Interpelacja w sprawie zarządzania ryzykiem powodziowym oraz adaptacji do zmiany klimatu

Szanowna Pani Minister,

zwracam się do Pani z apelem o pilne podjęcie działań na rzecz efektywnego zarządzania ryzykiem powodziowym oraz adaptacji do zmiany klimatu. Kolejne lata przynoszą coraz większe wyzwania związane z ekstremalnymi zjawiskami pogodowymi, a według ekspertów powodzie będą zdarzać się coraz częściej. Nasze państwo musi być przygotowane na nową rzeczywistość, a kluczowym elementem tego przygotowania jest szeroka współpraca międzysektorowa, obejmująca gospodarkę, planowanie przestrzenne, rolnictwo, leśnictwo, ochronę środowiska oraz zarządzanie kryzysowe i bezpieczeństwo publiczne.

W ostatnim czasie podczas posiedzenia Sejmu, przewodniczący komisji nadzwyczajnej, pan poseł Mirosław Suchoń, podkreślał, że prace nad zarządzaniem kryzysem powodziowym przebiegają merytorycznie i poza podziałami politycznymi, co bardzo cieszy. Strona społeczna apeluje o uwzględnienie głosu ekspertów w obszarze ochrony środowiska i klimatu. W związku z tym proszę o wniesienie postulatów ekspertów do dyskusji w komisji oraz Sejmie. Uważam, że uwzględnienie głosu ekspertów jest niezbędne, aby wypracowane rozwiązania miały solidne podstawy naukowe i były zgodne z najlepszymi praktykami międzynarodowymi.

Eksperci zwracają uwagę, że zarządzanie ryzykiem powodziowym powinno uwzględniać nie tylko odbudowę uszkodzonej infrastruktury, ale przede wszystkim podejmowanie działań jeszcze przed wystąpieniem przyszłych powodzi. Żaden system hydrotechniczny nie jest w stanie całkowicie zabezpieczyć mieszkańców przed ekstremalnymi zjawiskami pogodowymi, dlatego potrzebujemy działań adaptacyjnych wobec skutków zmiany klimatu. Niezwykle ważne jest, aby nasze podejście do zarządzania ryzykiem powodziowym było oparte na prewencji i planowaniu długoterminowym, a nie tylko na reagowaniu po fakcie. Tylko takie podejście pozwoli na minimalizację strat i zwiększenie bezpieczeństwa mieszkańców.

W kontekście adaptacji do zmiany klimatu szczególnie istotne jest poprawienie zdolności retencyjnych krajobrazu, co pozwoli na lepsze zarządzanie wodami opadowymi. Jest to jeden z kluczowych elementów walki, którą podejmujemy, a jej rozwój powinien być priorytetem w polityce klimatycznej. Oznacza to konieczność ochrony i odtwarzania obszarów podmokłych, wprowadzania rozwiązań z zakresu błękitno-zielonej infrastruktury oraz promowania zrównoważonych praktyk rolniczych, które przyczyniają się do lepszego zatrzymywania wody w glebie.

Planowanie przestrzenne powinno odgrywać kluczową rolę w przeciwdziałaniu skutkom powodzi. Wprowadzenie skutecznych regulacji, które uniemożliwią zabudowę terenów zalewowych oraz zapewnią odpowiednią ochronę infrastruktury krytycznej, jest niezbędne dla zapewnienia bezpieczeństwa mieszkańców i minimalizacji strat materialnych. Niestety w przeszłości często obserwowaliśmy, że tereny zalewowe były zabudowywane, co prowadziło do tragicznych konsekwencji podczas powodzi. Jest niezbędne, aby Ministerstwo Klimatu i Środowiska podjęło działania mające na celu wprowadzenie rygorystycznych zasad planowania przestrzennego, które uniemożliwią powtórzenie tych błędów w przyszłości.

Podejście całościowe do działań przeciwpowodziowych powinno obejmować całą zlewnię rzeki. To oznacza, że rozwiązania hydrotechniczne, takie jak wały przeciwpowodziowe, powinny być stosowane jedynie w sytuacjach, gdy nie ma innej alternatywy. Należy przede wszystkim dążyć do oddalenia wałów od rzek, co pozwoli na przywrócenie rzekom naturalnej przestrzeni do rozlewania się podczas wezbrań. Tworzenie korytarzy swobodnej migracji dla rzecznych koryt jest kluczowe dla ochrony bioróżnorodności oraz zmniejszenia ryzyka powodzi. Takie podejście, oparte na poszanowaniu naturalnych procesów hydrologicznych, jest zgodne z najlepszymi praktykami międzynarodowymi i powinno być podstawą naszej polityki przeciwpowodziowej.

W obliczu narastających zagrożeń związanych ze zmianami klimatu konieczne jest podjęcie kompleksowych i długofalowych działań na rzecz ochrony środowiska oraz poprawy bezpieczeństwa mieszkańców. Współpraca międzysektorowa, w której uczestniczą zarówno instytucje rządowe, jak i organizacje pozarządowe, jest niezbędna do skutecznego zarządzania ryzykiem powodziowym. Mam nadzieję, że ministerstwo podejmie inicjatywę w tej sprawie, uwzględniając głos ekspertów oraz potrzebę szerokiej współpracy międzysektorowej. Wierzę, że tylko dzięki wspólnym działaniom będziemy w stanie skutecznie przeciwdziałać zagrożeniom związanym ze zmianami klimatycznymi i zapewnić bezpieczeństwo naszym obywatelom.

W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy ministerstwo planuje opracowanie i wdrożenie kompleksowych planów adaptacji do zmiany klimatu, które uwzględniają poprawę retencji krajobrazowej oraz rozwój błękitno-zielonej infrastruktury?

2. Jakie działania podejmuje ministerstwo w zakresie wprowadzenia skutecznego planowania przestrzennego, aby minimalizować ryzyko powodzi i chronić infrastrukturę krytyczną?

3. Czy ministerstwo rozważa podejście całościowe do zarządzania ryzykiem powodziowym, obejmujące całą zlewnię rzeki, oraz wdrażanie rozwiązań hydrotechnicznych jedynie w sytuacjach, gdy nie ma alternatywnych rozwiązań?

4. Czy ministerstwo przewiduje wsparcie dla samorządów i innych podmiotów w zakresie adaptacji do zmiany klimatu oraz działań przeciwpowodziowych?

5. Czy ministerstwo planuje kampanie edukacyjne skierowane do społeczeństwa, mające na celu zwiększenie świadomości na temat zagrożeń związanych ze zmianami klimatu oraz sposobów przeciwdziałania powodziom?

6. Czy ministerstwo rozważa współpracę z organizacjami pozarządowymi oraz ekspertami w zakresie opracowywania i wdrażania działań przeciwpowodziowych oraz adaptacyjnych do zmiany klimatu?

Z poważaniem

Marta Stożek
Posłanka na Sejm RP