Interpelacja w sprawie bezpieczeństwa systemu sterowania ruchem kolejowym w Polsce oraz zaniedbań w procesie jego cyfryzacji i modernizacji

Szanowny Panie Ministrze,

bezpieczeństwo i efektywność infrastruktury kolejowej są kluczowe dla sprawnego funkcjonowania państwa. Niestety, zaniedbania poprzedniej władzy i kierownictwa spółek kolejowych doprowadziły do sytuacji, w której polskie koleje pozostają daleko w tyle za standardami przyjętymi w Unii Europejskiej. Szczególnie niepokojący jest stan systemów sterowania ruchem, które wciąż opierają się na przestarzałych technologiach analogowych, zwiększających podatność na zakłócenia i zagrożenia.

Brak skutecznych działań w poprzednich latach opóźnił proces cyfryzacji systemów kolejowych, mimo dostępnych środków unijnych i rządowych. Pomimo licznych deklaracji, nie wdrożono na szeroką skalę nowoczesnych rozwiązań, takich jak Europejski System Zarządzania Ruchem Kolejowym (ERTMS). Skutkuje to problemami nie tylko z punktu widzenia efektywności, ale przede wszystkim bezpieczeństwa.

Przypadki nieuprawnionego wykorzystania sygnału „radio stop” w ostatnich latach, w tym rekordowa liczba ponad 700 takich sytuacji w 2023 roku, wskazują na poważne luki w zabezpieczeniach systemów strategicznie istotnych z punktu widzenia państwa i jego obywateli. Przestarzałe technologie analogowe ułatwiają nieuprawnionym osobom ingerencję w systemy sterowania ruchem, co może prowadzić do poważnych incydentów, w tym zatrzymania ruchu kolejowego na strategicznych trasach. Brak kompleksowych zabezpieczeń oraz nowoczesnych systemów monitoringu i kontroli sprawia, że polska kolej staje się celem potencjalnych działań hybrydowych, w tym ze strony Federacji Rosyjskiej, która od lat stosuje tego typu narzędzia w wojnie informacyjnej i cybernetycznej z Zachodem.

Zaniedbania poprzedniego kierownictwa w zakresie modernizacji infrastruktury kolejowej i wdrażania nowoczesnych technologii zarządzania ruchem rodzą poważne konsekwencje. W obliczu konfliktu na Ukrainie oraz narastającego zagrożenia hybrydowego ze strony Rosji, infrastruktura kolejowa, kluczowa dla transportu towarowego i militarnego, powinna być priorytetowo zabezpieczona przed ingerencją zewnętrzną. Niestety, brak spójnej wizji i konsekwencji w działaniach doprowadził do sytuacji, w której Polska zmaga się z przestarzałym systemem sterowania ruchem oraz lukami w bezpieczeństwie, które nie przystają do wymogów współczesności.

W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:

1. Jakie działania planuje Ministerstwo Infrastruktury w celu przyspieszenia cyfryzacji systemu sterowania ruchem kolejowym oraz wdrożenia ERTMS na wszystkich kluczowych trasach kolejowych, w tym na korytarzach towarowych?

2. Czy obecny rząd planuje przeprowadzenie audytu działań poprzednich władz w zakresie modernizacji infrastruktury kolejowej i wykorzystania środków unijnych przeznaczonych na ten cel? Jeśli tak, kiedy można spodziewać się jego wyników?

3. Jakie kroki podejmowane są w celu doraźnego zabezpieczenia polskiego systemu kolejowego przed zagrożeniami hybrydowymi, w tym nieuprawnionym użyciem sygnału „radio stop” oraz otwartym dostępem do informacji dotyczących przewozu towarów wysokiego ryzyka?