Interpelacja w sprawie działań mających na celu rozwiązanie problemów z dostępnością i jakością mieszkań w Polsce

Szanowny Panie Ministrze,

zwracam się do Pana z głębokim zaniepokojeniem dotyczącym obecnej sytuacji mieszkaniowej w Polsce. Jako posłanka na Sejm RP, czuję się zobowiązana do reprezentowania interesów moich wyborców, którzy coraz częściej zgłaszają problemy związane z dostępnością i jakością mieszkań. W ostatnich latach obserwujemy narastający kryzys mieszkaniowy, który dotyka coraz większą liczbę obywateli naszego kraju. Wysokie ceny nieruchomości, spekulacja na rynku mieszkaniowym oraz brak odpowiednich regulacji prawnych prowadzą do sytuacji, w której wielu Polaków nie jest w stanie zaspokoić swoich podstawowych potrzeb mieszkaniowych.

Obecnie ceny mieszkań w Polsce są na poziomie, który znacząco przekracza możliwości finansowe przeciętnego obywatela. W wielu przypadkach koszty zakupu lub wynajmu mieszkania pochłaniają ponad 30% dochodu netto gospodarstwa domowego, co jest nie do zaakceptowania. Wysokie ceny są wynikiem zarówno spekulacji na rynku nieruchomości, jak i wysokich marż deweloperów, które w zeszłym roku osiągnęły już ponad 30% wartości nowego mieszkania. Według danych Domu Maklerskiego Banku Pekao od 2015 roku marża brutto deweloperów zaczęła systematycznie rosnąć. W 2020 r. wyniosła już 28,5 proc., a w 2023 r. przekroczyła 31,2 proc. Konieczne jest wspieranie podmiotów budujących tanie mieszkania lub wprowadzanie ulg podatkowych dla budujących.

Obecne przepisy prawne nie zapewniają wystarczającej ochrony dla najemców i właścicieli mieszkań. Brak jest skutecznych mechanizmów przeciwdziałania spekulacji i lichwie czynszowej, co prowadzi do sytuacji, w której wielu Polaków jest zmuszonych do płacenia wygórowanych czynszów lub zaciągania kredytów hipotecznych na niekorzystnych warunkach.

Wiele nowo budowanych mieszkań nie spełnia podstawowych standardów jakościowych. Często są one budowane z materiałów niskiej jakości, co prowadzi do szybkiego zużycia i konieczności przeprowadzania kosztownych remontów, co ma wpływ na wzrost kosztów życia poprzez podnoszenie funduszów remontowych.

Ponadto, wiele mieszkań ma powierzchnię poniżej 50 m2, co nie zapewnia odpowiednich warunków do życia dla rodzin. Badania naukowe wskazują, że zbyt mały metraż mieszkania może mieć negatywny wpływ na zdrowie psychiczne. Zatłoczone mieszkania, gdzie na małej powierzchni przebywa wiele osób, mogą prowadzić do pogorszenia zdrowia psychicznego. Dzieci mieszkające w takich warunkach często mają gorsze wyniki w nauce i problemy z zachowaniem. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) w swoim raporcie “Housing and Health Guidelines” na temat zdrowia psychicznego i warunków mieszkaniowych podkreśla, że warunki mieszkaniowe są jednym z kluczowych czynników wpływających na zdrowie psychiczne.

Art. 75, ust. 1 Konstytucji stanowi, że władze mają obowiązek działać na rzecz zaspokajania potrzeb mieszkaniowych obywateli, przeciwdziałać bezdomności, wspierać budownictwo socjalne oraz działania obywateli zmierzających do uzyskania własnego mieszkania.

W związku z powyższym, pragnę zwrócić się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:

1. Jakie działania zamierza podjąć Ministerstwo Rozwoju i Technologii w celu obniżenia kosztów zakupu i wynajmu mieszkań, tak aby nie przekraczały one ustalonej części dochodu netto przeciętnego gospodarstwa domowego? Jaki odsetek dochodu netto przeznaczony na zakup lub wynajem mieszkania jest zdaniem ministerstwa akceptowalny?

2. Czy ministerstwo posiada kryteria pozwalające na odróżnienie podwyżek czynszu opartych o faktyczny wzrost kosztów od tzw. spekulacji/lichwy czynszowej? Jakie działania zostaną podjęte w celu zakazania spekulacji i lichwy czynszowej oraz jakie sankcje będą stosowane wobec osób naruszających te przepisy?

3. Jakie formy wsparcia finansowego lub innego rodzaju pomoc planuje ministerstwo dla osób, które nie są w stanie wynająć lub zakupić mieszkania? Czy ministerstwo planuje wprowadzenie dodatków mieszkaniowych, limitowanych czynszów, ulg podatkowych dla wynajmujących?

4. Czy ministerstwo planuje podjęcie działań, które zapewnią, że przeciętne wynagrodzenie będzie wystarczało na zakup minimum 1,5 m2 mieszkania w miejscowości, w której zaspokaja się swoje potrzeby życiowe? Przykładowo poprzez utrzymywanie bezrobocia na niskim poziomie, podnoszenie płac w sektorze publicznym, płac minimalnych oraz wzmacniania i wysłuchiwania postulatów związków zawodowych etc.?

Proszę o szczegółowe odpowiedzi na powyższe pytania oraz podjęcie działań mających na celu rozwiązanie przedstawionych problemów.

Z poważaniem

Marta Stożek
Posłanka na Sejm RP
Partia Razem