacji przepisów kluczowych z punktu widzenia użytkowników wieczystych gruntów rolnych Skarbu Państwa?