Interpelacja w sprawie nowelizacji ustawy Prawo energetyczne w zakresie przepisów określających funkcjonowanie linii bezpośredniej

Szanowny Panie Ministrze,

ambitne założenia aktualizacji Krajowego planu na rzecz energii i klimatu na lata 2021-2030 pokazują, jak ogromną rolę w procesie polskiej transformacji energetycznej przypisuje się wykorzystaniu odnawialnych źródeł energii w polskim przemyśle. Prognozy wskazują, że w 2030 r. Polska może osiągnąć ok. 23,6% udziału OZE w zużyciu energii w sektorze przemysłu i ok. 41,8% w 2040 r., co znacząco wpłynie na poziom emisji gazów cieplarnianych. Ponadto, dostęp do taniej oraz zielonej energii jest kluczowym aspektem decydującym o konkurencyjności współczesnych gospodarek. Inwestorzy poszukują lokalizacji gwarantujących im dostępność energii z OZE, co wiąże się z planami redukcji kosztów związanych z konsumpcją energii elektrycznej, ale również wynika z obowiązków związanych z unijnymi regulacjami w zakresie raportowania niefinansowego ESG. Należy przy tym wskazać, że tylko wyniki symulacji potencjałów rozwoju energetyki wiatrowej na terenach przemysłowych w Polsce, zaprezentowane w raporcie Instytutu Energetyki Odnawialnej pt. „Potencjał terenów przemysłowych dla rozwoju lądowej energetyki wiatrowej“, wskazują, że potencjał rynkowy mocy zainstalowanej turbin wiatrowych może wynieść nawet 1.6 GW.

Chcąc rozwijać polski przemysł i przyciągać do Polski nowe inwestycje zagraniczne, konieczne jest zadbanie o przyspieszony rozwój sektora OZE przez oferowanie inwestorom dedykowanych rozwiązań opierających się na ułatwionym dostępie do taniej i zielonej energii. Jednym z takich mechanizmów jest linia bezpośrednia, która w polskim ustawodawstwie funkcjonuje już od dawna, nie mniej jednak linie te nie powstawały z uwagi na wymóg zgody prezesa URE na ich ustanowienie, w praktyce one nie funkcjonowały. Ustawą z dnia 28 lipca 2023 r. o zmianie ustawy – Prawo energetyczne oraz niektórych innych ustaw te przepisy zostały zmienione i w założeniu ustawodawcy miały dać możliwość budowy takiej linii w praktyce. W rzeczywistości te przepisy nie spowodowały żadnej zmiany i te przepisy w praktyce nadal są martwe. Linia bezpośrednia stanowi model przesyłu energii elektrycznej, w którym energia jest bezpośrednio przesyłana między źródłem OZE a odbiorcą. Tym samym inwestor przemysłowy korzystający z linii bezpośredniej w określonych ustawą przypadkach jest zwolniony z konieczności uzyskiwania warunków przyłączenia do sieci dla źródła. Takie rozwiązanie ma stanowić znaczące udogodnienie dla firm poszukujących dostępu do zielonej energii, ponieważ zgodnie z danymi prezesa Urzędu Regulacji Energetyki, operatorzy sieci elektroenergetycznych dokonali w 2023 r. rekordowej liczby odmów wydania warunków przyłączenia, blisko 84 GW, niemal 60% więcej niż w odniesieniu do 2022 r. Ponadto, obowiązujące przepisy umożliwiają wprowadzenie do sieci nadwyżek niewykorzystanej energii elektrycznej dostarczonej linią bezpośrednią. Zgodnie ze stanem na dzień 14 listopada 2024 r. w wykazie linii bezpośrednich prowadzonym przez prezesa Urzędu Regulacji Energetyki znajduje się tylko jeden wpis dotyczący jednej linii bezpośredniej, która została wybudowana na terytorium RP. Ten fakt niepodważalnie wskazuje, że dostępny model linii bezpośredniej nie jest atrakcyjny dla polskiego przemysłu i nie spełnia swoich podstawowych założeń.

Zgodnie z napływającymi do mnie informacjami polski przemysł oraz branża OZE wskazują, że zgodnie z ustawą – Prawo energetyczne uproszczona procedura rejestracji linii bezpośredniej w wykazie prowadzonym przez prezesa Urzędu Regulacji Energetyki jest ograniczona tylko do jednostek wytwórczych o łącznej mocy zainstalowanej nie większej niż 2 MW. W przypadku łącznej mocy zainstalowanej większej niż 2 MW przepisy obligują odbiorców energii elektrycznej do przedkładania ekspertyzy wpływu tej linii bezpośredniej na system elektroenergetyczny. Zgodnie z tą ustawą ekspertyza musi być wykonana przez wskazany podmiot, a jej zakres jest uzgadniany z operatorem sieci elektroenergetycznej, co wydłuża całą procedurę i generuje dodatkowe koszty po stronie przemysłu. Dodatkowo, w przypadku zamiaru wprowadzenia do sieci nadwyżek energii dostarczonej linią bezpośrednią, wymagane jest w każdym przypadku uzyskanie koncesji na obrót energią elektryczną. Stanowi to kolejne proceduralne i finansowe obciążenie dla odbiorcy energii, czyli de facto polskiego przemysłu. Ponadto, zakłady produkcyjne korzystające z linii bezpośredniej są zobligowane do uiszczania opłaty solidarnościowej, która powoduje, że korzyści wynikające z linii bezpośredniej w dużej mierze ulegają znacznemu zmniejszeniu. Jest to nieuzasadnione obciążenie finansowe dotykające podmioty, które zdecydują się na budowę linii bezpośredniej i de facto skutecznie zniechęcają inwestorów do zastosowania takiego rozwiązania opierającego się na bezpośrednim wykorzystaniu energii elektrycznej z OZE.

Przepisy zastosowane w aktualnym modelu linii bezpośredniej czynią tę instytucję de facto nieprzydatną dla polskiego przemysłu, o czym świadczy dotychczasowa liczba wybudowanych linii bezpośrednich w Polsce. Ułatwiony dostęp do zielonej energii za pośrednictwem linii bezpośredniej może stanowić zachętę do rozbudowy inwestycji przemysłowych już istniejących w Polsce oraz skuteczne narzędzie ściągania inwestycji zagranicznych. Model linii bezpośredniej musi być jednak dostosowany do aktualnych warunków rynkowych, tak by stanowił atrakcyjne rozwiązanie dla polskiego przemysłu. Polski przemysł potrzebuje regulacji mających na celu uwolnienie potencjału linii bezpośredniej i zapewnienie ułatwionego dostępu do energii elektrycznej z OZE.

Mając na uwadze powyższe, zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:

1. Czy Ministerstwo Rozwoju i Technologii planuje podjęcie działań zmierzających do usprawnienia budowy źródeł OZE dla odbiorców energii w formule dającej możliwość bezpośredniego przyłączenia źródła do odbiorcy energii, co ułatwi polskiemu przemysłowi dostęp do zielonej energii i tym samym może przyczynić się do realizacji nowych inwestycji w Polsce?

2. Czy przewidywana jest nowelizacja ustawy – Prawo energetyczne w zakresie dotyczącym funkcjonowania instytucji linii bezpośredniej?

3. Czy nowelizacja przepisów będzie uwzględniała likwidację wskazanych w piśmie problemów?