Interpelacja w sprawie postępowania z dziećmi w sytuacjach konfliktowych z opiekunami prawnymi

Rybnik, 17.11.2024 r.

Szanowna Pani Minister, Szanowny Panie Ministrze,

ustawa o przeciwdziałaniu przemocy powinna skutecznie chronić dobro dziecka i rodziny. Niestety, w praktyce często dochodzi do sytuacji, w których te mechanizmy nie funkcjonują prawidłowo. Instytucje pomocowe oraz sądy napotykają trudności w odróżnieniu sprawców przemocy od osób doświadczających przemocy, co wynika z niedostatecznej znajomości złożonych strategii manipulacyjnych takich, jak DARVO. Sprawcy, korzystając z takich metod, potrafią skutecznie odwracać role i przedstawiać siebie jako ofiary, podczas gdy prawdziwe ofiary są obarczane odpowiedzialnością za rzekome konflikty.

W sprawach rodzinnych ten problem jest szczególnie wyraźny. Zamiast dokładnego diagnozowania przemocy te sytuacje często są błędnie klasyfikowane jako konflikty. W efekcie osoby doświadczające przemocy nie otrzymują odpowiedniego wsparcia, co może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych, takich jak trauma, zaburzenia osobowości, depresja czy lęki. Dzieci są niejednokrotnie odbierane opiekuńczym rodzicom pod pretekstem konfliktu okołorozwodowego, co negatywnie wpływa na ich zdrowie i rozwój.

Z informacji organizacji pozarządowych wynika, że nieprawidłowości dotyczą zarówno sądów, jak i jednostek samorządowych odpowiedzialnych za ochronę dzieci, takich jak MOPS i zespoły interdyscyplinarne.

W związku z tym proszę o udzielenie informacji w następujących kwestiach:

1. Ile postanowień i wyroków dotyczących odbioru dzieci do pieczy zastępczej w sytuacji konfliktu rodziców wydano w latach 2014-2024? Proszę o podanie danych statystycznych bez ujawniania danych identyfikujących sędziów.

2. W ilu przypadkach w latach 2014-2024 decyzje o odbiorze dzieci zapadły na posiedzeniach niejawnych? Proszę także o informację, ile dzieci trafiło do rodzin spokrewnionych, a ile do niespokrewnionych.

3. W ilu przypadkach w latach 2014-2024 jeden z rodziców wnioskował o zabezpieczenie dzieci do pieczy?

4. W ilu przypadkach w latach 2014-2024 sąd postanowił o zabezpieczeniu dzieci do pieczy w trakcie trwania rozstania rodziców?

5. Ile wniosków o zabezpieczenie dzieci do pieczy złożyli kuratorzy, Policja, MOPR, szkoły w trakcie rozstania rodziców w latach 2014–2024?

6. Ile decyzji sądowych w latach 2014-2024 dotyczyło kontaktów osoby skazanej za przemoc wobec własnych dzieci?

7. W ilu przypadkach sąd orzekł opiekę nad dzieckiem dla rodzica, który został skazany wyrokiem karnym? (Z wyłączeniem postępowań w toku.)

8. Ile przymusowych odbiorów dzieci wykonano w ciągu ostatnich 10 lat, w tym ile z nich dotyczyło konfliktów rodzicielskich o kontakty?

9. Ile postanowień lub wyroków dotyczących opieki naprzemiennej zostało wydanych, gdy w grę wchodziły przypadki rodzica skazanego za przemoc wobec dziecka lub drugiego rodzica? Proszę o statystyki dotyczące tragicznych zdarzeń podczas kontaktów, takich jak śmierć dziecka lub zagrożenie jego życia i zdrowia.

10. Czy sądy prowadzą statystyki dotyczące zabójstw dzieci podczas kontaktów z rodzicami, podobnie jak ma to miejsce w USA czy UK?

11. Czy w przypadkach tragicznych zdarzeń, takich jak śmierć dziecka podczas kontaktu, są prowadzone szczegółowe analizy okoliczności i czynników, które doprowadziły do tych zdarzeń?

12. Czy sędziowie, kuratorzy, biegli sądowi oraz OZSS przechodzą specjalistyczne szkolenia dotyczące rozpoznawania przemocy domowej oraz przemocy po separacji? Czy tematy takie jak DARVO, gaslighting, coercive control oraz manipulacje stosowane przez sprawców przemocy są w nich omawiane?

13. Czy biegli sądowi i OZSS analizują, czy niechęć dziecka do kontaktów z jednym z rodziców może wynikać z traumy? Jakie narzędzia są wykorzystywane w tych przypadkach i czy dzieci są badane przez psychotraumatologów?

14. Ile skarg i wniosków dotyczących biegłych oraz OZSS wpłynęło do Ministerstwa Sprawiedliwości w ciągu ostatnich 10 lat? Proszę o dane dotyczące rozpatrzenia tych skarg, w tym, które OZSS były ich przedmiotem oraz jakie obszary tematyczne obejmowały. W ilu przypadkach skargi zostały uznane za zasadne i jakie konsekwencje wyciągnięto?

15. Ilu biorących udział w badaniach psychologów OZSS posiada certyfikaty specjalistów ds. przeciwdziałania przemocy w rodzinie?

16. Czy OZSS dysponują biegłymi traumatologami w przypadku zgłoszeń dotyczących przemocy seksualnej wobec dzieci? Ile takich zgłoszeń miało miejsce w ostatnich 10 latach i ile dzieci poddano badaniu przez biegłych w zakresie występowania traumy?

Z poważaniem

Roman Fritz
Poseł na Sejm RP