Interpelacja w sprawie systemu zachęt dla inwestorów w Polsce

Szanowny Panie Ministrze,

w ostatnich miesiącach w przestrzeni publicznej pojawia się coraz więcej sygnałów świadczących o wyhamowaniu inwestycji w Polsce. Najgłośniejszym przykładem rezygnacji z realizacji dużej inwestycji była decyzja firmy Intel o zawieszeniu budowy fabryki półprzewodników w Miękini koło Wrocławia. Inwestycja ta miała być warta ponad 4,5 miliarda dolarów. Oficjalnie, podobnie jak inne inwestycje koncernu w Europie, jej realizacja została zawieszona na 2 lata, ale na chwilę obecną opinia publiczna jest zgodna co do tego, że nie ma żadnych gwarancji, że ten temat zostanie kiedykolwiek podjęty na nowo. Powodem rezygnacji z budowy fabryki były globalne problemy finansowe koncernu i konieczność cięcia kosztów, jednakże ta decyzja wpisuje się w ogólny trend, jaki w zakresie inwestycji możemy zaobserwować w ostatnich miesiącach w Polsce.

Jak wyliczał Puls Biznesu: „w ciągu sześciu miesięcy (2024 r.) do lipca napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych do Polski wyniósł 4,2 mld EUR, wedle wstępnych danych bilansu płatniczego. Jest to wartość najniższa od października 2017 r.“. Przyczyną takiego stanu rzeczy mają być z jednej strony czynniki niezależne od Polski, takie jak pogarszająca się globalna koniunktura gospodarcza. Z drugiej strony, Polska traci także swoje podstawowe atuty, jeszcze w niedawnej przeszłości decydujące o lokowaniu w Polsce inwestycji przez zagraniczne firmy. Rosną koszty pracy, a ceny energii dla przemysłu należą do najwyższych w Unii Europejskiej.

Kolejnym czynnikiem, który już dzisiaj zaczyna wpływać na ocenę Polski jako miejsca do inwestowania, są zmiany w zakresie tzw. podatku globalnego. Instytucja ta, obejmująca swoją regulacją podmioty, których skonsolidowany przychód wynosi co najmniej 750 mln euro, ma na celu wyrównanie zasad opodatkowania największych międzynarodowych przedsiębiorstw w różnych jurysdykcjach podatkowych. Jakkolwiek tę zmianę należy oceniać jako słuszną i potrzebną, to stawia ona pod znakiem zapytania skuteczność aktualnie stosowanych w Polsce rozwiązań stanowiących zachęty do inwestowania w naszym kraju. Co do zasady bowiem podstawowy katalog zachęt stosowanych w Polsce opierał się na różnego rodzaju zwolnieniach i ulgach podatkowych (ulga B+R; specjalne strefy ekonomiczne, Polska Strefa Inwestycji; IP Box), które po wejściu w życie globalnego podatku minimalnego stracą na znaczeniu. Oznacza to, że polskie władze muszą de facto na nowo opracować system rozwiązań prawnych mających skłonić zagraniczne podmioty do realizacji w Polsce dużych inwestycji. Jednym z programów, który może (w ograniczonym co prawda zakresie) stanowić lekarstwo na spadającą skuteczność dotychczas stosowanych zachęt, jest program TCTF, który umożliwia wspieranie inwestorów w formie grantowej, jednak Polska już na starcie ma pewne opóźnienia w jego wdrożeniu względem innych państw Unii Europejskiej.

Szanowny Panie Ministrze proszę o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania:

1. Czy ministerstwo analizuje aktualnie problematykę związaną z potrzebą stworzenia nowego systemu zachęt do inwestowania w Polsce? Jakie konkluzje płyną z tych analiz?
2. Czy ministerstwo aktualnie prowadzi prace nad nowymi mechanizmami mającymi stanowić zachętę dla zagranicznych inwestorów do realizacji projektów w Polsce? Kiedy można spodziewać się efektów tych prac?
3. Jak wygląda wdrożenie programu TCTF w Polsce? Jakie środki zostały przeznaczone na jego realizację? Czy środki te są wystarczające pod względem potrzeb rynkowych?
4. Z czego wynika fakt, że Polska jest opóźniona we wdrażaniu programu TCTF względem innych państw Unii Europejskiej? Kiedy będą zawierane umowy z inwestorami w ramach tego programu?
5. Czy ministerstwo uczestniczy aktualnie w jakichś pracach mających na celu znalezienie rozwiązań związanych z niekorzystnymi dla inwestycji zagranicznych poziomami cen energii w Polsce? Czy w tym zakresie są prowadzone rozmowy z Ministerstwem Klimatu i Środowiska lub innymi właściwymi instytucjami?
6. Czy ministerstwo analizuje, jakie benefity powinny przysługiwać przedsiębiorcom korzystającym z niskoemisyjnych źródeł energii? Aktualnie w Polsce funkcjonują różne programy wsparcia korzystania z niskoemisyjnej energetyki. Czy jest planowane systemowe podejście do tego zagadnienia, tak aby stworzyć skuteczny i spójny system zachęt dla przedsiębiorców?