Interpelacja w sprawie listu badaczy oraz entuzjastów AI do prezesa Rady Ministrów

Szanowny Panie Ministrze,

zwracam się do Pana w sprawie decyzji, która budzi głębokie zaniepokojenie wśród badaczy, dotyczącej zmiany na stanowisku prezesa IDEAS NCBR: gdzie prof. Piotr Sankowski został zastąpiony przez dr. hab. inż. Grzegorza Borowika. Zmiana ta wywołała szeroką falę niezadowolenia w środowisku naukowym, zarówno w Polsce, jak i na arenie międzynarodowej. Rezygnacja sześciu członków rady naukowej, w tym naukowców z tak prestiżowych ośrodków jak MIT czy Uniwersytet Oksfordzki, wskazuje na poważne wątpliwości, co do kierunku, w którym podąża ta instytucja.

Metody inteligencji obliczeniowej mają coraz większe przełożenie na rozwój gospodarczy oraz interdyscyplinarne badania naukowe — czego przykładem jest choćby niedawno przyznana nagroda Nobla z fizyki dla Geoffreya Hintona. Badania w tym obszarze mają szczególne znaczenie dla utrzymania konkurencyjności polskiej nauki i gospodarki. Konieczne jest też eksplorowanie zagrożeń związanych ze stosowaniem sieci neuronowych w różnych obszarach życia i aktywności zawodowej. Polska, dzięki takim inicjatywom jak IDEAS NCBR, miała szansę stać się istotnym graczem na arenie międzynarodowej, wnosząc wkład do badań nad AI oraz rozwijając potencjał innowacyjny naszego kraju — pod warunkiem odpowiedniego dofinansowania badań i utrzymania w kraju kompetentnej kadry. Kluczową rolę w budowie tego wizerunku odegrał prof. Piotr Sankowski, który swoją renomą i osiągnięciami przyciągnął światowej klasy ekspertów, naukowców oraz liderów branży AI do współpracy z IDEAS NCBR.

Decyzja o jego odwołaniu, bez przejrzystego uzasadnienia, zagraża dalszemu rozwojowi instytucji oraz osłabia pozycję Polski jako centrum badań nad sztuczną inteligencją. Może również zniechęcić młode talenty i inwestorów do angażowania się w projekty związane z AI w Polsce.

W kontekście niedawnych propozycji zmian dotyczących Polskiej Akademii Nauk, które również spotkały się z krytyką środowiska naukowego, pojawiają się uzasadnione obawy co do konsekwencji polityki naukowej prowadzonej przez państwo. W obliczu rosnącej konkurencji międzynarodowej w obszarze badań nad AI, ważne jest, aby Polska nie tylko utrzymała, ale także wzmacniała swoje zaangażowanie w rozwój tej technologii.

W związku z powyższym, chciałabym zwrócić się z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Jakie były konkretne powody odwołania prof. Piotra Sankowskiego ze stanowiska prezesa IDEAS NCBR i jakie kryteria zostały zastosowane przy wyborze jego następcy?

2. Czy ministerstwo planuje działania mające na celu przywrócenie zaufania środowiska naukowego do instytucji IDEAS NCBR, w szczególności poprzez ewentualne spotkania z przedstawicielami środowiska badawczego, które mogłyby pomóc wypracować konsensus w tej sprawie?

3. Jakie są plany ministerstwa dotyczące wsparcia rozwoju sztucznej inteligencji w Polsce, zarówno w kontekście dalszego funkcjonowania IDEAS NCBR, jak i szerszej strategii badawczo-rozwojowej w tej dziedzinie?

4. Czy ministerstwo rozważa zorganizowanie niezależnego audytu działań IDEAS NCBR pod kątem osiągnięć naukowych i organizacyjnych w czasie kadencji prof. Piotra Sankowskiego oraz wpływu tej zmiany na międzynarodową współpracę badawczą?

5. W jaki sposób ministerstwo zamierza przeciwdziałać potencjalnym negatywnym skutkom tej decyzji, które mogą wpłynąć na postrzeganie Polski jako partnera w globalnych badaniach nad sztuczną inteligencją?

6. Czy w ramach strategii wsparcia innowacyjności, ministerstwo planuje zwiększenie środków na rozwój badań nad AI w Polsce, tak aby utrzymać konkurencyjność naszego kraju w tej dziedzinie?

Z wyrazami szacunku

Marta Stożek
Posłanka na Sejm RP